Αφιέρωμα στην Αριστέα Μπουγάτσου! Ρεπόρτερ που έκανε το σύστημα να ιδρώνει

Ένα εκτενές αφιέρωμα στη μνήμη της Αριστέας Μπουγάτσου, που έφυγε από τη ζωή στις 9 Φεβρουαρίου 2013 πραγματοποίησε το Freedom of Press του καλού συναδέλφου Μπάμπη Πολυχρονιάδη. Το ντοκιμαντέρ του έμπειρου δημοσιογράφου και κινηματογραφιστή επιχειρεί να φωτίσει όχι απλώς την πορεία μιας σπουδαίας δημοσιογράφου, αλλά το ίδιο το «μοντέλο» ερευνητικής δουλειάς που σήμερα σπανίζει: επιμονή, τεκμήρια, συγκρούσεις, κόστος.

Η Μπουγάτσου υπήρξε από εκείνες τις ρεπόρτερ που δεν αρκούνταν σε «διαρροές» και πολιτικά υπονοούμενα. Έψαχνε την άκρη του νήματος, έβρισκε συμβάσεις, πρόσωπα, διαδρομές χρήματος, θεσμικές ευθύνες. Και κυρίως: δεν έπαιζε άμυνα όταν η έρευνα ενοχλούσε.

Τι την έκανε να ξεχωρίζει

Στον πυρήνα του αφιερώματος τίθεται το ερώτημα: τι ήταν αυτό που έκανε την Αριστέα να ξεχωρίζει ως ρεπόρτερ;
Η απάντηση δεν είναι «ύφος» ή «προβολή». Είναι η ικανότητα να εντοπίζει τη λεπτομέρεια που «σπάει» την επίσημη αφήγηση. Αυτή τη ρωγμή που, όπως υπογραμμίζεται, αναζητούν διαχρονικά οι ερευνητές ρεπόρτερ μέσα σε ένα μιντιακό σύστημα που συχνά λειτουργεί με κανόνες προστασίας ισχυρών.

Οι μεγάλες αποκαλύψεις

Το αφιέρωμα θυμίζει το εύρος των θεμάτων στα οποία πρωταγωνίστησε:

• τις αποκαλύψεις για τις σχέσεις του Σωκράτη Κόκκαλη με τη ΣΤΑΖΙ,

• τις συμβάσεις του ΟΤΕ με Ιντρακόμ και Siemens,

• τις υποθέσεις γύρω από τα τεθωρακισμένα Leopard,

• τις μίζες της Siemens σε ΝΔ – ΠΑΣΟΚ,

• το σκάνδαλο της Proton
  και σειρά ακόμη υποθέσεων, που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή όπου η ερευνητική δημοσιογραφία δεν ήταν «εργαλείο branding», αλλά πραγματική σύγκρουση με συμφέροντα.

Πριν καν ονομαστεί SLAPP: δικαστήρια και πίεση

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο πόσο συχνά η Μπουγάτσου βρέθηκε αντιμέτωπη με τη δικαστική οδό πολύ πριν γίνει ευρέως γνωστός ο όρος SLAPP (στρατηγικές αγωγές φίμωσης). Το αφιέρωμα αναδεικνύει ότι η πίεση προς τους δημοσιογράφους δεν είναι «νέα μόδα» – απλώς σήμερα έχει πιο οργανωμένο λεξιλόγιο και πιο ακριβές μεθόδους.

Η παραίτηση από την «Καθημερινή» το 2007

Κεντρικό κεφάλαιο αποτελεί και το τι κατήγγειλε όταν παραιτήθηκε από την “Καθημερινή” το 2007. Η στιγμή αυτή παρουσιάζεται ως σημείο καμπής, όχι μόνο προσωπικό, αλλά και ενδεικτικό του πώς λειτουργούν ισορροπίες, όρια και «αόρατες γραμμές» μέσα στα ΜΜΕ, όταν η έρευνα ακουμπά κέντρα ισχύος.

Πώς θα λειτουργούσε σήμερα

Το αφιέρωμα δεν μένει στη νοσταλγία. Θέτει ευθέως το ερώτημα, πώς θα λειτουργούσε σήμερα η Αριστέα, με τον Τύπο όπως έχει εξελιχθεί; Με λιγότερους πόρους, μεγαλύτερη ταχύτητα, περισσότερα νομικά ρίσκα, αλγοριθμική πίεση για “εύπεπτο” περιεχόμενο και μια αγορά που συχνά επιβραβεύει τη φασαρία αντί για την τεκμηρίωση.

Ποιοι μιλούν στο αφιέρωμα

Σε αυτά και πολλά άλλα απαντούν τέσσερις δημοσιογράφοι/στελέχη με εμπειρία στην ερευνητική δημοσιογραφία και στην εκδοτική ευθύνη:

• Ευάγγελος Παναγόπουλος, πρώην διευθυντής «Ελευθεροτυπίας»

• Τάσος Τέλλογλου, δημοσιογράφος InsideStory

• Νικόλας Λεοντόπουλος, δημοσιογράφος Reporters United

• Ελίζα Τριανταφύλλου, δημοσιογράφος InsideStory

Υλικό από το Αρχείο Εφημερίδων της ΓΓΜΕ

Στο ρεπορτάζ παρουσιάζονται και εικόνες από σημαντικά ρεπορτάζ της Αριστέας Μπουγάτσου, που εντοπίστηκαν στο Αρχείο Εφημερίδων της ΓΓΜΕ, προσθέτοντας τεκμήρια και ιστορική συνέχεια σε μια διαδρομή που δεν χωρά σε “βιογραφικά” δύο παραγράφων.

Η σημείωση για τη φωτογραφία

Γίνεται επίσης σαφές ότι η Αριστέα δεν ήθελε να δημοσιοποιούνται φωτογραφίες της. Για τις ανάγκες της συγκεκριμένης εκπομπής/αφιερώματος παραχωρήθηκε μία φωτογραφία από συγγενικό της πρόσωπο, με άδεια για δημοσίευση, κάτι που τονίζεται ρητά ως πράξη σεβασμού στη δική της στάση ζωής.

Δείτε το ντοκιμαντέρ: