Θάνατος Γιώργου Μαζωνάκη: Τα κρίσιμα λεπτά και τα σοβαρά ερωτήματα

Ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη έχει συγκλονίσει το πανελλήνιο, την ώρα που μια σειρά από σοβαρά ερωτήματα αναζητούν τεκμηριωμένες απαντήσεις για όσα συνέβησαν στον ιδιωτικό χώρο όπου ο δημοφιλής καλλιτέχνης υπέστη καρδιακή ανακοπή.

Σύμφωνα με όσα έχουν μεταδοθεί, ο τραγουδιστής βρισκόταν σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι για διαδικασία πλασμαφαίρεσης, όταν παρουσίασε την κρίσιμη επιδείνωση. Ακολούθησε κλήση στο ΕΚΑΒ και διακομιδή του στο νοσοκομείο «Ελπίς», όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του.

Οι ακριβείς περιστάσεις, το χρονικό της ανακοπής, τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν και οι ενέργειες του προσωπικού δεν μπορούν να κριθούν από δημοσιεύματα, βίντεο ή φωτογραφίες. Ούτε μπορεί, χωρίς τα αποτελέσματα της επίσημης έρευνας, να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα περί ιατρικού σφάλματος ή σύνδεσης κάποιας ενδεχόμενης παράλειψης με την κατάληξη.

Το Sportdog απευθύνθηκε σε ειδικούς, οι οποίοι έθεσαν συγκεκριμένα ερωτήματα. Ερωτήματα που δεν αποτελούν καταγγελία, αλλά πρέπει να απαντηθούν μέσα από τον ιατρικό φάκελο, τις καταγραφές, την αυτοψία και τις καταθέσεις όσων βρίσκονταν στον χώρο.

Ήταν ο ασθενής υπό συνεχή παρακολούθηση;

Το πρώτο κρίσιμο ζήτημα αφορά την παρακολούθηση του Γιώργου Μαζωνάκη πριν από την ανακοπή.

Οι ειδικοί ζητούν να διευκρινιστεί εάν υπήρχε monitor ζωτικών λειτουργιών και εάν καταγράφονταν σε πραγματικό χρόνο η αρτηριακή πίεση, οι καρδιακές σφύξεις, ο κορεσμός του οξυγόνου, η αναπνευστική λειτουργία και, εφόσον κρινόταν απαραίτητο, η ηλεκτροκαρδιογραφική δραστηριότητα.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι εάν εμφανίστηκαν προειδοποιητικά σημάδια και, εφόσον υπήρξαν, πότε έγιναν αντιληπτά και πώς αξιολογήθηκαν.

Η παρουσία ή η απουσία monitor δεν μπορεί να πιστοποιηθεί από μια εικόνα του χώρου. Πρέπει να προκύψει από την αυτοψία, τον διαθέσιμο εξοπλισμό και τις καταγεγραμμένες μετρήσεις.

Τι ακριβώς συνέβη στα πρώτα λεπτά;

Στην καρδιακή ανακοπή ο χρόνος δεν είναι απλώς σημαντικός. Είναι καθοριστικός.

Όταν σταματά η αποτελεσματική κυκλοφορία του αίματος, ο εγκέφαλος και τα υπόλοιπα ζωτικά όργανα στερούνται οξυγόνου. Η αντιμετώπιση πρέπει να αρχίσει αμέσως και να ακολουθήσει την προβλεπόμενη αλυσίδα επιβίωσης: έγκαιρη αναγνώριση, άμεση κλήση βοήθειας, έναρξη ΚΑΡΠΑ, χρήση απινιδωτή όταν ενδείκνυται και προχωρημένη υποστήριξη της ζωής.

Γι’ αυτό πρέπει να δοθούν σαφείς απαντήσεις:

• Πότε διαπιστώθηκε ότι ο ασθενής έχασε τις αισθήσεις του;

• Πότε ελέγχθηκε εάν ανέπνεε φυσιολογικά και εάν είχε σφυγμό;

• Πότε άρχισε η καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση;

• Πότε έγινε η κλήση στο ΕΚΑΒ;

• Υπήρχε διαθέσιμος απινιδωτής;

• Καταγράφηκε ο αρχικός καρδιακός ρυθμός;

• Χρησιμοποιήθηκε ο απινιδωτής, εφόσον υπήρχε σχετική ένδειξη;

• Πόσος χρόνος πέρασε μέχρι να αναλάβει εξειδικευμένη ομάδα αναζωογόνησης;

Οι απαντήσεις θα αποκαλύψουν εάν υπήρξε άμεση και οργανωμένη αντίδραση ή εάν χάθηκε πολύτιμος χρόνος περιμένοντας την άφιξη του ασθενοφόρου.

Υπήρχε οργανωμένο πρωτόκολλο αναζωογόνησης;

Ένα ακόμη ζήτημα που θέτουν οι ειδικοί αφορά το επίπεδο ετοιμότητας του χώρου.

Το ερώτημα δεν είναι απλώς εάν «εφαρμοζόταν ILS». Το ILS, δηλαδή η Άμεση Υποστήριξη της Ζωής, είναι επίπεδο εκπαίδευσης επαγγελματιών υγείας για την αναγνώριση και την αρχική αντιμετώπιση ενός βαρέως πάσχοντος ή μιας ανακοπής μέχρι να αναλάβει εξειδικευμένη ομάδα. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ΚΑΡΠΑ υψηλής ποιότητας, ασφαλή απινίδωση, βασική διαχείριση του αεραγωγού και αναγνώριση του καρδιακού ρυθμού, σύμφωνα με το European Resuscitation Council.

Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν στον χώρο υπήρχε οργανωμένο σύστημα διαχείρισης ενός τέτοιου περιστατικού εκπαιδευμένο προσωπικό, σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων, άμεση έναρξη ΚΑΡΠΑ, δυνατότητα απινίδωσης, εξοπλισμός υποστήριξης της αναπνοής, παροχή οξυγόνου, φάρμακα και μέσα επείγουσας αντιμετώπισης, καθώς και πρωτόκολλο άμεσης διακομιδής.

Σε νοσοκομειακό περιβάλλον, μια καρδιακή ανακοπή ενεργοποιεί συγκεκριμένο συναγερμό —τον αποκαλούμενο «μπλε κωδικό»— ώστε να προσέλθει αμέσως η ειδική ομάδα αναζωογόνησης με τον αναγκαίο εξοπλισμό.

Στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς προβλεπόταν στον συγκεκριμένο ιδιωτικό χώρο και κατά πόσο μπορούσε να προσφέρει αντίστοιχη άμεση αντιμετώπιση μέχρι την άφιξη του ΕΚΑΒ.

Ο απινιδωτής δεν αρκεί απλώς να βρίσκεται στον χώρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η ύπαρξη απινιδωτή. Δεν αρκεί, όμως, μια συσκευή να είναι καταχωρισμένη στον εξοπλισμό ενός ιατρείου.

Πρέπει να εξακριβωθεί εάν ήταν λειτουργική, πού ακριβώς βρισκόταν, εάν ήταν άμεσα προσβάσιμη, εάν το προσωπικό γνώριζε να τη χρησιμοποιεί και εάν εφαρμόστηκε έγκαιρα όταν και εφόσον υπήρχε απινιδώσιμος ρυθμός.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες του European Resuscitation Council επισημαίνουν τη σημασία της οργανωμένης αλυσίδας επιβίωσης και της έγκαιρης παρέμβασης. Αυτό σημαίνει ότι η απλή κλήση του ΕΚΑΒ δεν υποκαθιστά την άμεση αναζωογόνηση από όσους βρίσκονται ήδη δίπλα στον ασθενή.

Η πλασμαφαίρεση και η αγγειακή πρόσβαση

Απαντήσεις απαιτούνται και για την ίδια τη διαδικασία στην οποία επρόκειτο να υποβληθεί ή, σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, είχε ήδη υποβληθεί ο Γιώργος Μαζωνάκης.

Πρέπει να διευκρινιστεί:

• ποια ακριβώς μέθοδος πλασμαφαίρεσης εφαρμόστηκε,

• ποια συσκευή χρησιμοποιήθηκε,

• ποιος είχε την επιστημονική ευθύνη,

• ποια ήταν η ένδειξη της πράξης,

• εάν προηγήθηκε πλήρης έλεγχος του ασθενούς,

• ποια αγγειακή πρόσβαση χρησιμοποιήθηκε,

• και εάν υπήρχε κεντρικός φλεβικός καθετήρας, όπως υποκλείδια γραμμή.

Η φύση της αγγειακής πρόσβασης δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη χωρίς τον ιατρικό φάκελο. Πρόκειται όμως για κρίσιμο στοιχείο, επειδή μπορεί να φωτίσει τόσο το ακριβές είδος της παρέμβασης όσο και τις ενδεχόμενες επιπλοκές που έπρεπε να είναι σε θέση να αναγνωρίσει και να αντιμετωπίσει το προσωπικό.

Όταν πραγματοποιείται μια ιατρική πράξη με πιθανότητα σοβαρής επιπλοκής, το περιβάλλον πρέπει να διαθέτει τα μέσα, το προσωπικό και το σχέδιο για την άμεση διαχείρισή της.

Ποιοι βρίσκονταν στον χώρο;

Η έρευνα οφείλει ακόμη να καταγράψει ποιοι επαγγελματίες υγείας βρίσκονταν στο ιατρείο, ποια ήταν η ειδικότητά τους και ποιος είχε την ευθύνη της διαδικασίας.

Παράλληλα, πρέπει να εξεταστεί εάν, βάσει της συγκεκριμένης πράξης, της κατάστασης του ασθενούς και του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, απαιτούνταν η παρουσία ή η άμεση διαθεσιμότητα γιατρού συγκεκριμένης ειδικότητας, όπως αναισθησιολόγου ή εντατικολόγου.

Δεν μπορεί να θεωρηθεί εκ των προτέρων ότι η παρουσία μιας συγκεκριμένης ειδικότητας ήταν υποχρεωτική. Αυτό θα κριθεί από το είδος της πράξης, την άδεια λειτουργίας της δομής και τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα.

Το ερώτημα που βρίσκεται στην καρδιά της υπόθεσης

Η διερεύνηση δεν μπορεί να στηριχθεί σε εικασίες ούτε να μετατραπεί σε δημόσια δίκη προσώπων πριν μιλήσουν τα στοιχεία.

Υπάρχει, όμως, ένα ερώτημα που δεν επιτρέπεται να μείνει αναπάντητο:

Όταν ο Γιώργος Μαζωνάκης παρουσίασε την κρίσιμη επιδείνωση, ήταν ο χώρος και το προσωπικό πραγματικά έτοιμοι να αντιμετωπίσουν μια καρδιακή ανακοπή;

Υπήρχε συνεχής παρακολούθηση; Αναγνωρίστηκε εγκαίρως η επιδείνωση; Άρχισε αμέσως η ΚΑΡΠΑ; Υπήρχε απινιδωτής; Υπήρχε εκπαιδευμένο προσωπικό; Ακολουθήθηκε συγκεκριμένο πρωτόκολλο ή κλήθηκε το ΕΚΑΒ και αναμενόταν η άφιξή του;

Η αλήθεια πρέπει να προκύψει από την αυτοψία, τον ιατρικό φάκελο, τις καταγραφές των ζωτικών σημείων, το δελτίο του ΕΚΑΒ, τις καταθέσεις των παρόντων και το ακριβές λεπτό προς λεπτό χρονικό.

Διότι σε μια καρδιακή ανακοπή δεν έχει σημασία μόνο τι μηχανήματα υπήρχαν πίσω από μια πόρτα. Σημασία έχει εάν ήταν λειτουργικά, εάν υπήρχαν άνθρωποι που γνώριζαν να τα χρησιμοποιήσουν και εάν όλα έγιναν χωρίς να χαθεί ούτε ένα από τα κρίσιμα πρώτα λεπτά.