«Ξέρω πως όταν πεθάνω θα τυλίξουν το φέρετρό μου με την ερυθρά ημισέληνο, αλλά η καρδιά μου θα είναι γαλάζια με σταυρό».

Μια φράση που συμπυκνώνει όλη τη ζωή του Λευτέρη Αντωνιάδη – του Λεφτέρ Κιουτσούκ Αντωνιάδη όπως τον βάφτισαν οι Τούρκοι (το «Κιουτσούκ» σημαίνει «μικρός», λόγω αναστήματος), του ανθρώπου που για πολλούς αποτελεί την κορυφαία ποδοσφαιρική φυσιογνωμία στην ιστορία της Φενέρμπαχτσε και του τουρκικού ποδοσφαίρου.

Ο μυθικός στράικερ, που σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή, έφυγε από τη ζωή στις 13 Ιανουαρίου 2012, σε ηλικία 87 ετών, σαν σήμερα δηλαδή. Η κηδεία του έγινε γεγονός εθνικής εμβέλειας: χιλιάδες πολίτες τον αποχαιρέτησαν, με την παρουσία ακόμη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ το πιο συμβολικό στιγμιότυπο ήρθε από εκεί που κανείς δεν το περίμενε: ακόμα και συντηρητικοί μουσουλμάνοι άναψαν κερί στην ελληνορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στην Πρίγκηπο, στη μνήμη του.

Από την Πρίγκηπο, στα βάθρα της Φενέρ

Η ιστορία του μοιάζει με παραμύθι. Μεγάλωσε στην Πρίγκηπο μαζί με τα δέκα αδέλφια του. Υπηρέτησε τέσσερα χρόνια στον τουρκικό στρατό (1943-1947) και έπειτα άνοιξε ο δρόμος της μπάλας. Στην καριέρα του (1941-1964) έγραψε νούμερα που θυμίζουν άλλες εποχές: 752 ματς – 506 γκολ.

Και στη Φενέρ, ο “βραχύσωμος” άσος έκανε πράγματα που έφτιαξαν γενιές: στη δεκαετία του ’50 έφτασε να μετρά 423 γκολ σε 615 παιχνίδια με τα κιτρινόμαυρα της Πόλης. Δεν είναι τυχαίο ότι τον έλεγαν «Προφέσορα»: δεν ήταν μόνο εκτελεστής, ήταν προσωπικότητα, σημείο αναφοράς, παίκτης που “δίδασκε” μέσα στο γήπεδο.

Ο Έλληνας αρχηγός της Τουρκίας – και ο σταυρός που δεν έκρυψε ποτέ

Ο Λεφτέρ ήταν ιδιάζουσα περίπτωση: Έλληνας, δηλωμένος χριστιανός ορθόδοξος, αρχηγός της Εθνικής Τουρκίας. Σκόραρε ακόμη και εναντίον της Ελλάδας (23/4/1948, 3-1), γεγονός που τότε προκάλεσε οργή σε μερίδα συμπατριωτών μας που τον βάφτισαν «προδότη». Εκείνος όμως δεν κρύφτηκε. Αντίθετα, είχε τη συνήθεια, στην ανάκρουση του τουρκικού ύμνου, να βγάζει έξω από τη φανέλα τον σταυρό που φορούσε. Και κανείς δεν τόλμησε να τον αποδοκιμάσει. Γιατί ο Λεφτέρ είχε ήδη κερδίσει κάτι πιο δύσκολο από τίτλους: καθολικό σεβασμό.

Στην Τουρκία φόρεσε το εθνόσημο σε δεκάδες ματς, έγραψε ιστορία στο Μουντιάλ του 1954 σκοράροντας δύο γκολ, και στη δεκαετία του ’50 αναφερόταν ως ένας από τους κορυφαίους φορ του κόσμου.

Τα «Σεπτεμβριανά» και το ένστικτο επιβίωσης

Η ζωή του δεν ήταν μόνο γκολ και αποθέωση. Στα Σεπτεμβριανά του 1955, στο οργανωμένο πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Πόλης, έζησε από κοντά την απειλή. Εξτρεμιστές έφτασαν έξω από το σπίτι του. Την κρίσιμη στιγμή, οπαδοί της Φενέρ στάθηκαν ασπίδα μπροστά στο ίνδαλμά τους και αποτράπηκαν τα χειρότερα. Πολλοί τότε πίστεψαν ότι θα γυρίσει στην Ελλάδα. Εκείνος επέλεξε να μείνει και να υπερασπιστεί το σπίτι του. Ήταν, όπως αποδείχθηκε, όμηρος των πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων – παγιδευμένος ανάμεσα σε δύο πατρίδες.

Ο πρώτος «εξαγώγιμος» του τουρκικού ποδοσφαίρου

Ο Λεφτέρ ήταν ο πρώτος ποδοσφαιριστής από το τουρκικό πρωτάθλημα που άνοιξε τον δρόμο προς το εξωτερικό, παίζοντας σε Φιορεντίνα και Νις. Σε χρόνια που αυτά ήταν “προνόμιο” άλλων ποδοσφαιρικών σχολών, εκείνος το έκανε πραγματικότητα.

Το ελληνικό κεφάλαιο: ΑΕΚ, το «μπλε χαρτί» και οι πέντε συμμετοχές

Το 1964, στη δύση της καριέρας του, φόρεσε την φανέλα της ΑΕΚ. Και εδώ η ιστορία γράφτηκε… με ελληνικό δαιμόνιο. Ο τότε πρόεδρος Κλεάνθης Μαρόπουλος τον “έπιασε” με ένα τρικ: ζήτησε αυτόγραφο σε ένα μπλε χαρτί – και η υπογραφή αποδείχθηκε… συμβόλαιο. Ο ίδιος ο Λεφτέρ το είχε διηγηθεί με χιούμορ, σαν μια μικρή ποδοσφαιρική απάτη της παλιάς κοπής.

Με την ΑΕΚ έπαιξε μόλις πέντε φορές, αλλά κράτησε μνήμες και ποδοσφαιρικές εικόνες. Θυμόταν παίκτες, θυμόταν συνεργασίες, θυμόταν το ποδόσφαιρο όπως “μυρίζει” στο χορτάρι. Έπειτα επέστρεψε ξανά στη Φενέρ και, όπως έλεγε, κάποια στιγμή το σταμάτησε οριστικά, έχοντας μέχρι και φόβο για τα αεροπλάνα που του έκοβε μετακινήσεις.

Η αποκάλυψη που τα λέει όλα: «Ήμουν και είμαι Ολυμπιακός»

Κι εδώ έρχεται η λεπτομέρεια που “κλειδώνει” το αφιέρωμα: στη συνέντευξή του στη Μαρία Ζαχαράκη, ο Λεφτέρ είπε κάτι που στην Ελλάδα ακούστηκε σαν… εξομολόγηση:

«Ήμουν και είμαι Ολυμπιακός».

Παρότι φόρεσε την κιτρινόμαυρη φανέλα της ΑΕΚ, δεν έκρυψε ποτέ τι υποστήριζε στην καρδιά του. Και μάλιστα δεν δίστασε να σχολιάσει –με τον δικό του τρόπο– ακόμη και διοικητικές επιλογές, δείχνοντας ότι μέσα του έμεινε πάντα ο φίλαθλος της παλιάς σχολής, που αγαπά την ομάδα σαν οικογένεια και δεν μασά τα λόγια του.

Ένας θρύλος που έγινε γέφυρα

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος τον αποκαλούσε «Μπουγιούκ Αντωνιάδη» – «μεγάλο Αντωνιάδη». Στην Τουρκία τον λάτρευαν σε βαθμό να του δώσουν δρόμο στην Πρίγκηπο με το όνομά του και να στήσουν προτομή του δίπλα στο «Σουκρού Σαράτσογλου». Στην Ελλάδα, παρά τις αντιφάσεις και τις πληγές της εποχής, έμεινε πάντα το σύμβολο του Ρωμιού που δεν απαρνήθηκε ποτέ την πίστη και τη ρίζα του.

Σαν σήμερα, 13 Ιανουαρίου, ο Λεφτέρ δεν είναι απλώς μια ημερομηνία μνήμης. Είναι υπενθύμιση ότι κάποιοι άνθρωποι χωρούν σε δύο πατρίδες χωρίς να “ανήκουν” ολοκληρωτικά σε καμία – κι όμως καταφέρνουν να τους σέβονται όλοι. Γιατί στο τέλος, αυτό που μένει δεν είναι μόνο τα γκολ. Είναι η στάση ζωής.