Πέρα από το Βελοντρόμ: Οι ultras της Μαρσέιγ που επηρεάζουν όλη την πόλη!

Το θρυλικό γήπεδο της Μασσαλίας, η ιστορία της Ολιμπίκ, οι οργανωμένοι οπαδοί και το «Jump» των Van Halen που έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ποδοσφαιρικής τελετουργίας.

Ένα γήπεδο που κατέκτησε την καρδιά των Μασσαλών

Εκεί όπου οι εξέδρες δονούνται από τα συνθήματα των οπαδών και εκρήγνυνται σε κάθε γκολ της ομάδας τους, το Orange Velodrome αποτελεί ένα πραγματικό «ηφαίστειο» της Μασσαλίας και συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά γήπεδα της Ευρώπης. Είναι σύμβολο της Ολιμπίκ Μαρσέιγ, αλλά και της ίδιας της πόλης.

Το Βελοντρόμ εγκαινιάστηκε το 1937, σε μια ημέρα γεμάτη εκδηλώσεις, ωστόσο δεν κέρδισε αμέσως την αγάπη των φίλων της Μαρσέιγ. Πολλοί νοσταλγούσαν το Stade de l’Huveaune, το οποίο θεωρούσαν την πραγματική έδρα της ομάδας. Αντίθετα, το νέο γήπεδο αντιμετωπιζόταν από ορισμένους ως το «γήπεδο του δήμου».

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της γερμανικής κατοχής, η Μαρσέιγ επέστρεψε σε μεγάλο βαθμό στο Stade de l’Huveaune. Το 1965, μάλιστα, αποχώρησε προσωρινά από το Βελοντρόμ, έπειτα από διαφωνία ανάμεσα στη διοίκηση του συλλόγου και τον δήμο.

Αρχικά, το γήπεδο διέθετε έναν τεράστιο ποδηλατοδρόμιο που περιέβαλλε τον αγωνιστικό χώρο και φιλοξενούσε πολυάριθμους ποδηλατικούς αγώνες. Από εκεί προέρχεται και το όνομά του: Vélodrome. Παρότι ο ποδηλατοδρόμος καταργήθηκε το 1985, το γήπεδο διατήρησε την ιστορική ονομασία του.

Η μεταμόρφωση του 2014

Ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1998, το Βελοντρόμ ανακαινίστηκε και η χωρητικότητά του αυξήθηκε στις 60.000 θέσεις. Η μεγάλη μεταμόρφωση, ωστόσο, ήρθε από το 2014, όταν ξεκίνησαν εκτεταμένα έργα ενόψει του Euro 2016.

Το γήπεδο απέκτησε τη σημερινή του μορφή, με τη χαρακτηριστική λευκή οροφή που θυμίζει ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί τις βραδιές των αγώνων. Πλέον, μπορεί να φιλοξενήσει περίπου 67.000 θεατές και έχει καθιερωθεί ως ένα από τα πιο «καυτά» ποδοσφαιρικά γήπεδα της Ευρώπης.

Το Βελοντρόμ δεν αποτελεί απλώς την έδρα της Μαρσέιγ. Είναι ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της πόλης και έχει πλέον κατακτήσει οριστικά την καρδιά των κατοίκων της.

Η δημιουργία των οργανωμένων συνδέσμων

Χωρίς τους οπαδούς, το Βελοντρόμ θα ήταν ένα εντελώς διαφορετικό γήπεδο. Οι φίλοι της Μαρσέιγ δίνουν φωνή στις εξέδρες. Η οργάνωση των πιο ενεργών οπαδών σε γκρουπ έδωσε ξεχωριστή ταυτότητα στην εξέδρα της Μαρσέιγ. Στο Βελοντρόμ δημιουργήθηκε το 1984 ο πρώτος οργανωμένος σύνδεσμος της γαλλικής οπαδικής κουλτούρας που ακολούθησε το μοντέλο των ultras.

Οι πιο δραστήριοι φίλοι της ομάδας, στη βόρεια εξέδρα, ενώθηκαν και δημιούργησαν τους Commando Ultras ’84 (CU’84).  Το 1987 ιδρύθηκαν οι South Winners, οι οποίοι έγιναν γνωστοί για τις πορτοκαλί εμφανίσεις τους στη νότια εξέδρα. Η επιλογή του χρώματος συνδέεται με μια εκδρομή στο Παρκ ντε Πρενς, την έδρα της Παρί Σεν Ζερμέν, όταν οι οπαδοί φόρεσαν ανάποδα τα μπουφάν τους, με την πορτοκαλί πλευρά προς τα έξω.

Ο Depé

Έναν χρόνο αργότερα, εμφανίστηκαν οι Fanatics, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στη βόρεια εξέδρα. Το 1992 προστέθηκαν οι Dodger’s, ενώ το 1994 ο οπαδός Πατρίς ντε Περετί, γνωστός ως Depé, δημιούργησε τους MTP (Marseille Trop Puissant).

Ο Depé ξεχώρισε για την αφοσίωσή του στην ομάδα, καθώς παρακολουθούσε τους αγώνες της χωρίς μπλούζα, τόσο το καλοκαίρι όσο και τον χειμώνα. Με τον καιρό, εξελίχθηκε σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες της οπαδικής κοινότητας της Μασσαλίας. Η προσφορά του τιμήθηκε και συμβολικά: η βόρεια εξέδρα του Βελοντρόμ φέρει το όνομά του.

Γεννήθηκε και πέθανε στη Μασσαλία· έφυγε από τη ζωή ξαφνικά από ανεύρυσμα εγκεφάλου σε ηλικία 28 ετών, στις 28 Ιουλίου 2000.

Το «Jump» των Van Halen, ο ύμνος που ξεσηκώνει το Βελοντρόμ

Υπάρχουν λίγες μελωδίες που μπορούν να αναγνωριστούν τόσο γρήγορα από τους φίλους μιας ομάδας. Για τη Μαρσέιγ, μία από αυτές είναι το «Jump» των Van Halen, το τραγούδι που συνοδεύει την είσοδο των ποδοσφαιριστών στον αγωνιστικό χώρο εδώ και περισσότερα από 35 χρόνια.

Η ιστορία ξεκινά το 1986, όταν ο Μπερνάρ Ταπί ανέλαβε την προεδρία του συλλόγου. Στόχος του ήταν να προσθέσει περισσότερο θέαμα στις αναμετρήσεις της ομάδας, μετατρέποντας το γήπεδο σε χώρο γιορτής.

Μεγάλες οθόνες, πυροτεχνήματα και οπτικοακουστικά σόου ήταν μέρος του σχεδιασμού του. Για τη μουσική εισόδου των παικτών επιλέχθηκε το «Jump», ένα από τα δημοφιλέστερα τραγούδια της εποχής, από το αμερικανικό συγκρότημα Van Halen.

Κάποια στιγμή επιχειρήθηκε να αντικατασταθεί η μουσική για τρεις αγώνες. Η Μαρσέιγ, όμως, δεν κατάφερε να νικήσει σε κανέναν από αυτούς. Οι φίλοι της ομάδας εξέλαβαν το γεγονός ως σημάδι και το «Jump» παρέμεινε στη θέση του.

Έκτοτε, η μελωδία έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της Μαρσέιγ. Για τους οπαδούς και τους ποδοσφαιριστές της, δεν είναι απλώς ένα τραγούδι, αλλά το ηχητικό σήμα μιας από τις πιο χαρακτηριστικές ποδοσφαιρικές εισόδους στην Ευρώπη.

Από τους Commando Ultra ’84 στους South Winners

Η οργανωμένη οπαδική κουλτούρα της Μασσαλίας έχει βαθιές ρίζες. Οι Commando Ultra ’84 δημιουργήθηκαν το 1984 και συγκαταλέγονται στα ιστορικά ονόματα του γαλλικού οπαδικού κινήματος. Τρία χρόνια αργότερα, το 1987, εμφανίστηκαν οι South Winners, οι οποίοι εξελίχθηκαν σε έναν από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς συνδέσμους της ΟΜ.

Οι εξέδρες τους έγιναν σημείο αναφοράς για την ατμόσφαιρα που δημιουργούν: εντυπωσιακά πανό, οργανωμένες χορογραφίες, συνθήματα και μια διαρκής προσπάθεια να μετατρέψουν κάθε αγώνα σε ξεχωριστή εμπειρία.

Η αδελφοποίηση των ultras με την ΑΕΚ που άντεξε στον χρόνο

Από το 1989 και τις αναμετρήσεις της ΑΕΚ με τη Μαρσέιγ μέχρι τις κοινές παρουσίες στις εξέδρες, η σχέση των Commando Ultra ’84 με την Original 21 αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές φιλίες μεταξύ οργανωμένων οπαδών στην ευρωπαϊκή ποδοσφαιρική κουλτούρα.

Μια αδελφοποίηση που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τους οπαδούς των δύο ομάδων.

Η ιστορία τους ξεπερνά τα αποτελέσματα, τις διοργανώσεις και τα 90 λεπτά ενός αγώνα. Είναι μια σύνδεση που χτίστηκε μέσα από τις ευρωπαϊκές αναμετρήσεις, την παρουσία στις εξέδρες και την κοινή αντίληψη ότι η οπαδική ταυτότητα δεν σταματά στα σύνορα μιας χώρας.

Το 1989 που έφερε κοντά Μασσαλία και Αθήνα

Η αφετηρία της σχέσης τοποθετείται στο 1989, όταν η ΑΕΚ και η Μαρσέιγ συναντήθηκαν στο Κύπελλο Πρωταθλητριών. Οι αναμετρήσεις των δύο ομάδων αποτέλεσαν το σημείο επαφής ανάμεσα στους οργανωμένους οπαδούς τους, ανοίγοντας τον δρόμο για μια φιλία που θα αποκτούσε ξεχωριστή θέση στην ιστορία των δύο κερκίδων.

 Δύο διαφορετικές οπαδικές κοινότητες, σε δύο διαφορετικές πόλεις, βρήκαν κοινό έδαφος και δημιούργησαν έναν δεσμό που δεν περιορίστηκε σε μια μεμονωμένη ευρωπαϊκή βραδιά.

Με την πάροδο των χρόνων, η σχέση διατηρήθηκε μέσα από επαφές, συναντήσεις και κοινές παρουσίες σε ποδοσφαιρικές αναμετρήσεις. Η αδελφοποίηση απέκτησε τη δική της ιστορία, με τις δύο πλευρές να αναγνωρίζουν η μία την άλλη ως κάτι περισσότερο από οπαδούς μιας ομάδας που βρίσκεται στην ίδια πλευρά της κερκίδας.

Οι South Winners της Μαρσέιγ: Οι ultras με τη μεγάλη επιρροή

Ο ισχυρότερος σύνδεσμος οπαδών της Ολιμπίκ Μαρσέιγ διαδραματίζει έναν ρόλο που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια του Βελοντρόμ. 

Από τις πορτοκαλί εξέδρες του Βελοντρόμ μέχρι τα γραφεία των πολιτικών και τις κοινωνικές δράσεις στις γειτονιές της Μασσαλίας, οι South Winners έχουν εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από έναν σύνδεσμο οπαδών. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ρασίντ Ζερουάλ, μια αμφιλεγόμενη και ισχυρή φυσιογνωμία, που έχει συνδέσει το όνομά του με την ιστορία της Μαρσέιγ.

Στη Μασσαλία, το ποδόσφαιρο δεν περιορίζεται στις τέσσερις γραμμές του γηπέδου. Με τις χαρακτηριστικές πορτοκαλί εμφανίσεις τους, τα εντυπωσιακά tifos και τη διαρκή παρουσία τους στη νότια εξέδρα του Βελοντρόμ, οι South Winners έχουν αποκτήσει ξεχωριστή θέση στην οπαδική κουλτούρα της Γαλλίας. Η επιρροή τους, ωστόσο, δεν σταματά στο γήπεδο. Εδώ και δεκαετίες, το γκρουπ συμμετέχει σε κοινωνικές πρωτοβουλίες, διατηρεί επαφές με πολιτικούς και θεσμικούς παράγοντες και παρεμβαίνει σε ζητήματα που αφορούν τόσο τον σύλλογο όσο και την ίδια την πόλη.

Από το 1987 στο επίκεντρο της Μασσαλίας

Οι South Winners ιδρύθηκαν το 1987, σε μια πόλη όπου η Μαρσέιγ αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής ταυτότητας. Η αντιρατσιστική τους ταυτότητα και η επιδίωξη να εκφράσουν την πολυπολιτισμική πραγματικότητα της Μασσαλίας αποτέλεσαν σημαντικά στοιχεία της φυσιογνωμίας τους.

Σταδιακά, ο σύνδεσμος απέκτησε ισχυρή παρουσία στο Βελοντρόμ, με την πορτοκαλί εξέδρα να εξελίσσεται σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία αναφοράς των οπαδών της ομάδας. Η εικόνα χιλιάδων φιλάθλων που συμμετέχουν στις χορογραφίες, σηκώνουν πανό και τραγουδούν συντονισμένα έχει γίνει συνώνυμη της ατμόσφαιρας που συνοδεύει τους εντός έδρας αγώνες της Μαρσέιγ.

Η σύνδεση των Winners με την ομάδα ενισχύθηκε και κατά την εποχή του Μπερνάρ Ταπί, του προέδρου που οδήγησε τη Μαρσέιγ στην κατάκτηση του Champions League το 1993. Η περίοδος εκείνη άφησε βαθύ αποτύπωμα στον σύλλογο, αλλά και στις σχέσεις της διοίκησης με τον κόσμο της εξέδρας.

Ρασίντ Ζερουάλ: Ο άνθρωπος πίσω από την επιρροή

Ο Ρασίντ Ζερουάλ γεννήθηκε στη Μασσαλία, στο 14ο διαμέρισμα της πόλης, σε οικογένεια εργατικής καταγωγής με ρίζες στην Αλγερία. Η διαδρομή του συνδέθηκε από νεαρή ηλικία με τους South Winners, στους οποίους εντάχθηκε μόλις έναν χρόνο μετά την ίδρυση του συνδέσμου.

Ο Ζερουάλ ανέβηκε σταδιακά στην ιεραρχία του συνδέσμου. Η οργανωτική του ικανότητα και η επιρροή του στα μέλη τον μετέτρεψαν σε έναν από τους βασικούς εκπροσώπους του. Η σχέση του με τη Μαρσέιγ, μάλιστα, δεν περιορίστηκε στην ιδιότητα του οπαδού, καθώς για ένα διάστημα εργάστηκε και στον σύλλογο, με αντικείμενο τις σχέσεις με τους φιλάθλους.

Για δεκαετίες, έχει βρεθεί στο τιμόνι του συνδέσμου, αποκτώντας σημαντική επιρροή τόσο στον οπαδικό κόσμο όσο και στο ευρύτερο περιβάλλον της Μασσαλίας.

Στο επίκεντρο δικαστικών υποθέσεων και συγκρούσεων

Η πορεία του δεν είναι απαλλαγμένη από αντιπαραθέσεις. Ο Ζερουάλ έχει βρεθεί στο επίκεντρο δικαστικών υποθέσεων και συγκρούσεων γύρω από τη λειτουργία του συλλόγου, ενώ η ισχύς του έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και μεταξύ ανθρώπων που παρακολουθούν στενά τη Μαρσέιγ.

Το 2021, η Le Monde τον περιέγραψε ως έναν οπαδικό ηγέτη με επιρροή πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα περίμενε κανείς από έναν επικεφαλής συνδέσμου. Η φράση που του αποδίδεται, ότι γνωρίζει πότε πρέπει να δράσει για να «ρίξει» έναν πρόεδρο της Μαρσέιγ, αποτυπώνει τη σχέση ισχύος που έχει διαμορφωθεί ανάμεσα στους οργανωμένους και τη διοίκηση.

Η κρίση του Σεπτεμβρίου του 2023 ανέδειξε ξανά αυτή τη δυναμική. Στις 18 Σεπτεμβρίου 2023, η συνάντηση εκπροσώπων των οπαδικών συνδέσμων με τη διοίκηση της Μαρσέιγ εξελίχθηκε σε σημείο καμπής. Το κλίμα ήταν ιδιαίτερα τεταμένο, με τη διοίκηση να βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρή αμφισβήτηση και τη συζήτηση να ξεφεύγει από τα συνηθισμένα όρια της αντιπαράθεσης για αγωνιστικά ζητήματα.

Ο Ζερουάλ ήταν ένα από τα κεντρικά πρόσωπα της συνάντησης. Δημοσιεύματα της εποχής τον περιέγραψαν ως έναν από τους πιο δυναμικούς συμμετέχοντες, ενώ η ένταση της αντιπαράθεσης έφερε στο προσκήνιο καταγγελίες για απειλές προς στελέχη του συλλόγου.

Ο ίδιος αρνήθηκε ότι απείλησε τη διοίκηση, υποστηρίζοντας ότι μετέφερε παράπονα και ανησυχίες που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την ακαδημία του συλλόγου και τις οικογένειες των νεαρών ποδοσφαιριστών.

Η κρίση οδήγησε στην αποχώρηση του προπονητή Μαρθελίνο, ενώ ο τότε πρόεδρος Πάμπλο Λονγκόρια βρέθηκε στο επίκεντρο της πίεσης. Η επιρροή των οργανωμένων οπαδών αποτέλεσε βασικό θέμα συζήτησης στη Γαλλία, με τον Ζερουάλ να συμβολίζει για πολλούς τη δύναμη που μπορεί να αποκτήσει ένας εκπρόσωπος της εξέδρας όταν η σχέση του με τον σύλλογο ξεπερνά τα συνηθισμένα όρια.

Η πορεία του Ζερουάλ συνοδεύεται και από δικαστικές υποθέσεις, οι οποίες έχουν επηρεάσει τη δημόσια εικόνα του. Δημοσιεύματα έχουν αναφερθεί σε παλαιότερη καταδίκη του, καθώς και στην υπόθεση της εισβολής στο προπονητικό κέντρο της Μαρσέιγ, τη La Commanderie, το 2021.

Για την τελευταία υπόθεση, δημοσιεύτηκε ότι το 2023 του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης εννέα μηνών, εκ των οποίων οι πέντε με αναστολή. Σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, οι δικηγόροι του δήλωσαν ότι άσκησαν έφεση, ενώ ο ίδιος αρνήθηκε ότι εισήλθε στο προπονητικό κέντρο ή ότι διέπραξε τις πράξεις που του αποδίδονταν.

Η κοινωνική πλευρά των South Winners

Η εικόνα των South Winners δεν εξαντλείται στις συγκρούσεις με τη διοίκηση ή στις εντάσεις των εξέδρων. Ο σύνδεσμος έχει συνδέσει την παρουσία του με αντιρατσιστικές πρωτοβουλίες και δράσεις αλληλεγγύης, στοιχεία που ενισχύουν τον δεσμό του με την κοινωνία της Μασσαλίας.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μέλη του συνδέσμου συμμετείχαν σε δράσεις βοήθειας προς ανθρώπους που αντιμετώπιζαν δυσκολίες. Μία από τις πιο χαρακτηριστικές πρωτοβουλίες είναι το Protis Club, που δημιουργήθηκε το 2022 από τον Ζιλ Σιτρούκ, φοιτητή του HEC Paris, σε συνεργασία με τον Ζερουάλ.

Το πρόγραμμα έχει στόχο να προσφέρει σε νέους της Μασσαλίας, από διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα, εκπαιδευτικές ευκαιρίες και προετοιμασία για την πρόσβαση σε κορυφαίες σχολές.

Αυτή η πλευρά εξηγεί, σε έναν βαθμό, γιατί οι South Winners διαθέτουν παρουσία που υπερβαίνει τα όρια του γηπέδου. Σε μια πόλη με έντονες κοινωνικές αντιθέσεις και πολυπολιτισμική σύνθεση, η σύνδεση με τη Μαρσέιγ μπορεί να λειτουργήσει ως κοινός τόπος για ανθρώπους διαφορετικών καταβολών.

Παράλληλα, τα μέλη του συνδέσμου έχουν συμμετάσχει σε δράσεις που προωθούν την κοινωνική συνοχή και την αντιπαράθεση με τον ρατσισμό.

Η ιδέα δεν είναι απλώς να βοηθηθούν μαθητές που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Είναι να συναντηθούν νέοι από διαφορετικές συνοικίες και κοινωνικές αφετηρίες, να συνεργαστούν και να αποκτήσουν πρόσβαση σε εκπαιδευτικές δυνατότητες που ενδεχομένως θεωρούσαν απρόσιτες.

Οι σχέσεις με την πολιτική και η λεπτή γραμμή

Η επιρροή των South Winners αποτυπώνεται και στις σχέσεις τους με πρόσωπα της πολιτικής ζωής. Ο σύνδεσμος έχει διατηρήσει επαφές με εκπροσώπους διαφορετικών πολιτικών χώρων, ενώ ο Ζερουάλ έχει συμμετάσχει σε συναντήσεις και εκδηλώσεις στις οποίες παρευρίσκονταν τοπικοί και κυβερνητικοί αξιωματούχοι.

Τον Σεπτέμβριο του 2023, οι South Winners συμμετείχαν στην προετοιμασία ενός εντυπωσιακού tifo προς τιμήν του πάπα Φραγκίσκου, κατά την επίσκεψή του στη Μασσαλία. 

Ωστόσο, η σχέση με την πολιτική εξουσία δημιουργεί και ερωτήματα. Η επαφή με πολιτικούς διαφορετικών ιδεολογικών κατευθύνσεων μπορεί να ερμηνευτεί ως πρακτική προσπάθεια επίλυσης προβλημάτων της πόλης ή ως ένδειξη μιας οπαδικής οργάνωσης που έχει αποκτήσει υπερβολικά μεγάλη δύναμη.