Μία από τις τελευταίες παρθένες παράκτιες ζώνες της Αλβανίας βρίσκεται αντιμέτωπη με μία πρωτοφανή οικολογική καταστροφή, πριν ακόμη αρχίσει η κυρίως κατασκευή του τεράστιου τουριστικού συγκροτήματος που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ.

Μέσα σε λίγες εβδομάδες προπαρασκευαστικών εργασιών, εκσκαφείς άνοιξαν δρόμους στις παραλίες, ισοπέδωσαν αμμόλοφους, αποψίλωσαν εκτάσεις και επενέβησαν στον δίαυλο που συνδέει τη λιμνοθάλασσα της Νάρτα με τη θάλασσα. Επιστήμονες και μη κυβερνητικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι μέρος των ζημιών είναι πλέον μη αναστρέψιμο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα πολιτικά και οικονομικά ευαίσθητο σχέδιο για την ανέγερση πολυτελών ξενοδοχείων, κατοικιών και τουριστικών εγκαταστάσεων σε παράκτιες περιοχές εξαιρετικής οικολογικής αξίας και στο ακατοίκητο νησί Σάσων. Το επίμαχο resort έχει παρουσιαστεί ως επένδυση περίπου 1,4 δισ. ευρώ και έως 10.000 δωματίων, ενώ ο ευρύτερος κύκλος τουριστικών σχεδίων στην περιοχή υπολογίζεται σε περισσότερα από 4 δισ. ευρώ. 

Δρόμοι, μπετόν και εκσκαφείς στις παραλίες

Σύμφωνα με τον θαλάσσιο βιολόγο και επικεφαλής της EcoAlbania, Ολσι Νίκα, οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν από τις 5 έως τις 30 Μαΐου προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στις όχθες της λιμνοθάλασσας.

Δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι μέσα σε αυτό το διάστημα ανοίχτηκε δρόμος, αποψιλώθηκε ολόκληρη ζώνη και κατασκευάστηκε γέφυρα στον πορθμό που ενώνει τη λιμνοθάλασσα με τη θάλασσα. Παράλληλα, οι εκσκαφείς κινήθηκαν στις παραλίες Νταλάν και Πορτονόβα, επηρεάζοντας τους τόπους αναπαραγωγής της απειλούμενης θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta.

Οι αμμόλοφοι καταστράφηκαν για να χαραχθούν δρόμοι πρόσβασης, δένδρα κόπηκαν και μπετόν έπεσε σε γειτονικές παράκτιες εκτάσεις. Οι παρεμβάσεις απειλούν ένα εύθραυστο οικοσύστημα από το οποίο εξαρτώνται εκατοντάδες είδη πτηνών για τροφή, ανάπαυση και αναπαραγωγή.

Ο Νίκα έκανε λόγο για «πραγματική σφαγή της βιοποικιλότητας», προειδοποιώντας ότι η επέμβαση στον δίαυλο Πορτονόβα διατάραξε την απαραίτητη ανταλλαγή υδάτων ανάμεσα στη λιμνοθάλασσα και τη θάλασσα.

Η EcoAlbania επιβεβαιώνει ότι οι προκαταρκτικές εργασίες άρχισαν τον Μάιο και επισημαίνει τον κίνδυνο αλλοίωσης της φυσικής κυκλοφορίας του νερού, κατακερματισμού των οικοτόπων και ακραίας ενόχλησης της ορνιθοπανίδας. 

«Οι ζημιές είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπανόρθωτες»

Η κινητοποίηση των πολιτών πέτυχε, τουλάχιστον προσωρινά, τη διακοπή των χωματουργικών εργασιών. Οι επιστήμονες, όμως, ξεκαθαρίζουν ότι το κακό έχει ήδη γίνει.

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου των Τιράνων Φερντινάντ Μπέγκο υποστηρίζει ότι οι καταστροφές που προκλήθηκαν πριν καν αρχίσει η ανέγερση των ξενοδοχείων είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπανόρθωτες.

Την ίδια αγωνία εξέφρασε και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Βιέννης Φρίντριχ Σίμερ, ο οποίος επισκέφθηκε την περιοχή τον Ιούνιο. Χαρακτήρισε επείγουσα την προστασία του Δέλτα του Αώου, επισημαίνοντας ότι αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα συστήματα λιμνοθάλασσας σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Στην προστατευόμενη περιοχή φιλοξενούνται περισσότερα από 200 είδη πτηνών και δεκάδες απειλούμενα είδη, μεταξύ των οποίων ροζ φλαμίνγκο, αργυροπελεκάνοι, θαλάσσιες χελώνες και μεσογειακές φώκιες.

Η «επανάσταση των φλαμίνγκο»

Η οργή ξέσπασε όταν εμφανίστηκαν συρματοπλέγματα στα όρια της έκτασης. Μία από τις πρώτες συγκεντρώσεις διαλύθηκε από ιδιωτικούς σεκιουριτάδες, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη αντίδραση.

Από εκείνη τη στιγμή, οι διαδηλώσεις μεταφέρθηκαν στα Τίρανα και εξελίχθηκαν σε ένα ευρύτερο κίνημα που έγινε γνωστό ως «Επανάσταση των Φλαμίνγκο». Οι κινητοποιήσεις δεν αφορούν πλέον μόνο την προστασία της λιμνοθάλασσας, αλλά και τη διαφάνεια της επένδυσης, τις ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις και τη σχέση της κυβέρνησης Έντι Ράμα με τα μεγάλα διεθνή κεφάλαια.

Η Ιβάνκα Τραμπ, πάντως, παρουσίασε σε podcast μία ειδυλλιακή εικόνα του σχεδίου, μιλώντας για πέντε μίλια θαλάσσιου μετώπου, μία «καταπληκτική χερσόνησο», λιμνοθάλασσα από τη μία πλευρά και «ωκεανό» από την άλλη.

Για τους κατοίκους και τους επιστήμονες, όμως, αυτό που εκείνη περιγράφει ως τουριστικό παράδεισο είναι ένας αναντικατάστατος φυσικός πλούτος που κινδυνεύει να χαθεί κάτω από τόνους μπετόν.

Στο πλευρό των διαδηλωτών η Ντούα Λίπα

Η κινητοποίηση απέκτησε παγκόσμια προβολή όταν η Ντούα Λίπα, η Βρετανίδα ποπ σταρ με καταγωγή από το Κόσοβο, εξέφρασε δημόσια τη στήριξή της στους διαδηλωτές.

Μέσα από το podcast της χαρακτήρισε «εμπνευσμένες» τις διαδηλώσεις και συμμερίστηκε τις ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο χορηγήθηκαν οι άδειες. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην τροποποίηση του νόμου για τις προστατευόμενες περιοχές το 2024, η οποία άνοιξε τον δρόμο για μεγάλης κλίμακας τουριστικές επενδύσεις. 

Η παρέμβασή της έδωσε νέα ώθηση σε ένα κίνημα που είχε αρχίσει να χάνει σε μαζικότητα από τα μέσα Ιουλίου, αλλά εξακολουθεί να πιέζει ασφυκτικά την κυβέρνηση Ράμα.

Η πίεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η κυβέρνηση υπερασπίζεται το έργο ως μία ιστορική επένδυση που θα προσελκύσει διεθνή κεφάλαια, θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και θα επιτρέψει στην Αλβανία να ανταγωνιστεί τουριστικά την Ελλάδα, το Μαυροβούνιο και την Κροατία.

Το σχέδιο, όμως, έχει μετατραπεί σε σοβαρό ζήτημα για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Η Αλβανία προσδοκά να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι το 2030, την ώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη η διαπραγμάτευση για το κεφάλαιο 27, το οποίο αφορά το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.

Υπό την πίεση των διαδηλώσεων και των ευρωπαϊκών θεσμών, ο Έντι Ράμα ανακοίνωσε ότι ο νόμος περί στρατηγικών επενδύσεων θα καταργηθεί και ότι η νομοθεσία για τις προστατευόμενες περιοχές θα προσαρμοστεί στα ευρωπαϊκά πρότυπα. 

Το ερώτημα, όμως, παραμένει: θα προλάβουν οι αλλαγές να σώσουν τη Νάρτα ή θα έρθουν όταν οι μπουλντόζες θα έχουν ήδη αφήσει πίσω τους μία οικολογική πληγή που δεν θεραπεύεται;

Ντόναλντ Τραμπ Αλβανία ΗΠΑ LIFE