Οι ΗΠΑ βάζουν φρένο στον Ερντογάν για τα F-35 – Νέο μέτωπο στο Κογκρέσο

Η προσπάθεια της Τουρκίας να επιστρέψει από το παράθυρο στο πρόγραμμα των F-35 βρίσκει νέο ισχυρό εμπόδιο στο αμερικανικό Κογκρέσο. Δεκαοκτώ μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων δηλώνουν έτοιμα να μπλοκάρουν νομοθετικά κάθε κίνηση της κυβέρνησης Τραμπ που θα οδηγούσε στην επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς.

Μπροστάρισσα της πρωτοβουλίας είναι η ελληνικής καταγωγής Δημοκρατική βουλευτής Ντίνα Τάιτους, η οποία με επιστολή της προς την ηγεσία της Βουλής προειδοποιεί ότι μια τέτοια απόφαση θα ερχόταν σε ευθεία σύγκρουση με τις ίδιες τις αμερικανικές νομοθετικές δεσμεύσεις.

Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: όσο η Τουρκία κρατά τους ρωσικούς S-400, δεν μπορεί να επιστρέψει στα F-35. Δεν πρόκειται για πολιτική διαφωνία, αλλά για ζήτημα νόμου.

Η Άγκυρα αποβλήθηκε από το πρόγραμμα το 2019, μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος. Από τότε, οι κυρώσεις CAATSA παραμένουν σε ισχύ, ενώ ο αμερικανικός νόμος για την Εθνική Άμυνα απαγορεύει τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο οι S-400 βρίσκονται στην κατοχή της.

Η επιστολή της Τάιτους δεν στέκεται μόνο στους S-400. Θέτει συνολικά το ζήτημα της αξιοπιστίας της Τουρκίας ως συμμάχου στο ΝΑΤΟ. Γίνεται αναφορά στην επιθετική στάση της απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και στη στήριξή της προς το Αζερμπαϊτζάν στις επιχειρήσεις κατά της Αρμενίας.

Με απλά λόγια, στο Κογκρέσο υπάρχουν φωνές που θεωρούν ότι η Τουρκία δεν μπορεί να παίρνει τα προνόμια ενός συμμάχου, όταν συμπεριφέρεται συχνά ως αναθεωρητική δύναμη.

Η νέα κίνηση έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός «μεγάλου δώρου» προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Η αναφορά αυτή ερμηνεύτηκε από πολλούς ως πιθανή προσπάθεια να ανοίξει ξανά η συζήτηση για τα F-35.

Όμως το Κογκρέσο δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένο να αφήσει την υπόθεση να περάσει χωρίς μάχη. Οι νομοθέτες ζητούν, εφόσον η κυβέρνηση κινηθεί υπέρ της Τουρκίας χωρίς σοβαρή νομική βάση, να κατατεθεί Κοινό Ψήφισμα Αποδοκιμασίας.

Παράλληλα, η πίεση δεν περιορίζεται μόνο στα F-35. Την προηγούμενη εβδομάδα, η Τάιτους είχε καταθέσει ψήφισμα για να εμποδιστεί η πώληση αμερικανικών κινητήρων General Electric, αξίας 700 εκατ. δολαρίων, για το τουρκικό μαχητικό KAAN. Πρόκειται για ακόμη ένα κρίσιμο πρόγραμμα της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, στο οποίο η Άγκυρα χρειάζεται δυτική τεχνολογία για να προχωρήσει.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και Ελληνοαμερικανοί βουλευτές, όπως ο Γκας Μπιλιράκης, ο οποίος δήλωσε στην «Καθημερινή» ότι είναι αντίθετος σε οποιαδήποτε πώληση οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν τη θεωρεί αξιόπιστη χώρα.

Ο Μπιλιράκης στάθηκε ιδιαίτερα στη στάση της Άγκυρας απέναντι στη Ρωσία, στη «Γαλάζια Πατρίδα», αλλά και στη συνολική συμπεριφορά της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως είπε, η Τουρκία δεν λειτουργεί ως πραγματικός «ομαδικός παίκτης» μέσα στη Συμμαχία.

Για την Ελλάδα, η υπόθεση έχει τεράστια σημασία. Η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 θα άλλαζε ξανά τις ισορροπίες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά τη στιγμή που η Αθήνα επενδύει στη δική της αεροπορική υπεροχή μέσω Rafale, F-16 Viper και μελλοντικά F-35.

Το παρασκήνιο στην Ουάσιγκτον δείχνει ότι η μάχη θα είναι σκληρή. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η προσπάθεια της Τουρκίας να επανέλθει στο τραπέζι ως πολύτιμος σύμμαχος. Από την άλλη, υπάρχει ένα ισχυρό μπλοκ στο Κογκρέσο που υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να πατά σε δύο βάρκες: και με το ΝΑΤΟ και με τους ρωσικούς S-400.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η κυβέρνηση Τραμπ θα επιχειρήσει πράγματι να ανοίξει τον δρόμο για την Τουρκία ή αν οι αντιδράσεις στο Κογκρέσο θα βάλουν οριστικό φρένο στα σχέδια του Ερντογάν. Για την ώρα, πάντως, το μήνυμα από την Ουάσιγκτον είναι βαρύ: τα F-35 δεν είναι πολιτικό παζάρι χωρίς όρους.