Νέα στρατηγικά δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί, σύμφωνα με τον Σάι Γκαλ, η συμφωνία Ελλάδας και Ισραήλ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», ύψους περίπου τριών δισ. ευρώ, η οποία υπεγράφη στις 31 Αυγούστου.

Σε άρθρο του στην «Israel Hayom», ο Ισραηλινός αναλυτής υποστηρίζει ότι η συμφωνία δεν αφορά απλώς την απόκτηση ορισμένων αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων. Προβλέπει, όπως επισημαίνει, τη δημιουργία μιας εθνικής πολυεπίπεδης αρχιτεκτονικής άμυνας απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους, αεροσκάφη και μη επανδρωμένα συστήματα.

Στο ενιαίο αυτό δίκτυο θα ενσωματωθούν ισραηλινά συστήματα, ραντάρ και μηχανισμοί διοίκησης και ελέγχου. Παράλληλα, η μεταφορά τεχνολογίας και η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας αποσκοπούν στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, της συντήρησης και των διαθέσιμων αποθεμάτων.

«Κυριαρχία στη λήψη αποφάσεων»

Κατά τον Γκαλ, το σημαντικότερο αποτέλεσμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» δεν είναι μόνο η δυνατότητα αναχαίτισης μιας επίθεσης. Είναι η εξασφάλιση χρόνου και ελευθερίας κινήσεων για την ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, όταν η χώρα θα βρίσκεται υπό πίεση.

Εάν η Τουρκία επιχειρήσει να προκαλέσει ταυτόχρονες κρίσεις στην Κύπρο, στο Αιγαίο, στα χερσαία σύνορα ή στις κρίσιμες υποδομές της Ελλάδας, η Αθήνα θα χρειαστεί την ανθεκτικότητα που θα της επιτρέψει να μην εγκλωβιστεί και να διατηρήσει τη δυνατότητα στρατηγικών επιλογών.

Η σημασία αυτής της αρχιτεκτονικής, σύμφωνα με τον αναλυτή, γίνεται ακόμη μεγαλύτερη στην περίπτωση κατά την οποία η αποτροπή αποτύχει.

Το δόγμα «Οργή του Ποσειδώνα»

Ο Γκαλ παρουσιάζει στο άρθρο του την «Οργή του Ποσειδώνα» ως ένα προτεινόμενο στρατηγικό δόγμα για την περίπτωση που η Τουρκία χρησιμοποιήσει τα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου ως επιχειρησιακή βάση εναντίον του Ισραήλ.

Διευκρινίζεται ότι δεν πρόκειται για επίσημα ανακοινωμένο ισραηλινό στρατιωτικό σχέδιο, αλλά για τη στρατηγική πρόταση που αναπτύσσει ο ίδιος ο αρθρογράφος.

Η βασική του θέση είναι ότι, από τη στιγμή που η τουρκική στρατιωτική παρουσία στον κατεχόμενο βορρά μετατραπεί από «στρατηγικό βάθος» σε ενεργό όργανο πολέμου κατά του Ισραήλ, η ίδια η κατοχή καθίσταται οργανικό μέρος της απειλής.

Επομένως, κατά τον Γκαλ, μια επιχείρηση δεν θα πρέπει να τελειώσει απλώς με την καταστροφή των πυραύλων, των αεροσκαφών ή των συστημάτων διοίκησης που χρησιμοποιήθηκαν. Αυτά μπορούν να αντικατασταθούν και να επιστρέψουν μετά από μία προσωρινή κατάπαυση του πυρός.

Το τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι η εξάλειψη της δυνατότητας ανασύστασης της απειλής. Αυτό σημαίνει τη μη αναστρέψιμη αποχώρηση των τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων και την αποκατάσταση της ουσιαστικής κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ολόκληρο το νησί.

Ο ρόλος της Ελλάδας και της Κύπρου

Στο σενάριο που αναπτύσσει ο Ισραηλινός αναλυτής, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί πυλώνα της προπαρασκευαστικής «Φάσης Μηδέν». Η Ελλάδα θα πρέπει να είναι σε θέση να αντέξει πιέσεις και αντιπερισπασμούς στο Αιγαίο ή στα σύνορά της, χωρίς να εγκαταλείψει την Κύπρο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία, από την πλευρά της, οφείλει να έχει προετοιμαστεί πολιτικά και διοικητικά για να διατηρήσει τη συνέχεια του κράτους και να αναλάβει τον αποτελεσματικό έλεγχο των περιοχών από τις οποίες θα αποχωρήσει ο τουρκικός στρατός.

Ο Γκαλ προειδοποιεί ότι μια σύγκρουση γύρω από τα κατεχόμενα θα έφερνε την Αθήνα μπροστά σε μια ιστορική επιλογή: είτε να αντιμετωπίσει την κρίση ως «πόλεμο κάποιου άλλου» και να επιδιώξει την ταχύτερη δυνατή εκεχειρία είτε να αξιοποιήσει το πρώτο σοβαρό άνοιγμα εδώ και δεκαετίες για την ανατροπή των τετελεσμένων του 1974.

Όπως χαρακτηριστικά υποστηρίζει, η παραμονή στο περιθώριο θα μπορούσε να είναι η ασφαλέστερη επιλογή για λίγες ημέρες, αλλά η ακριβότερη για μία ολόκληρη γενιά.

Η ευρωπαϊκή και η νατοϊκή διάσταση

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο διπλωματικό πεδίο. Ο Γκαλ σημειώνει ότι οι κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου δεν αποτελούν τουρκικό έδαφος και, συνεπώς, η στρατιωτική παρουσία της Άγκυρας εκεί δεν μπορεί αυτομάτως να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Αντίθετα, η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διαθέτει τη δυνατότητα επίκλησης του Άρθρου 42 παράγραφος 7, δηλαδή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, εφόσον δεχθεί επίθεση.

Σε περίπτωση τουρκικής επίθεσης κατά της Ελλάδας, θα μπορούσε επίσης να ενεργοποιηθεί η ελληνογαλλική ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής. Η Γαλλία, άλλωστε, έχει ήδη αναπτύξει στενή αμυντική συνεργασία τόσο με την Αθήνα όσο και με τη Λευκωσία.

Κατά τον αρθρογράφο, το Ισραήλ θα πρέπει να εμποδίσει την Άγκυρα να παρουσιάσει μια τέτοια σύγκρουση αποκλειστικά ως νατοϊκό ζήτημα και να μεταφέρει το πολιτικό και νομικό βάρος στην Ευρώπη.

Η ευθύνη της Βρετανίας

Ο Σάι Γκαλ τοποθετεί στην εξίσωση και το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο διατηρεί τις κυρίαρχες βάσεις στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια και παραμένει εγγυήτρια δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Υποστηρίζει ότι το Λονδίνο δεν μπορεί να διατηρεί τα δικαιώματα που απέκτησε με τις συμφωνίες του 1960 και ταυτόχρονα να αποφεύγει τις ευθύνες που απορρέουν από αυτές. Ως εκ τούτου, η Βρετανία θα πρέπει να συμμετέχει σε οποιοδήποτε πλαίσιο οδηγεί στην αποκατάσταση της διεθνώς αναγνωρισμένης κυριαρχίας της Κύπρου.

«Αντίπαλος είναι η κατοχή, όχι οι Τουρκοκύπριοι»

Ο Γκαλ ξεκαθαρίζει ότι η γηγενής τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν αποτελεί αντίπαλο. Τα δικαιώματα, η ασφάλεια, η περιουσία και το συνταγματικό της καθεστώς θα πρέπει να προστατευθούν και μετά την αποχώρηση του τουρκικού στρατού.

Διαφορετικό νομικό ζήτημα αποτελούν, κατά την ανάλυσή του, οι έποικοι που μεταφέρθηκαν από την Τουρκία μετά το 1974. Η περίπτωσή τους θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με βάση το διεθνές δίκαιο, με διαδικασίες επαναπατρισμού όπου αυτές είναι νόμιμες, αλλά και με εξατομικευμένες ανθρωπιστικές εγγυήσεις.

Η αποκατάσταση της κυριαρχίας, επομένως, δεν περιγράφεται ως κατάκτηση ή τιμωρία μιας κοινότητας, αλλά ως οργανωμένη διοικητική μετάβαση. Η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να επαναφέρει τη δημόσια τάξη, τις υπηρεσίες, την τοπική αυτοδιοίκηση και σταδιακά το ευρωπαϊκό κεκτημένο, με τη στήριξη της ΕΕ και των Ηνωμένων Εθνών.

Το κεντρικό μήνυμα του άρθρου είναι σαφές: μια μελλοντική κρίση δεν πρέπει να καταλήξει σε ακόμη μία προσωρινή εκεχειρία που θα επιτρέψει την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς. Για τον Σάι Γκαλ, η «Οργή του Ποσειδώνα» αποκτά νόημα μόνο εάν το ανθρώπινο, στρατιωτικό και οικονομικό κόστος οδηγήσει σε μία μη αναστρέψιμη αλλαγή: στον τερματισμό της τουρκικής στρατιωτικής κατοχής και στην αποκατάσταση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σάι Γκαλ Ισραήλ Κύπρος Ελλάδα