Τον κίνδυνο μιας νέας ελληνοτουρκικής κρίσης με αφορμή την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αναδεικνύει ο δημοσιογράφος και διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr, Χρήστος Κωνσταντινίδης, σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στο αμερικανικό Middle East Forum.

Το άρθρο, με τίτλο «Θα μπορούσε η Τουρκία να ξεκινήσει πόλεμο για τον Great Sea Interconnector;», αναλύει τη γεωπολιτική διάσταση του έργου, τη στρατηγική της Άγκυρας και την ανάγκη η Ελλάδα να καταστήσει απολύτως αξιόπιστη την αποτροπή της.

Όπως επισημαίνεται, το συγκεκριμένο έργο δεν αφορά απλώς την πόντιση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου. Αποτελεί δοκιμασία για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική και το κατά πόσο η Τουρκία μπορεί να αποκτήσει ανεπίσημο δικαίωμα βέτο σε κάθε μεγάλο έργο της Ανατολικής Μεσογείου.

Η είσοδος της Meridiam αλλάζει τα δεδομένα

Σημείο καμπής αποτέλεσε η συμφωνία της 5ης Αυγούστου 2026, με την οποία η γαλλική Meridiam απέκτησε το 66% των μετοχών της ελληνικής πλευράς του Great Sea Interconnector.

Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος και τεχνικός επικεφαλής, ενώ η παράλληλη συμφωνία με τη Nexans προβλέπει τη συνέχιση των βαθυμετρικών ερευνών.

Η είσοδος της γαλλικής εταιρείας δεν αποτελεί μόνο μία σημαντική οικονομική επένδυση. Συνιστά ταυτόχρονα γεωπολιτικό ελιγμό, καθώς ενισχύει την ευρωπαϊκή και ειδικότερα τη γαλλική εμπλοκή σε ένα έργο το οποίο η Τουρκία προσπάθησε να καθυστερήσει μέσω της παρουσίας πολεμικών πλοίων.

Ο Great Sea Interconnector έχει μήκος περίπου 750 μίλια και προϋπολογισμό 2,2 δισ. δολαρίων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση τον έχει εντάξει στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος, διαθέτοντας χρηματοδότηση ύψους 761 εκατ. δολαρίων.

Βασικός στόχος του είναι να τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας, του μοναδικού κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν διαθέτει ηλεκτρική διασύνδεση. Σε δεύτερη φάση, το καλώδιο προβλέπεται να επεκταθεί έως το Ισραήλ.

Το προηγούμενο της Κάσου

Στην ανάλυσή του, ο Χρήστος Κωνσταντινίδης υπενθυμίζει όσα συνέβησαν τον Ιούλιο του 2024 νοτίως της Κάσου και της Καρπάθου.

Το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume πραγματοποιούσε έρευνες για το έργο, όταν η Τουρκία έστειλε πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή. Η Άγκυρα υποστήριξε ότι επρόκειτο για τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και απαίτησε τη συγκατάθεσή της για τη συνέχιση των εργασιών.

Η κρίση αποκλιμακώθηκε χωρίς ένοπλο επεισόδιο, αλλά οι έρευνες δεν επανήλθαν στον αρχικό ρυθμό τους. Το αποτέλεσμα ήταν η Τουρκία να δημιουργήσει στην πράξη ένα νέο καθεστώς: κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει στην περιοχή χωρίς προηγούμενο συντονισμό με την Άγκυρα.

Μετά την είσοδο της Meridiam, η τουρκική πλευρά επανέφερε την απαίτησή της. Τουρκικά μέσα παρουσίασαν τη συγκατάθεση της Άγκυρας ως «νομικό όριο» για την εκτέλεση του έργου.

Στην πραγματικότητα, όπως υποστηρίζει ο αρθρογράφος, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να αποκτήσει δικαίωμα βέτο τόσο σε ένα ευρωπαϊκό έργο όσο και στην άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Τουρκικές προετοιμασίες για σενάρια πολέμου

Η ένταση γύρω από το καλώδιο δεν εξετάζεται απομονωμένα από τις υπόλοιπες τουρκικές κινήσεις.

Το άρθρο επικαλείται απόρρητο έγγραφο που διέρρευσε τον Αύγουστο και φέρει την υπογραφή του Τούρκου υπουργού Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ. Σύμφωνα με το περιεχόμενό του, οι κρατικές υπηρεσίες της Τουρκίας εργάζονται συντονισμένα πάνω σε πιθανά σενάρια «κρίσης, έντασης και πολέμου».

Στο έγγραφο γινόταν ειδική αναφορά στην Ελλάδα, στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ενισχυμένη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Αθήνας και Ιερουσαλήμ.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η δημόσια παρέμβαση του Ιμπραήμ Καραγκιούλ, πρώην συμβούλου του Ερντογάν, ο οποίος υποστήριξε ότι σε περίπτωση περιφερειακής σύγκρουσης τα ελληνικά νησιά θα μπορούσαν να «αλλάξουν χέρια μέσα σε μία εβδομάδα».

Έκανε επίσης λόγο για χάραξη νέου χάρτη στο Αιγαίο και στη Δυτική Θράκη, ενώ για την Κύπρο υποστήριξε πως «αυτό που έμεινε ημιτελές το 1974 θα ολοκληρωθεί».

Η τριμερής που φοβάται η Άγκυρα

Κεντρική θέση στην τουρκική αντίληψη κατέχει η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.

Ο Χακάν Φιντάν έχει χαρακτηρίσει τη συγκεκριμένη σχέση ως παράδειγμα «περικύκλωσης» της Τουρκίας, παραδεχόμενος ότι η Άγκυρα έχει προειδοποιήσει τις εμπλεκόμενες χώρες.

Η τριμερής ενοχλεί την Τουρκία επειδή υπονομεύει τον πυρήνα της νεοοθωμανικής στρατηγικής της: την επιδίωξη να καταστεί ο αναντικατάστατος μεσάζων της περιοχής και να αποκτήσει αποφασιστικό λόγο στις συμφωνίες και στα ενεργειακά έργα των γειτονικών κρατών.

Ο Great Sea Interconnector δημιουργεί έναν στρατηγικό διάδρομο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ο οποίος μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα από την Τουρκία. Επομένως, η προσπάθεια παρεμπόδισής του δεν αφορά μόνο τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες, αλλά και τον συνολικό συσχετισμό ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Από το Μαντζικέρτ στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις δηλώσεις Ερντογάν από το Αχλάτ, κατά την επέτειο της Μάχης του Μαντζικέρτ.

Με φόντο την ήττα του Βυζαντίου από τους Σελτζούκους το 1071, ο Τούρκος πρόεδρος διακήρυξε ότι η χώρα του «δεν θα επιτρέψει» σχέδια που επιδιώκουν να ανακόψουν την περιφερειακή της πορεία.

Στην ίδια ευρύτερη στρατηγική εντάσσεται, σύμφωνα με την ανάλυση, και η οικοδόμηση μιας παράλληλης περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.

Η Άγκυρα επιχειρεί να συνδυάσει τη σαουδαραβική χρηματοδότηση, την πακιστανική στρατιωτική ισχύ και τη δική της αμυντική βιομηχανία, ενισχύοντας την αυτονομία της έναντι του δυτικού συστήματος ασφαλείας.

Τι μπορεί να συμβεί όταν επανεκκινήσουν οι έρευνες

Η επανέναρξη των βαθυμετρικών ερευνών αποτελεί το επόμενο κρίσιμο σημείο.

Ο αρθρογράφος προειδοποιεί ότι η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει νέα παρενόχληση του ευρωπαϊκού ερευνητικού σκάφους, να εκδώσει ανταγωνιστικές NAVTEX, να αναπτύξει πολεμικά πλοία ή ακόμη και να προκαλέσει ένα ελεγχόμενο ένοπλο περιστατικό.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι πρώτες ώρες θα είναι καθοριστικές. Η παρουσία ελληνικών F-16 στην Πάφο και ελληνικής φρεγάτας στην περιοχή υποδεικνύει ότι Αθήνα και Λευκωσία αντιμετωπίζουν σοβαρά τον κίνδυνο.

Το επόμενο ναυτικό τηλεγράφημα δεν θα αφορά, επομένως, μόνο την πορεία ενός σκάφους. Θα αποτελέσει μέτρηση της αξιοπιστίας της ελληνικής αποτροπής.

«Το καλώδιο πρέπει να κατασκευαστεί»

Το τελικό συμπέρασμα του άρθρου είναι κατηγορηματικό: ο Great Sea Interconnector πρέπει να ολοκληρωθεί.

Για να συμβεί αυτό απαιτείται σταθερή πολιτική υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Γαλλία, την Κύπρο και το Ισραήλ. Πάνω απ’ όλα, όμως, χρειάζεται αξιόπιστη ελληνική στρατιωτική αποτροπή και βεβαιότητα στην άλλη πλευρά ότι η Αθήνα διαθέτει όχι μόνο τα μέσα, αλλά και τη βούληση να τα χρησιμοποιήσει.

Εάν η Τουρκία επαναλάβει το επεισόδιο της Κάσου και η Ελλάδα υποχωρήσει ξανά, τότε το αποτέλεσμα δεν θα είναι απλώς μία ακόμη καθυστέρηση.

Η Άγκυρα θα έχει σταματήσει ένα ευρωπαϊκό έργο, θα έχει επιβάλει στην πράξη το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και θα έχει κατοχυρώσει ότι κανένα σχέδιο στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη δική της άδεια.

Middle East Forum Χρήστος Κωνσταντινίδης Τουρκία LIFE Ελλάδα