Σε ένα από τα πιο ασταθή και κρίσιμα γεωπολιτικά ρήγματα του πλανήτη μετατρέπεται η Ανατολική Μεσόγειος, με τις παραδοσιακές ισορροπίες ανάμεσα σε Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία να εισέρχονται σε μια νέα, πολυπεριφερειακή φάση. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα της βαρυσήμαντης ανάλυσης που δημοσίευσε στο Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών (IIS) ο διακεκριμένος Ινδός Υποστράτηγος ε.α. και Διδάκτωρ Γεωπολιτικών Μελετών, Dr. Rajan Kochhar.

Η ανάλυση του Ινδού επιτελάρχη δεν αποτυπώνει απλώς τις γνωστές περιφερειακές εντάσεις, αλλά αναδεικνύει μια δομική αλλαγή: Η Ινδία εισέρχεται πλέον ενεργά στην εξίσωση της Αθήνας και της Λευκωσίας, αναζητώντας ρόλο ρυθμιστή απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό.

1. Το Ιστορικό Βάρος και η «Γεωγραφία ως Μοίρα» στο Αιγαίο

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Dr. Kochhar, επικαλούμενος τη ρήση του Χένρι Κίσινγκερ ότι «η ιστορία είναι η μνήμη των κρατών», οι ρίζες της ελληνοτουρκικής αντιπαλότητας παραμένουν ζωντανές από την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923).

Σήμερα, η γεωγραφία του Αιγαίου —με χιλιάδες ελληνικά νησιά σε απόσταση αναπνοής από τα μικρασιατικά παράλια— αποτελεί το επίκεντρο της στρατηγικής σύγκρουσης. Ο Ινδός στρατηγός υπογραμμίζει δύο βασικά μέτωπα:

Το Casus Belli των 12 ναυτικών μιλίων: Η Ελλάδα διατηρεί το νόμιμο δικαίωμα επέκτασης βάσει του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), με την Άγκυρα να απειλεί σταθερά με πόλεμο, φοβούμενη τον αποκλεισμό της από τις διεθνείς θάλασσες.

Το Δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»: Η Τουρκία, μέσω του Προέδρου Ερντογάν, επιχειρεί να επιβάλει εκτεταμένα ναυτικά δικαιώματα, απορρίπτοντας την επήρεια των ελληνικών νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, μια στάση που η Αθήνα (διά στόματος και του πρώην ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια) χαρακτηρίζει σταθερά αποσταθεροποιητική και αναθεωρητική.

Το Κυπριακό ως «Παγωμένη Κρίση»: Πάνω από μισό αιώνα μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η Κύπρος παραμένει διαιρεμένη στην καρδιά της Ε.Ε. Ο Dr. Kochhar επισημαίνει το πλήρες χάσμα εμπιστοσύνης: η Λευκωσία επιδιώκει μια επανενωμένη ομοσπονδία, ενώ η Άγκυρα πιέζει πλέον απροκάλυπτα για διεθνή αναγνώριση της λύσης των δύο κρατών.

2. Ενέργεια και Στρατιωτικός Εξοπλισμός: Η Σφήνα του ΝΑΤΟ

Οι μεγάλες ανακαλύψεις υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου μετέτρεψαν τις νομικές διαφωνίες σε οικονομικό και στρατιωτικό πόλεμο υψηλού ρίσκου. Η συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ-Αιγύπτου για τη διοχέτευση αερίου στην Ευρώπη (ειδικά μετά την ανάγκη απεξάρτησης από τη Ρωσία) πυροδότησε την αντίδραση της Τουρκίας. Η Άγκυρα απάντησε με το παράνομο τουρκοκιβυκό μνημόνιο και αποστολές ερευνητικών πλοίων με ναυτική συνοδεία, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Γαλλίας και του Προέδρου Μακρόν.

Αυτή η κινητικότητα οδήγησε σε μια πρωτοφανή κούρσα εξοπλισμών, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη εσωτερική ρωγμή στην ιστορία του ΝΑΤΟ:

Χώρα Κύριος Στρατηγικός Προσανατολισμός / Εξοπλισμοί
Ελλάδα Εκσυγχρονισμός με γαλλικά μαχητικά Rafale, προηγμένα ναυτικά συστήματα και διεύρυνση αμυντικών συμφωνιών με ΗΠΑ και Γαλλία.
Τουρκία Ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας με έμφαση στα UAVs (drones), πυραυλικά συστήματα και ναυτική αυτονομία.

3. Ο Νέος Παίκτης: Γιατί η Ινδία Στρέφεται σε Αιγαίο και Α. Μεσόγειο

Η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της ανάλυσης του Dr. Kochhar αφορά τον ραγδαία επεκτεινόμενο ρόλο του Νέου Δελχί στην περιοχή. Η Ινδία εγκαταλείπει το χαμηλό διπλωματικό της προφίλ στη Μεσόγειο για δύο βασικούς λόγους:

Το Αντίβαρο στον Άξονα Άγκυρας - Ισλαμαμπάντ: Η συστηματική πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη της Τουρκίας προς το Πακιστάν στο ζήτημα του Κασμίρ (συμπεριλαμβανομένης της παροχής τουρκικών drones) ανάγκασε το Νέο Δελχί να αναθεωρήσει τη στρατηγική του.

Οικονομικοί Διάδρομοι: Η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν για την Ινδία τις φυσικές «πύλες» προς την Ευρώπη, ειδικά στο πλαίσιο του σχεδιαζόμενου Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC).

Η πρόσφατη αναβάθμιση των σχέσεων του Ινδού Πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι με τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε «Στρατηγική Εταιρική Σχέση» σηματοδοτεί την απαρχή μιας βαθιάς αμυντικής συνεργασίας.

4. Ινδικοί Πύραυλοι και Drones σε Αθήνα και Λευκωσία;

Σύμφωνα με τον Dr. Kochhar, οι κοινές ναυτικές ασκήσεις του Ινδικού Ναυτικού στη Μεσόγειο με τις ελληνικές δυνάμεις δεν έχουν πλέον μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Η Αθήνα και η Λευκωσία εξετάζουν σοβαρά την ινδική αμυντική αγορά, η οποία προσφέρει αξιόπιστες και οικονομικά αποδοτικές λύσεις.

Γεωπολιτικό Μήνυμα: Στους στρατηγικούς κύκλους της Άγκυρας επικρατεί έντονη νευρικότητα για τις συζητήσεις που αφορούν την πιθανή προμήθεια προηγμένων ινδικών πυραυλικών συστημάτων, drones και συστημάτων αεράμυνας από την Ελλάδα και την Κύπρο. Μια τέτοια εξέλιξη θα άλλαζε άρδην τις ισορροπίες αποτροπής.

Συμπέρασμα: Μια Πολυπεριφερειακή Σκακιέρα

Ο Ινδός Υποστράτηγος ξεκαθαρίζει ότι η Ινδία, πιστή στο δόγμα της στρατηγικής της αυτονομίας, δεν πρόκειται να εμπλακεί άμεσα σε μια θερμή στρατιωτική αναμέτρηση στη Μεσόγειο. Ωστόσο, η δημιουργία αυτού του άτυπου άξονα (Ινδία, Ελλάδα, Κύπρος, Γαλλία, Ισραήλ, ΗΠΑ) στερεί από την Τουρκία τη δυνατότητα να κρατά τη διαμάχη σε διμερές επίπεδο, διεθνοποιώντας την απόλυτα.

Σε μια εποχή όπου η Ανατολική Μεσόγειος συνδέεται άρρηκτα με τη γεωπολιτική του Ινδο-Ειρηνικού, η γεωγραφία συνεχίζει να γράφει ιστορία. Και η Ινδία έχει πλέον ξεκαθαρίσει ότι το δικό της πεπρωμένο περνά και μέσα από τα νερά του Αιγαίου.

Ινδία Κύπρος LIFE Ελλάδα