Αθλητικό Σαν Σήμερα: Πρωτοχρονιά, το ημερολόγιο γυρίζει πίσω στο 2000: την 1η Ιανουαρίου κυκλοφορεί στην Ισπανία ένα βιβλίο που –για όσους βλέπουν το ποδόσφαιρο όχι μόνο ως αποτέλεσμα αλλά ως αφήγημα– έμοιαζε με «μεταγραφή» της λογοτεχνίας στα αποδυτήρια. Ο λόγος για το “Salvajes y sentimentales: Letras de fútbol” του Χαβιέρ Μαρίας, μια συλλογή κειμένων που έβαλε σε χαρτί αυτό που οι εξέδρες πάντα ήξεραν: ότι το ποδόσφαιρο δεν είναι μόνο 90 λεπτά· είναι μνήμη, νεύρο, πάθος, ενοχή, μεγαλείο, και καμιά φορά… καθαρή ποίηση. 

30 κείμενα, μια οκταετία ποδοσφαιρικής εποχής

Το βιβλίο περιλαμβάνει 30 άρθρα για το ποδόσφαιρο, δημοσιευμένα σε βάθος χρόνου από το 1992 έως το 2000, γραμμένα με την τυπική «μαριασική» ματιά: παρατηρητική, ειρωνική όπου χρειάζεται, αλλά και βαθιά συναισθηματική όταν η μπάλα «βαραίνει». (Σε μεταγενέστερες εκδόσεις, το υλικό εμφανίζεται εμπλουτισμένο/ανανεωμένο σε σχέση με τον αρχικό κορμό κειμένων.) 

Όταν ο λογοτέχνης δηλώνει… οπαδός χωρίς ντροπή

Το ενδιαφέρον με τον Μαρίας δεν είναι ότι “έγραψε για μπάλα”. Είναι πώς έγραψε. Δεν προσπάθησε να το παίξει ειδικός τακτικής, ούτε να μετρήσει expected goals. Έγραψε για τον φόβο πριν τη σέντρα, για τη δραματικότητα μιας ήττας που «κολλάει» μέσα σου, για την αμηχανία της νίκης που δεν την άξιζες, για τους ήρωες και τους “κακούς” που παρελαύνουν κάθε Κυριακή σαν κανονικοί χαρακτήρες μυθιστορήματος. Αυτή η οπτική αποτυπώνεται και στη γνωστή του φράση ότι το ποδόσφαιρο είναι η «εβδομαδιαία ανάκτηση της παιδικής ηλικίας», μια διατύπωση που ταξίδεψε όσο λίγες στη διεθνή ποδοσφαιρική κουλτούρα. 

Πρόλογος με “μπάλα” και… Καμί

Στον πρόλογο μεταγενέστερης έκδοσης, γίνεται αναφορά και στο κλασικό απόφθεγμα του Αλμπέρ Καμί για το τι έμαθε «για την ανθρώπινη ηθική» από το ποδόσφαιρο, βάζοντας από την αρχή τον τόνο: εδώ δεν μιλάμε για «ελαφρύ» θέμα, αλλά για ένα φαινόμενο που καθρεφτίζει συμπεριφορές, πάθη και κοινωνίες.

Εκδόσεις – στοιχεία που κυκλοφόρησαν ευρέως

Το βιβλίο πρωτοεμφανίζεται το 2000 (ισπανική έκδοση), ενώ αργότερα κυκλοφόρησε και σε επανεκδόσεις/σειρές όπως Debolsillo. 

Επειδή εκείνη την Πρωτοχρονιά του 2000, ο Μαρίας έκανε κάτι που λίγοι λογοτέχνες τολμούσαν δημόσια! Πήρε το ποδόσφαιρο στα σοβαρά χωρίς να το “σώσει” ή να το “εξημερώσει”. Το άφησε άγριο και συναισθηματικό – όπως είναι στην πραγματικότητα. Και γι’ αυτό το βιβλίο έμεινε σαν μια υπενθύμιση ότι η μπάλα, όταν την αγαπάς, είναι και πολιτισμός.

Salvajes y sentimentales: Letras de fútbol Αθλητικό Σαν Σήμερα