Ένα ιδιαίτερα φορτισμένο αφήγημα περί «ισραηλινού σχεδίου» με επίκεντρο την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο φιλοξενεί τουρκικό μέσο ενημέρωσης, επικαλούμενο δηλώσεις του καθηγητή Δρ. Μεχμέτ Χασγκιουλέρ, συμβούλου στο υπουργικό συμβούλιο του ψευδοκράτους στα κατεχόμενα.

Σύμφωνα με όσα μεταδίδονται, ο Χασγκιουλέρ υποστηρίζει ότι οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή, οι δηλώσεις στήριξης του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν προς την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα, αλλά και η ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, δεν αποτελούν μεμονωμένα γεγονότα. Αντιθέτως, εντάσσονται —κατά την τουρκική ανάγνωση— σε ένα ευρύτερο σχέδιο στρατηγικής πίεσης κατά της Τουρκίας.

Το πιο βαρύ στοιχείο των δηλώσεων αφορά τον ισχυρισμό ότι η επόμενη μεγάλη κρίση μετά το Ιράν θα μπορούσε να είναι η Κύπρος. Ο Χασγκιουλέρ χαρακτηρίζει το Κυπριακό ως «παγωμένη σύγκρουση» και υποστηρίζει ότι η περιοχή μπορεί να μετατραπεί σε νέο μέτωπο, εφόσον η αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας επεκταθεί από τη Συρία προς την Ανατολική Μεσόγειο.

Στο τουρκικό δημοσίευμα γίνεται αναφορά και σε δήλωση του Τζο Κεντ, πρώην επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας των ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ταχθούν υπέρ του Ισραήλ σε περίπτωση σύγκρουσης Τουρκίας–Ισραήλ στη Συρία. Ο Χασγκιουλέρ παρουσιάζει τη δήλωση αυτή ως «παραδοχή» ότι στο παρασκήνιο διαμορφώνεται νέα στρατηγική γραμμή, με την Τουρκία να αντιμετωπίζεται πλέον ως πιθανός αντίπαλος του Ισραήλ.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο υποτιθέμενο σχέδιο με την ονομασία «Αμαλήκ», το οποίο, σύμφωνα με τον Χασγκιουλέρ, συνδέεται με την παλαιά ονομασία της Αμμοχώστου και χρησιμοποιείται από το Ισραήλ ως συμβολική αναφορά σε εχθρικές φυλές των εβραϊκών ιερών κειμένων. Το τουρκικό μέσο ισχυρίζεται ότι το Ισραήλ έχει ήδη ονοματοδοτήσει με αυτόν τον τρόπο ένα «κύμα κατοχής» ή επιθετικής κίνησης με επίκεντρο την Κύπρο.

Ο βασικός πυρήνας του σεναρίου που παρουσιάζεται είναι ότι η συμμαχία Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ θα μπορούσε, κατά τους τουρκικούς ισχυρισμούς, να εξαπολύσει μια de facto επίθεση από θάλασσα και αέρα εναντίον των κατεχομένων και της Τουρκίας. Πρόκειται για αφήγημα που εντάσσεται στην πάγια τουρκική προσπάθεια να παρουσιάζεται η ενίσχυση της κυπριακής και ελληνικής αμυντικής συνεργασίας με το Ισραήλ ως επιθετική απειλή, και όχι ως μέτρο αποτροπής και περιφερειακής ασφάλειας.

Ο Χασγκιουλέρ υποστηρίζει επίσης ότι το Ισραήλ υπολογίζει όχι μόνο στη στήριξη των ΗΠΑ και της ΕΕ, αλλά και σε πιθανή υποστήριξη της Ινδίας και ορισμένων αραβικών χωρών. Με αυτόν τον τρόπο, το τουρκικό δημοσίευμα επιχειρεί να περιγράψει μια ευρύτερη αντιτουρκική ευθυγράμμιση, στην οποία η Κύπρος παρουσιάζεται ως γεωστρατηγική «γραμμή επαφής».

Το σενάριο επεκτείνεται και στο ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με τον Χασγκιουλέρ, η μέχρι σήμερα ισορροπία στην Κύπρο στηριζόταν σε δύο παραμέτρους: πρώτον, στο ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι μέλη του ΝΑΤΟ και άρα δεν θεωρείται πιθανό να οδηγηθούν σε απευθείας πολεμική σύγκρουση. Δεύτερον, στην παρουσία των κυρίαρχων βρετανικών βάσεων στο νησί. Κατά την άποψή του, αυτή η ισορροπία δεν είναι πλέον τόσο ισχυρή όσο στο παρελθόν.

Το τουρκικό μέσο φτάνει μάλιστα στο σημείο να υποστηρίξει ότι ένας πόλεμος με επίκεντρο την Κύπρο θα μπορούσε να σημάνει το τέλος του ΝΑΤΟ. Ο Χασγκιουλέρ αποδίδει στο Ισραήλ την πρόθεση να προκαλέσει κρίση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ώστε να οδηγηθεί η Συμμαχία σε κατάρρευση ή βαθιά εσωτερική κρίση. Πρόκειται για ακραία εκτίμηση, η οποία όμως έχει ενδιαφέρον ως δείγμα της νευρικότητας που καταγράφεται σε τουρκικούς και κατοχικούς κύκλους.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Χασγκιουλέρ ζητά ως απάντηση τη δημιουργία μεγάλης τουρκικής στρατιωτικής βάσης στην Καρπασία. Όπως υποστηρίζει, είτε μέσω πολέμου είτε μέσω διαπραγματεύσεων, η Τουρκία πρέπει να δημιουργήσει το ταχύτερο δυνατό μια ζώνη ασφαλείας στην Κύπρο. Η πρόταση αυτή δείχνει καθαρά ότι το αφήγημα περί «ισραηλινού κινδύνου» χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθεί περαιτέρω στρατιωτικοποίηση των κατεχομένων.

Το δημοσίευμα στρέφεται και κατά της συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ισχυριζόμενο ότι Αθήνα και Λευκωσία «μετακινούν σκόπιμα το Ισραήλ προς τα τουρκικά σύνορα». Παρουσιάζει, δηλαδή, την αμυντική και ενεργειακή συνεργασία των τριών χωρών ως στρατηγική περικύκλωσης της Τουρκίας. Αυτή η ανάγνωση παραβλέπει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος, μέλος της ΕΕ, και έχει δικαίωμα να αναπτύσσει αμυντικές, ενεργειακές και διπλωματικές συνεργασίες.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην αυξανόμενη ισραηλινή παρουσία στην Κύπρο. Το τουρκικό δημοσίευμα μιλά για ενισχυμένες σχέσεις σε θέματα ασφάλειας και πληροφοριών, αλλά και για αγορές περιουσιών από Ισραηλινούς τόσο στις ελεύθερες περιοχές όσο και στα κατεχόμενα. Οι αναφορές αυτές παρουσιάζονται ως μέρος μιας ευρύτερης ισραηλινής διείσδυσης στο νησί, με σαφή στόχο να καλλιεργηθεί εικόνα απειλής προς την τουρκική κοινή γνώμη.

Το δεύτερο σενάριο που παρουσιάζει ο Χασγκιουλέρ είναι μια «λύση χωρίς πόλεμο», με βάση την ενέργεια. Σε αυτό το σενάριο, προτείνεται η παραχώρηση στην Τουρκία κυρίαρχης βάσης στην Καρπασία και η δημιουργία ενεργειακής εταιρικής σχέσης, μέσω της οποίας η Τουρκία θα μεταφέρει ισραηλινοκυπριακό φυσικό αέριο και πετρέλαιο από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη. Ο ίδιος συνδέει αυτή την ιδέα με πιθανή αναβίωση του παλαιού «Σχεδίου Άτσεσον».

Στην ουσία, το τουρκικό δημοσίευμα παρουσιάζει δύο δρόμους: είτε στρατιωτική κρίση με επίκεντρο την Κύπρο, είτε ενεργειακό παζάρι που θα δίνει στην Τουρκία στρατηγικό ρόλο και κυρίαρχη παρουσία στο νησί. Και στις δύο περιπτώσεις, το Κυπριακό εμφανίζεται ως «Κουτί της Πανδώρας» που μπορεί να ανοίξει ξανά, με απρόβλεπτες συνέπειες για την Ανατολική Μεσόγειο.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το αφήγημα αυτό δεν περιορίζεται στο Κυπριακό. Συνδέει την Κύπρο με τη Συρία, το Ιράν, το Ισραήλ, το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ, την ΕΕ, την Ινδία, τις αραβικές χώρες και τα ενεργειακά δίκτυα. Με άλλα λόγια, επιχειρεί να παρουσιάσει την Κύπρο όχι ως τοπικό πρόβλημα, αλλά ως κεντρικό κόμβο μιας μεγάλης περιφερειακής αναμέτρησης.

Αυτό ακριβώς είναι και το σημαντικότερο στοιχείο του δημοσιεύματος. Ανεξάρτητα από το πόσο υπερβολικά ή προπαγανδιστικά είναι τα σενάρια που διατυπώνονται, αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα και οι κύκλοι του ψευδοκράτους αντιλαμβάνονται πλέον την Ανατολική Μεσόγειο: ως χώρο όπου η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ λειτουργεί ανασχετικά απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις.

Το τουρκικό αφήγημα περί «ισραηλινού σχεδίου» δείχνει έναν βαθύτερο φόβο: ότι η Κύπρος αναβαθμίζεται σε δυτικό προπύργιο στην Ανατολική Μεσόγειο, με ρόλο όχι μόνο ενεργειακό, αλλά και στρατιωτικό, πληροφοριακό και γεωπολιτικό. Η Άγκυρα βλέπει αυτή την εξέλιξη ως απειλή και επιχειρεί να τη μεταφράσει σε ανάγκη για νέα στρατιωτικά τετελεσμένα στα κατεχόμενα.

Το συμπέρασμα είναι σαφές! Το Κυπριακό μπαίνει ξανά στο επίκεντρο, όχι μόνο ως άλυτο εθνικό ζήτημα, αλλά ως κρίσιμος κρίκος στη νέα αντιπαράθεση της Ανατολικής Μεσογείου. Και η τουρκική πλευρά, μέσα από τέτοια δημοσιεύματα, προετοιμάζει το έδαφος για πιο σκληρή γραμμή, περισσότερη στρατιωτικοποίηση και μεγαλύτερη πίεση απέναντι σε Κύπρο, Ελλάδα και Ισραήλ.

Εμάνουελ Μακρόν Τουρκία Ισραήλ Γαλλία Κύπρος Ελλάδα