Στη εκπομπή LEADERS (19.01.2026) με τον Ηλία Παπανικολάου, ο αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Μάνος Παπάζογλου ανέλυσε τον «νέο κόσμο» που –όπως εκτίμησε– διαμορφώνεται από την ηγεσία και τις διεκδικήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, περιγράφοντας μια διεθνή πραγματικότητα πιο ασταθή, πιο προσωποκεντρική και με σαφή σημάδια ρήξης στις διατλαντικές σχέσεις.

Κεντρικός άξονας της παρέμβασής του ήταν ότι ο Τραμπ λειτουργεί «εμπειρικά» και με βάση τις δικές του αντιλήψεις, συχνά παρακάμπτοντας το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, κάτι που –κατά τον ίδιο– ισοδυναμεί με «οπισθοδρόμηση πολλές δεκαετίες πίσω» στη διπλωματική πρακτική. Σε αυτό το πλαίσιο, υποστήριξε πως έχει ήδη διαμορφωθεί ένα ρήγμα ΗΠΑ–Ευρώπης, το οποίο δεν είναι απλώς επικοινωνιακό, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής συνεννόησης και της κοινής στρατηγικής.

«Θα ξεφυτρώσουν μικροί Τραμπ;»

Ο κ. Παπάζογλου στάθηκε ιδιαίτερα στον κίνδυνο διάχυσης του «παραδείγματος Τραμπ» σε άλλες χώρες. Όπως σημείωσε, οι αντιλήψεις του Αμερικανού προέδρου επηρεάζουν και «αλλάζουν τα κράτη», με τον μεγαλύτερο κίνδυνο να είναι η απήχηση που μπορεί να βρουν ανάλογες ιδέες διεθνώς. Με άλλα λόγια, το ζήτημα δεν είναι μόνο τι κάνει ο Τραμπ στις ΗΠΑ, αλλά εάν το μοντέλο αυτό γεννήσει «μικρούς Τραμπ» στον πλανήτη, δηλαδή ηγέτες που θα υιοθετήσουν αντίστοιχη λογική ισχύος, πίεσης και μονομερούς επιβολής.

Η Ευρώπη «απροετοίμαστη» και η δοκιμασία αξιών

Στο ευρωπαϊκό σκέλος, επισήμανε ότι οι Ευρωπαίοι δεν ήταν προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν τον Τραμπ, ενώ τόνισε πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες –ακόμη κι αν ο λόγος τους δεν είναι «τόσο ηχηρός»– εκφράζουν αξίες που αποτελούν ταυτότητα της Ευρώπης. Υπογράμμισε επίσης ότι ο Τραμπ δεν έχει την αποδοχή που είχε ο Ομπάμα, λέγοντας ότι δείχνει να βρίσκεται σε φάση όπου εμφανίζει την Ευρώπη ως κάτι που «δεν την έχει ανάγκη».

Παράλληλα, σημείωσε ότι παρότι η Αμερική είναι «γίγαντας» και παραμένει ο «απόλυτος σύμμαχος», οι ΗΠΑ ως αγορά έχουν ανάγκη την Ευρώπη — υπενθυμίζοντας ότι η σχέση δεν είναι μονοσήμαντη. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι με τέτοιες επιλογές οι ΗΠΑ «χάνουν τη νομιμοποίηση» και ενδέχεται να βρεθούν «απολογούμενες» διεθνώς.

Γροιλανδία: όχι μόνο γεωγραφία, αλλά πολιτικό μήνυμα

Ειδική αναφορά έκανε στη Γροιλανδία, θέτοντας ένα ερώτημα στρατηγικής λογικής: γιατί, αντί μιας μονομερούς διεκδίκησης, οι ΗΠΑ δεν καλούν σε ένα σχήμα τύπου «μεγάλης βάσης στη Γροιλανδία» με συμμετοχή της Ευρώπης και με τον Καναδά να μπαίνει στη συζήτηση; Η παρατήρηση αυτή «φωτίζει» –κατά τον ίδιο– ότι το θέμα Γροιλανδία δεν είναι μόνο ζήτημα στρατιωτικής παρουσίας ή Αρκτικής, αλλά και δείκτης του τρόπου με τον οποίο η Ουάσιγκτον μπορεί να επιδιώξει αποτελέσματα: είτε μέσω συνεργασιών είτε μέσω επιβολής.

Το «αμερικανικό αποτύπωμα» σε ελληνοτουρκική κρίση

Στο πιο ευαίσθητο σκέλος για την Ελλάδα, ο κ. Παπάζογλου ανέλυσε τι θα μπορούσε να σημαίνει εμπλοκή του Τραμπ σε μια ελληνοτουρκική διένεξη και πώς θα διαμορφωνόταν το «αμερικανικό αποτύπωμα» σε μια κρίση στο Αιγαίο. Χαρακτήρισε τη συγκυρία «δύσκολη», ακριβώς επειδή –όπως είπε– επικρατεί η «εμπειρική λογική» του ίδιου του προέδρου.

Είπε μάλιστα ότι δεν θα ήθελε «να φανταστεί» τι θα αποφάσιζε ο Τραμπ σε μια ελληνοτουρκική κρίση, εκτιμώντας πως το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι καταστροφικό. Ταυτόχρονα, πρόσθεσε μια κρίσιμη λεπτομέρεια: το ίδιο –κατά την εκτίμησή του– το φοβάται και η Τουρκία. Με αυτή τη φράση, ο καθηγητής έδωσε το στίγμα ότι μια κρίση με έντονη αμερικανική παρέμβαση δεν θα ήταν αναγκαστικά «δώρο» για καμία πλευρά, αν οι αποφάσεις ληφθούν με βάση προσωπικές εκτιμήσεις και όχι θεσμική διπλωματική επεξεργασία.

Το ερώτημα για ένα τραπέζι «Μητσοτάκης–Ερντογάν–Τραμπ»

Στο υποθετικό σενάριο μιας συνάντησης Μητσοτάκη–Ερντογάν με παρόντα τον Τραμπ, ο κ. Παπάζογλου τοποθέτησε το πρόβλημα στον παράγοντα απρόβλεπτο: όταν ο τρίτος πόλος λειτουργεί εκτός θεσμικών «φρένων», οι ισορροπίες μπορούν να αλλάξουν απότομα, χωρίς προφανή κριτήρια σταθερότητας.

Με λίγα λόγια, η ανάλυση Παπάζογλου έδειξε προς μία κατεύθυνση: ο Τραμπ δεν είναι απλώς μια αλλαγή προσώπου στην Ουάσιγκτον, αλλά ένας παράγοντας που μπορεί να μετασχηματίσει το διεθνές περιβάλλον, να ενισχύσει μιμητικά φαινόμενα ηγεσίας τύπου «ισχύς πάνω από θεσμούς», να οξύνει το ρήγμα με την Ευρώπη — και να κάνει τις περιφερειακές κρίσεις, όπως μια πιθανή ελληνοτουρκική, πιο επικίνδυνες λόγω απρόβλεπτης διαχείρισης.

Δείτε την εκπομπή:

Μάνος Παπάζογλου Leaders