Συναντώ τον Γιώργο Μιχελάκη –έναν άνθρωπο της «παράδοσης», τον Σήφη Μαρκάκη, πρόεδρο του σκοπευτηρίου στο Σκινέ Χανίων, έναν έμπορο παράνομων όπλων, έναν πρώην υψηλόβαθμο αστυνομικό θέτοντας μια σειρά από ερωτήματα.

Πόσο εύκολο τελικά είναι να αγοράσει κανείς ένα όπλο νόμιμα ή παράνομα στην Κρήτη; Από πού έρχονται τα παράνομα όπλα; Τι σημαίνει για έναν Κρητικό το όπλο του; Οι πολεμικές «συρράξεις» έχουν σχέση με την παράδοση; Γιατί δεν έχει αντιμετωπιστεί όλα αυτά τα χρόνια το «έθιμο» που σκοπό έχει να απογειώσει τη χαρά αλλά έχει στοιχίσει τη ζωή πολλών ανθρώπων, της ίδιας της νύφης στο γλέντι γάμου και πρόσφατα ενός νέου ανθρώπου το Πάσχα;

Το έθιμο

Οι πυροβολισμοί πέφτουν κατά ριπάς πάνω από το κεφάλι μου. Έχω σφικτά ασφαλισμένα τα μάτια μου και παρακαλάω μην φάω καμιά «ξώφαλτση». Αναπόφευκτα μου έρχονται στο νου εικόνες πολέμου -σίγουρα κάπως έτσι θα είναι το πεδίο της μάχης. Παύση πυρών, προσωρινά έως ότου φορτώσουν και πάλι οι γεμιστήρες και δοθεί νέα αφορμή, ας πούμε σύρει το χορό ο μέλλων γαμπρός. Αυτό θέλει το «έθιμο». Η αλήθεια βέβαια είναι ότι δεν υπάρχει κανένα τέτοιο έθιμο, όπως μου λέει ο Γιώργος Μιχελάκης ή Μιχελογιώργης στο νησί, ο οποίος διαχωρίζει την οπλοκατοχή από την οπλοχρησία.

Είναι έθιμο η οπλοκατοχή και η οπλοχρησία;

Γιώργος Μιχελάκης: Η οπλοκατοχή ναι, όχι η οπλοχρησία με τον τρόπο και για το σκοπό που γίνεται πια. Οι παλιοί μπορεί να έφερναν τα όπλα τους, αλλά απαγορευόταν να τα δείξουν, ειδικά τα πιστόλια και τα περίστροφα. Σε μία διασκέδαση αν ήθελες να ρίξεις έναν πυροβολισμό θα έπρεπε να φύγεις, να πας πιο πέρα και χωρίς να σε δει κανείς να “παίξεις” καμιά μπαλωθιά. Ο πυροβολισμός είχε την έννοια του χαιρετισμού. Το έθιμο ήταν επίσης ο πατέρας της νύφης να “παίξει” μια με το κυνηγετικό όταν έφευγε η κόρη του για τελευταία φορά από το σπίτι με τα προικιά της. Ωστόσο, οι πυροβολισμοί είχαν και το ρόλο του τηλεφώνου. Επειδή οι επικοινωνίες ήταν περιορισμένες τα παλιά χρόνια, όταν τέλειωνε ένα προξενιό ή γεννούσε μία γυναίκα, έριχνες μία μπαλωτέ (πυροβολισμό) και με αυτόν τον τρόπο ενημέρωνες τους γείτονες, οι οποίοι περίμεναν νεότερα, για το γεγονός. Επίσης αν υποψιαζόσουν ότι κάτι κακό συμβαίνει πυροβολούσες και έτσι έσπευδαν οι γείτονες. Όπως κι αν πάθαινες κάτι στο κυνήγι, πάλι πυροβολούσες για να έρθουν να σε βρουν. Ποτέ δεν δάνειζες το όπλο, το άλογο και τη γυναίκα σου.

Πότε ξέφυγε η κατάσταση με τους πυροβολισμούς;

Νομίζω μετά το 1970, που άρχισε το παράνομο εμπόριο όπλων. Μέχρι τότε όλοι είχαμε εξοπλιστεί την περίοδο της γερμανικής Κατοχής.

Και πιο πριν;

Υπήρχαν αλλά ήταν λίγα, τα οποία οι κάτοχοι τους τα είχαν προμηθευτεί είτε από το στρατό, είτε ήταν λάφυρα από τους Τούρκους. Δηλαδή θυμάμαι ότι όταν οι Γερμανοί διέταξαν αφοπλισμό και μάζεψαν σε κάρα τα όπλα, οι Κρητικοί παρέδωσαν τα παλιά, όμως δεν αφοπλίστηκαν. Ο πατέρας μου δηλαδή, έφυγε για να πάει στο Μάλεμε με έναν τσιφτέ (δίκανο τουφέκι), αλλά στον Αλικιανό ένας ξάδερφος του ήταν τραυματισμένος στο πόδι και του έδωσε το δικό του πολεμικό.

Επομένως αυτό που συμβαίνει σήμερα ουδεμία σχέση έχει με το έθιμο, έτσι;

Απολύτως καμία και δεν αρέσει σε κανέναν από εμάς τους παλιούς. Χάνουμε πάσα ιδέα για όσους τα βγάζουνε μπροστά στο κόσμο για να κάνουν επίδειξη. Άσε που σκοτώνονται κιόλας. Δεν θα ξεχάσω μία κουμπαριά, γνωστών δημοσιογράφων οι οποίοι ήρθαν από την Αθήνα για να παντρέψουν ένα ζευγάρι ομογενών από την Αμερική, στα Σφακιά. Ήταν καλεσμένος και πρώην βουλευτής Χανίων, της Νέας Δημοκρατίας, ο οποίος έβγαλε στο τραπέζι το όπλο να πυροβολήσει, όμως δεν τα κατάφερε γιατί έπαθε εμπλοκή. Στη συνέχεια προσπάθησε να το φτιάξει κάτω από το τραπέζι με αποτέλεσμα το όπλο να εκπυρσοκροτήσει και να τραυματίσει στο πόδι την κουμπάρα. Όπως είναι φυσικό “χάλασε” ο γάμος, αφού η κουμπάρα χρειάστηκε να μεταφερθεί άμεσα στο νοσοκομείο.

Δεν υπήρξαν ποτέ στο παρελθόν τόσοι πολλοί να ασχολούνται με την παράδοση. Στην πλειοψηφία τους θεωρώ ότι το κάνουν για προσωπική προβολή. Παραδοσιακά δεν σκέφτεται κανείς. Γνώμη μου είναι πως σε αυτά που παραλάβαμε οφείλουμε να κάνουμε ξεσκαρτάρισμα. Να κρατήσουμε τα καλά. Και η βεντέτα ήταν στην παράδοση, αλλά ήταν άχρηστη και γι αυτό την πετάξαμε. Το να προσπαθείς να δειχθείς μέσω του πιστολιού που βαστάς είναι η απόλυτη γελοιοποίηση.

Ενδιαφέρον έχουν παλαιότερα στοιχεία που αφορούν την κατάσχεση όπλων καθώς και παραβάσεις περί οπλοφορίας και οπλοκατοχής την πενταετία 1992-1996. Τη συγκεκριμένη περίοδο βεβαιώθηκαν από τα επίσημα στοιχεία της αστυνομίας στην Κρήτη 245 κατασχέσεις πολεμικών όπλων και 1.231 παραβάσεις του νόμου «περί παρανόμου κατοχής όπλων και οπλοχρησίας». Βάσει του πληθυσμού του νησιού στην απογραφή του 1991 διαπιστώνεται ότι αντιστοιχεί μία παράβαση κατάσχεσης για κάθε 2.204 κατοίκους και μία παράβαση του νόμου περί παρανόμου κατοχής όπλων και οπλοχρησίας για κάθε 439 άτομα. Κατά την ίδια περίοδο στην υπόλοιπη Ελλάδα κατασχέθηκαν 538 πολεμικά όπλα συνολικά και οι παραβάσεις περί οπλοχρησίας και οπλοκατοχής που σημειώθηκαν ήταν 3.154, δηλαδή αντιστοιχούν μία παράβαση κατάσχεσης ανά 18.075 κατοίκους και μία ανά 3.083 για το δεύτερο αδίκημα.

Προσπαθώ να μάθω ποια είναι θέση του Γενικού Αστυνομικού Διευθυντή Περιφέρειας Κρήτης, Μιχάλη Καραμαλάκη, για το θέμα, αλλά δεν επιθυμεί να μιλήσει αφού ανέλαβε πρόσφατα καθήκοντά του.

Ωστόσο, είναι άκρως διαφωτιστική η μαρτυρία ενός πρώην υψηλόβαθμου αστυνομικού. Διαβάστε το υπόλοιπο θέμα στο vice.com

LIFE Ελλάδα