Μια ανάρτηση του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, προκαλεί έντονο ενδιαφέρον, καθώς ο διπλωμάτης επέλεξε να εξυμνήσει την ιστορική σημασία της Κωνσταντινούπολης, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στον Μωάμεθ τον Πορθητή και στον Μουσταφά Κεμάλ. Ο εκπρόσωπος της Ουάσιγκτον αναφέρθηκε και στους «Έλληνες αποίκους» που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή τον 7ο αιώνα π.Χ., παρουσιάζοντας τη σημερινή Τουρκία ως κληρονόμο μιας μακραίωνης παράδοσης διπλωματίας και συνεννόησης.

Η ανάρτηση που συζητήθηκε

Αφορμή αποτέλεσε η συνάντηση του Τομ Μπάρακ με τον Ιρακινό υπουργό Εξωτερικών Φουάντ Χουσεΐν, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026 στην περιοχή Tersane, στον Κεράτιο Κόλπο της Κωνσταντινούπολης.

Ο Αμερικανός διπλωμάτης αναφέρθηκε στη συνεργασία Ηνωμένων Πολιτειών, Τουρκίας και Ιράκ, τονίζοντας ότι οι τρεις χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με κοινές περιφερειακές προκλήσεις.

Ωστόσο, εκείνο που ξεχώρισε δεν ήταν μόνο το διπλωματικό περιεχόμενο της συνάντησης, αλλά η ιστορική αναδρομή που επέλεξε να κάνει στη συνέχεια.

Ο Μπάρακ παρουσίασε τον Κεράτιο Κόλπο ως έναν από τους σημαντικότερους διαχρονικά χώρους επικοινωνίας μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην εγκατάσταση Ελλήνων αποίκων γύρω στο 660 π.Χ., στον Μέγα Κωνσταντίνο, ο οποίος κατέστησε την περιοχή λιμάνι της Νέας Ρώμης, αλλά και στον Μωάμεθ Β΄, που κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη το 1453.

Η αναφορά στον Πορθητή που προκαλεί ερωτήματα

Ο Αμερικανός πρέσβης επέλεξε να αναδείξει τον Μωάμεθ τον Πορθητή ως ηγέτη που αξιοποίησε τον Κεράτιο Κόλπο για την ανάπτυξη της οθωμανικής αυτοκρατορικής ισχύος.

Στη συγκεκριμένη ιστορική αναδρομή, ωστόσο, δεν υπήρξε αναφορά στην Άλωση της Κωνσταντινούπολης και στις δραματικές συνέπειές της για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και τον ελληνισμό.

Η πόλη κατακτήθηκε στις 29 Μαΐου 1453, έπειτα από πολιορκία, γεγονός που σήμανε το τέλος της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Η ιστορική διαδρομή της Κωνσταντινούπολης δεν περιορίζεται φυσικά στην οθωμανική περίοδο. Για περισσότερο από μία χιλιετία υπήρξε πολιτικό, θρησκευτικό και πολιτιστικό κέντρο του ελληνόφωνου βυζαντινού κόσμου.

Αυτή η διάσταση απουσίαζε από την εξιδανικευμένη περιγραφή του Μπάρακ, ο οποίος προτίμησε να επικεντρωθεί στη διαχρονική διπλωματική σημασία της περιοχής.

Τι είπε για τον Μουσταφά Κεμάλ

Ο Τομ Μπάρακ δεν σταμάτησε στην οθωμανική περίοδο.

Συνέδεσε την ιστορική διαδρομή της Κωνσταντινούπολης με την Τουρκική Δημοκρατία που ίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ, υποστηρίζοντας ότι το σύγχρονο τουρκικό κράτος διατήρησε την παράδοση του Κεράτιου Κόλπου ως τόπου συνάντησης διαφορετικών λαών.

Η τοποθέτηση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς παραλείπει να αναφερθεί στις τραγικές εξελίξεις που συνδέθηκαν με τη δημιουργία της σύγχρονης Τουρκίας.

Η Μικρασιατική Καταστροφή, ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και η ανταλλαγή των πληθυσμών αποτέλεσαν καθοριστικά γεγονότα εκείνης της περιόδου.

Παράλληλα, το καθεστώς που εγκαθίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ είχε έντονα συγκεντρωτικά και μονοκομματικά χαρακτηριστικά, παρά τη ρητορική περί εκσυγχρονισμού και εθνικής ανασυγκρότησης.

Πάντως, ο Αμερικανός πρέσβης δεν αποκάλεσε προσωπικά τον Κεμάλ «δημοκράτη». Αναφέρθηκε στην Τουρκική Δημοκρατία ως συνέχεια της ιστορικής παράδοσης που περιέγραψε.

Γιατί οι Τούρκοι έσπευσαν να προβάλουν τις δηλώσεις

Η ανάρτηση του Αμερικανού διπλωμάτη βρήκε θετική ανταπόκριση σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Χαρακτηριστικό είναι το δημοσίευμα της εφημερίδας Türkiye, η οποία στις 10 Οκτωβρίου αναφέρθηκε στους ιστορικούς επαίνους του Μπάρακ για την Τουρκία, δίνοντας έμφαση στον Μωάμεθ τον Πορθητή και στον ρόλο της Κωνσταντινούπολης στην παγκόσμια διπλωματία.

Ανάλογη προβολή υπήρξε από το Rûdaw και το Anadolu, που μετέδωσαν το περιεχόμενο της ανάρτησης και τη συνάντηση με τον Ιρακινό υπουργό Εξωτερικών.

Η εικόνα της Τουρκίας ως ιστορικού και σύγχρονου κέντρου διεθνών διαπραγματεύσεων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την τουρκική εξωτερική πολιτική, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει την επιρροή της στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή.

Το γεωπολιτικό μήνυμα πίσω από τους ύμνους

Η τοποθέτηση Μπάρακ έχει και μια δεύτερη ανάγνωση, που ξεπερνά τα ιστορικά ζητήματα.

Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Τουρκία ως σημαντικό συνομιλητή για τις εξελίξεις στη Συρία και στο Ιράκ, ενώ η Άγκυρα επιδιώκει να αναβαθμίσει τον ρόλο της στις περιφερειακές ισορροπίες.

Η συνάντηση με τον Φουάντ Χουσεΐν εντάσσεται ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο.

Για την Ελλάδα, τέτοιες δηλώσεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς υπενθυμίζουν τη σημασία που αποδίδουν οι ΗΠΑ στην Τουρκία, παρά τις διαφωνίες και τις κατά καιρούς εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας.

Το γεγονός ότι ένας Αμερικανός πρέσβης επιλέγει να συνδέσει την τουρκική διπλωματία με την κληρονομιά του Μωάμεθ του Πορθητή και του Μουσταφά Κεμάλ δείχνει τον πολιτικό συμβολισμό που θέλει να προσδώσει στη σύγχρονη Τουρκία.

Το ερώτημα είναι κατά πόσο οι ιστορικές φιλοφρονήσεις προς την Άγκυρα αποτελούν απλώς διπλωματική ρητορική ή προαναγγέλλουν βαθύτερη αμερικανοτουρκική συνεργασία σε κρίσιμα ζητήματα της περιοχής.

Προς το παρόν, η ανάρτηση δεν τεκμηριώνει αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής στα ελληνοτουρκικά. Καταδεικνύει, όμως, τον ιδιαίτερο ρόλο που η Ουάσιγκτον αποδίδει στην Τουρκία για τη διαχείριση των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Τομ Μπάρακ Τουρκία ΗΠΑ LIFE Ελλάδα