Σεράγεβο 1993: Ανάμεσα στις σφαίρες στην καρδιά της ανθρώπινης τραγωδίας

Αύγουστος του 1993. Η Γιουγκοσλαβία έχει ήδη αρχίσει να διαλύεται μέσα στο αίμα και η Βοσνία έχει μετατραπεί σε πεδίο μιας ανελέητης σύγκρουσης. Το Σεράγεβο βρίσκεται περικυκλωμένο, αποκομμένο από τον έξω κόσμο και παγιδευμένο ανάμεσα στους ελεύθερους σκοπευτές, τα πυροβόλα και την πείνα.

Από το Σπλιτ ξεκινά η διεθνής αποστολή «Mir Sada». Στα οχήματα υπάρχουν τρόφιμα, φάρμακα και άνθρωποι από διαφορετικές χώρες που πιστεύουν ότι η φυσική παρουσία τους μπορεί να στείλει ένα μήνυμα ειρήνης. Στην αρχή επικρατεί ενθουσιασμός. Πολύ γρήγορα, όμως, η πραγματικότητα του πολέμου επιβάλλει τους δικούς της κανόνες.

Οι δρόμοι είναι κλειστοί ή κατεστραμμένοι. Κάθε λίγα χιλιόμετρα αλλάζει η δύναμη που ελέγχει την περιοχή και κάθε φυλάκιο μπορεί να σημάνει το τέλος της πορείας. Οι πληροφορίες μιλούν για μάχες, βομβαρδισμούς και σορούς μέσα στην πόλη. Πολλοί αποχωρούν. Άλλοι δεν αντέχουν την αβεβαιότητα, ενώ κάποιοι θεωρούν πως η αποστολή έχει χάσει τον αρχικό της σκοπό.

Όσοι συνεχίζουν κοιμούνται σε λεωφορεία, εγκαταλειμμένα κτίρια ή στην ύπαιθρο. Περνούν νύχτες χωρίς να μπορούν να ανάψουν φακό ή τσιγάρο, φοβούμενοι ότι μια μικρή λάμψη θα τραβήξει τα πυρά κάποιας περιπόλου. Στη λίμνη του Πρόζορ ξυπνούν από τους κανονιοβολισμούς. Στο Κίσελιακ εγκλωβίζονται ανάμεσα στον πόλεμο που μαίνεται πίσω τους και τη σερβική μπάρα που βρίσκεται μπροστά τους.

Όταν τίθεται το ζήτημα της επιστροφής, η ελληνική ομάδα επιμένει. Οι επτά Έλληνες ψηφίζουν υπέρ της συνέχισης και συμμετέχουν στις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τη διέλευση. Έπειτα από αλλεπάλληλους ελέγχους, η αποστολή περνά στην Ίλιτζα και από εκεί κατευθύνεται προς τη βοσνιακή πρωτεύουσα.

Η άφιξη στο ξενοδοχείο Holiday Inn σηματοδοτεί την είσοδο σε έναν άλλο κόσμο. Τα παράθυρα είναι σπασμένα, τα κτίρια βομβαρδισμένα και οι δρόμοι εκτεθειμένοι στα πυρά. Οι άνθρωποι περιμένουν στις ουρές για λίγο νερό, γνωρίζοντας ότι μπορεί να μη γυρίσουν ποτέ στο σπίτι τους. Μια κονσέρβα θεωρείται δώρο ανεκτίμητης αξίας. Το ηλεκτρικό ρεύμα αποτελεί ανάμνηση και τα βράδια τα κεριά τρεμοσβήνουν στα διαμερίσματα.

Τα παιδιά έχουν μάθει να ξεχωρίζουν τον ήχο των οβίδων και να κρύβονται από τις σφαίρες. Οι μητέρες δεν τα προειδοποιούν να μην πέσουν στα ερείπια, αλλά να προσέχουν τους ελεύθερους σκοπευτές. Οι οικογένειες ζουν στριμωγμένες σε λίγα τετραγωνικά και καίνε τα έπιπλά τους για να ζεσταθούν. Κι όμως, μέσα σε αυτήν την καταστροφή, το Σεράγεβο εξακολουθεί να τραγουδά, διοργανώνοντας ακόμη και συναυλία υπό το φως των κεριών.

Το αφιέρωμα είναι μια μαρτυρία για τον πόλεμο χωρίς την ασφάλεια της χρονικής απόστασης. Δεν περιγράφει στρατιωτικούς χάρτες, αλλά ανθρώπινα πρόσωπα. Δεν αναζητεί εύκολους νικητές, γιατί μπροστά στην πείνα, στον φόβο και στον θάνατο όλοι οι άμαχοι υποφέρουν με τον ίδιο τρόπο.

Διαβάστε ολόκληρο το συγκλονιστικό οδοιπορικό του Παντελή Σαββίδη στις «Ανιχνεύσεις»