Μάλλον δεν κατάλαβαν τι είπε ο Λύμπε - Το ντέρμπι της ντροπής δεν ξεχνιέται

Παναθηναϊκός: Μια συνέντευξη από μόνη της από το Νίκο Λυμπερόπουλο θα μπορούσε να αποτελέσει είδηση. Άλλωστε ο παλαίμαχος επιθετικός έχει μιλήσει στον Τύπο ελάχιστες φορές κατά τη διάρκεια της καριέρας του, πόσο μάλλον όταν σταμάτησε να αγωνίζεται. Αυτό κάνει τα όσα είπε στην εκπομπή “Πολλά κιλά μπάλα” της Novibet και συγκεκριμένα στο Νικόλα Ράπτη, να ακουστούν καλά και να πολλοί να μπουν σε διαδικασία σκέψης για τα όσα είχαν συμβεί μερικά χρόνια πριν. Αντίθετα όμως τα όσα είπε ο Λύμπε για το ντέρμπι της ντροπής στη Ριζούπολη πέρασε στο... ντούκου, στεκόμενοι μόνο στις... κότες. Όσα όμως έγιναν τότε δεν θα ξεχαστούν ποτέ, όσο και να θέλουν κάποιοι μιλώντας για το “αγωνιστικό”, αφήνοντας πίσω το πριν και το μετά. 

Το ντέρμπι που δεν έπρεπε να αρχίσει 

Ήταν 11 Μαΐου 2003, ο Ολυμπιακός υποδεχόταν τον Παναθηναϊκό στη Ριζούπολη, με τους Πράσινους να παίρνουν το πρωτάθλημα με νίκη, ισοπαλία, αλλά και ήττα με ένα γκολ. Οι πρόσφατες δηλώσεις του Νίκου Λυμπερόπουλου είναι ξεκάθαρες «Εκεί πήγαμε μόνοι μας», είπε ο παλαίμαχος επιθετικός, υποστηρίζοντας ότι κανείς από την ηγεσία της ΠΑΕ δεν συνόδευσε τους παίκτες στο σημαντικότερο παιχνίδι της χρονιάς. Την ίδια στιγμή σε ένα μικρό γήπεδο σαν της Ριζούπολης, με την παρουσία οπαδών και των δύο ομάδων, τα μέτρα ασφαλείας θα έπρεπε να είναι δρακόντεια.  

Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη περιγραφή του παρατηρητή της αναμέτρησης, Βαγγέλη Μπαλόκα, είχε συμφωνηθεί με την Αστυνομία να παραμείνουν κενές εννέα σειρές καθισμάτων γύρω και πάνω από τη φυσούνα. Στις θέσεις αυτές θα αναπτύσσονταν δυνάμεις των ΜΑΤ, σχηματίζοντας μία προστατευτική ζώνη. Όμως κάτι τέτοιο δεν έγινε ποτέ. Πριν φτάσουν οι αστυνομικές δυνάμεις, οργανωμένοι οπαδοί είχαν ήδη καταλάβει τις θέσεις γύρω από τη φυσούνα. Η Αστυνομία, αντί να έχει εγκατασταθεί εγκαίρως στα κρίσιμα σημεία, βρέθηκε μπροστά σε τετελεσμένο γεγονός. Η απομάκρυνση εκατοντάδων οπαδών κρίθηκε πλέον επικίνδυνη, με αποτέλεσμα ο χώρος από τον οποίο θα περνούσαν οι παίκτες του Παναθηναϊκού να μείνει εκτεθειμένος. 

Ο ίδιος ο Βαγγέλης Μπαλόκας αργότερα παραδέχθηκε αργότερα ότι οι οπαδοί είχαν καταλάβει όλη την περιοχή πριν από την άφιξη των ΜΑΤ. Όταν ο αστυνομικός διευθυντής ζήτησε να απομακρυνθούν, ο παρατηρητής τού απάντησε ότι η ευθύνη για όσα θα ακολουθούσαν θα βάρυνε την Αστυνομία, η οποία έπρεπε να είχε φτάσει νωρίτερα. Αυτό ήταν το πρώτο από τα πολλά που έγιναν, τα οποία έδειχναν ότι το ντέρμπι δεν θα έπρεπε να αρχίσει, μιας και τα μέτρα ασφαλείας είχαν πάει... περίπατο.  

Η... σύμπτωση με την πορεία των οπαδών

Παράλληλα πριν αρχίσει το ντέρμπι υπήρχε σχέδιο που αφορούσε την οργανωμένη μετακίνηση περίπου 2.000 οπαδών του Ολυμπιακού προς τη Ριζούπολη. Σύμφωνα με τον Μπαλόκα, επρόκειτο να φτάσουν στο γήπεδο συνοδεία της Αστυνομίας, από διαφορετική κατεύθυνση σε σχέση με τους οπαδούς του Παναθηναϊκού, όμως η πορεία των Ερυθρόλευκων... καθυστέρησε. Αποτέλεσμα οι οπαδοί του Ολυμπιακού να... τύχει να φτάσουν την ίδια στιγμή που έφτανε το πούλμαν με την αποστολή του Παναθηναϊκού, με αποτέλεσμα 2000 Πειραιώτες να βρεθούν σε απόσταση 20-30 μέτρων από ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΕΣ.  

Αποτέλεσμα; Αντικείμενα, μπουκάλια και πέτρες εκτοξεύτηκαν προς το όχημα. Από τις εξέδρες έπεφταν επίσης αντικείμενα προς τους παίκτες, την ώρα που εκείνοι επιχειρούσαν να διανύσουν τρέχοντας τη μικρή απόσταση μέχρι τα αποδυτήρια. Ο Μπαλόκας υποστήριξε ότι βρισκόταν στην πόρτα του λεωφορείου και φώναζε στους ποδοσφαιριστές να κινηθούν γρήγορα. Παραδέχθηκε μάλιστα ότι φοβήθηκε και ο ίδιος από την κατάσταση που είχε δημιουργηθεί. Η περιγραφή του Γιούρκα Σεϊταρίδη για την άφιξη της αποστολής είναι ακόμη πιο σοβαρή. Ο πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής υποστήριξε ότι το πούλμαν βρέθηκε περικυκλωμένο και ότι μεγάλα αντικείμενα έσπασαν τζάμια του οχήματος. «Ο οδηγός έπρεπε να βάλει όπισθεν και να φύγουμε», είχε δηλώσει ο Σεϊταρίδης.

Μάλιστα ιδιαίτερη αναφορά κάνει και για τη στάση των αστυνομικών. Σύμφωνα με τον Σεϊταρίδη, οι αστυνομικές δυνάμεις παρέμεναν με κατεβασμένες ασπίδες και παρακολουθούσαν όσα συνέβαιναν χωρίς να δημιουργήσουν προστατευτικό διάδρομο. «Η Αστυνομία δεν έκανε τίποτα απολύτως», ήταν η καταγγελία του ποδοσφαιριστή σε μεταγενέστερη συνέντευξή του. Η στάση της ΕΛ.ΑΣ. βρέθηκε στο επίκεντρο και κατά την πειθαρχική διαδικασία που ακολούθησε. Ο Ολυμπιακός, κατά την απολογία του στην Πειθαρχική Επιτροπή της ΕΠΑΕ, απέδωσε ευθύνες στην Αστυνομία για όσα έγιναν. 

Το... καλύτερο είναι πως ο τότε υπεύθυνος εισιτηρίων της ΠΑΕ Ολυμπιακός, Γιάννης Μώραλης, φέρεται να κατέθεσε ότι, εάν εκπροσωπούσε τον Παναθηναϊκό, δεν θα επέτρεπε στην αποστολή να κατεβεί από το πούλμαν μετά την επίθεση που είχε δεχθεί. Κάτι που φυσικά έχει... ξεχαστεί και άπαντες θυμήθηκαν τα πρωτοσέλιδα της επόμενης ημέρας. 

Απειλές και μπράβοι στα αποδυτήρια 

Μπορεί θεωρητικά η είσοδος των παικτών στα αποδυτήρια να θεωρήθηκε από πολλούς το τέλος της... περιπέτειας όμως ήταν γελασμένοι. Ο Σεϊταρίδης έχει καταγγείλει ότι λίγα λεπτά αργότερα παραβιάστηκε η πόρτα και εμφανίστηκαν τέσσερα άτομα με διακριτικά εταιρείας ιδιωτικής ασφάλειας. 

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, τα συγκεκριμένα άτομα μπήκαν στον χώρο και άρχισαν να απειλούν και να εξυβρίζουν τους ποδοσφαιριστές. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η καταγγελλόμενη συμπεριφορά τους, αλλά το πώς άνθρωποι με διακριτικά ασφαλείας μπόρεσαν να προσεγγίσουν και να εισέλθουν στα αποδυτήρια της φιλοξενούμενης ομάδας. 

Από τις πιο αναλυτικές μαρτυρίες είναι εκείνη του Άγγελου Μπασινά. Μιλώντας το 2017 στον ΣΠΟΡ FM, χαρακτήρισε όσα συνέβησαν «πόλεμο». Ο διεθνής μέσος περιέγραψε σπασμένες πόρτες, απειλές και ανθρώπους που σημάδευαν συνεχώς τους παίκτες με φωτοβολίδες. Αποκάλυψε, μάλιστα, ότι η μπλούζα του Γιούρκα Σεϊταρίδη έπιασε φωτιά και ότι ο ίδιος προσπάθησε να τη σβήσει. «Το παιχνίδι αυτό δεν έπρεπε να γίνει ποτέ», δήλωσε ο Μπασινάς, τονίζοντας ότι όσα συνέβαιναν δεν είχαν καμία σχέση με το ποδόσφαιρο. 

Η μαρτυρία του περιλαμβάνει και ένα περιστατικό με τον Πρέντραγκ Τζόρτζεβιτς. Ο αρχηγός του Ολυμπιακού φέρεται να πρότεινε στον Μπασινά να βγουν μαζί στον αγωνιστικό χώρο, ώστε ο παίκτης του Παναθηναϊκού να έχει κάποια προστασία. Σύμφωνα με τον Μπασινά, ακόμη και τότε υπήρξε απόπειρα να τους χτυπήσουν.  Ανάλογη είναι η μαρτυρία του Γιάννη Γκούμα. Ο παλαίμαχος αμυντικός έχει δηλώσει ότι στη Ριζούπολη κινδύνευσε η ζωή των παικτών και ότι η ομάδα έπρεπε να είχε αποχωρήσει. «Είμαστε τυχεροί που δεν θρηνήσαμε κάποιο θύμα», ανέφερε σε συνέντευξή του, αποδίδοντας όσα συνέβησαν στις συνθήκες τρομοκρατίας που είχαν διαμορφωθεί. 

Ο Γκούμας δεν είχε αρχίσει βασικός, αλλά έζησε όλη την κατάσταση από το πούλμαν και τα αποδυτήρια. Περιέγραψε πέτρες να εκτοξεύονται προς την αποστολή, αδυναμία πραγματοποίησης προθέρμανσης και φωτοβολίδες να πέφτουν προς τους παίκτες. Σύμφωνα με τη δική του μαρτυρία, ο Μπασινάς επιχείρησε να βγει για να δει τον αγωνιστικό χώρο, αλλά δεν μπορούσε στη συνέχεια να επιστρέψει με ασφάλεια, καθώς η φυσούνα είχε τρυπηθεί και είχε περικυκλωθεί από οπαδούς. 

Ο Γκούμας περιέγραψε ακόμη τους Χένρικσεν, Μικάελσεν και Κόλκα να κλαίνε στα αποδυτήρια και να λένε ότι ήθελαν να επιστρέψουν στις οικογένειές τους. Δεν επρόκειτο, δηλαδή, για έναν απλό αγωνιστικό φόβο ή για πίεση λόγω της σημασίας του ντέρμπι. Οι παίκτες πίστευαν ότι κινδύνευαν σωματικά.  Αναφέρθηκε επίσης στην παραβίαση της πόρτας των αποδυτηρίων και στην απουσία ανθρώπου που θα μπορούσε να πάρει την απόφαση της αποχώρησης.  «Μόνοι μας δεν μπορούσαμε να το κάνουμε αυτό», εξήγησε ο Γκούμας, επιβεβαιώνοντας όσα είπαν αργότερα ο Σεϊταρίδης, ο Μπασινάς και ο Λυμπερόπουλος. 

Τρύπες στις φόρμες από τις φωτοβολίδες 

Η μαρτυρία του Γιόνας Κόλκα είναι ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς προέρχεται από έναν ξένο ποδοσφαιριστή χωρίς εμπειρία σε ντέρμπι. Ο Φινλανδός έχει περιγράψει ότι οι παίκτες δεν μπορούσαν να πάρουν ούτε τις τσάντες τους από το κάτω μέρος του λεωφορείου χωρίς αστυνομική προστασία. Ακολούθησε αναμονή μέχρι να ελεγχθούν τα αποδυτήρια για επικίνδυνα αντικείμενα, ενώ η αποστολή δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει τη συνηθισμένη επιθεώρηση του αγωνιστικού χώρου. 

Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι ασφαλείας, σύμφωνα με τον Κόλκα, ήταν διασκορπισμένοι και δεν μπορούσαν να εγγυηθούν ότι οι παίκτες θα έφταναν με ασφάλεια στο γήπεδο και για αυτό περίμεναν να βγουν οι ποδοσφαιριστές του Ολυμπιακού και κινήθηκαν κοντά τους, αναζητώντας προστασία από τις φωτοβολίδες και τα αντικείμενα. Ο Φινλανδός αποκάλυψε ότι ποδοσφαιριστές χτυπήθηκαν από φωτοβολίδες και επέστρεψαν στα αποδυτήρια με τρύπες στις προπονητικές φόρμες τους, με τον ίδιο να είναι κατηγορηματικός: «Το ντέρμπι της Ριζούπολης δεν έπρεπε να ξεκινήσει ποτέ». Υποστήριξε ότι, εάν παρόμοια περιστατικά συνέβαιναν στην Αγγλία ή τη Γερμανία, ο αγώνας δεν θα διεξαγόταν και η υπεύθυνη ομάδα θα αντιμετώπιζε εξαιρετικά βαριά τιμωρία. 

Ο διαιτητής και η απόφαση για τη σέντρα 

Την τελική απόφαση για την έναρξη πήρε ο διαιτητής Γιώργος Μποροβήλος, έπειτα από επικοινωνία με την τότε ΕΠΑΕ και τους αρμοδίους. Παρά την επίθεση στο πούλμαν, την κατάσταση στη φυσούνα, τις φωτοβολίδες και την αδυναμία κανονικής προθέρμανσης του Παναθηναϊκού, κρίθηκε ότι ο αγώνας μπορούσε να διεξαχθεί. 

Ο Μποροβήλος συνέχισε κανονικά τη διαδρομή του στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Μετά το τέλος της διαιτητικής του σταδιοδρομίας έγινε παράγοντας του Αστέρα Τρίπολης, ανέλαβε πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΠΑΕ, ενώ εξελέγη δύο φορές πρόεδρος της Super League. Η πρώτη θητεία του άρχισε τον Νοέμβριο του 2014 και η δεύτερη το 2021, ενώ μέχρι και σήμερα είναι ενεργός στο ελληνικό ποδόσφαιρο. 

Ποιος ήταν ο επικεφαλής της Αστυνομίας 

Ως επικεφαλής των αστυνομικών μέτρων στη Ριζούπολη αναφέρεται σε σειρά μεταγενέστερων δημοσιευμάτων ο αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ. ο Γιάννης, Τσιρώνης.  Τα επίσημα αρχεία της ΕΛ.ΑΣ. αναφέρουν ότι ο Ιωάννης Τσιρώνης είχε προαχθεί στον βαθμό του ταξιάρχου τον Μάρτιο του 2003, λίγες εβδομάδες πριν από το ντέρμπι. 

Η μετέπειτα πορεία του αποτέλεσε αντικείμενο έντονου σχολιασμού. Μετά την αποστρατεία του, ο Τσιρώνης ανέλαβε καθήκοντα ασφαλείας στην ΠΑΕ Ολυμπιακός. Η επαγγελματική αυτή εξέλιξη δεν αποδεικνύει από μόνη της οποιαδήποτε προσυνεννόηση ή σκοπιμότητα στα γεγονότα του 2003. Δημιούργησε, ωστόσο, εύλογα ερωτήματα και ισχυρούς συμβολισμούς, καθώς ο αξιωματικός που είχε την ευθύνη ενός αποτυχημένου σχεδίου ασφαλείας σε ντέρμπι του Ολυμπιακού εργάστηκε αργότερα στην ασφάλεια μιας ΠΑΕ.  

Ο παρατηρητής έγινε υπεύθυνος αγώνων του Ολυμπιακού 

Ο Βαγγέλης Μπαλόκας είχε οριστεί από την ΕΠΑΕ παρατηρητής του αγώνα. Αποστολή του ήταν να καταγράψει τα γεγονότα και να συμβάλει στην ομαλή διεξαγωγή της αναμέτρησης.  Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Μπαλόκας έγινε υπεύθυνος διεξαγωγής των εντός έδρας αγώνων της ΠΑΕ Ολυμπιακός στο «Γεώργιος Καραϊσκάκης» και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της «Καραϊσκάκης Α.Ε.». 

Η διάλυση μιας ομάδας που “κοίταζε” ευρωπαϊκό 

Η... τραγωδία για τον Παναθηναϊκό δεν τελειώνει στη Ριζούπολη, που κλήθηκαν μόνοι τους να μπουν σε μια μάχη. Όχι... μόνοι, μιας και εκεί βρίσκονταν, μεταξύ άλλων, ο Γιάννης Ζαβραδινός, η Αμαλία Κυπαρίσση, ο γιατρός Αργύρης Μήτσου και ο υπεύθυνος Τύπου Μανόλης Γρηγοράκης, με την ΠΑΕ πάντως απούσα. Ο Σεϊταρίδης έχει αναφέρει ότι η Αμαλία Κυπαρίσση έβαλε τα κλάματα βλέποντας όσα συνέβαιναν. Δεν ήταν δυνατόν, όμως, να αναλάβει μόνη της την ευθύνη μιας απόφασης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μηδενισμό, απώλεια του πρωταθλήματος και σοβαρές κυρώσεις. 

Ο Νίκος Λυμπερόπουλος υπογράμμισε ότι οι παίκτες δεν μπορούσαν να αποφασίσουν μόνοι να φύγουν. «Ποιος θα την έπαιρνε τότε την απόφαση;» διερωτήθηκε, επιμένοντας ότι ο Παναθηναϊκός πήγε στο παιχνίδι της χρονιάς χωρίς τη διοίκησή του. Άραγε αν στο τιμόνι τότε ήταν ο Καπετάνιος, θα γίνονταν τα ίδια; Η ομάδα θα πήγαινε μόνη της ή αν τα έβλεπε στην τηλεόραση θα έλεγε μπείτε παίξτε; Την απάντηση την ξέρουμε όλοι.... Και όπως είπαμε η... τραγωδία συνεχίστηκε δίνοντας πάτημα τα... όργια να ξεχαστούν και την ευθύνη να την πάρουν μόνο οι παίκτες. 

Μετά την ήττα, οπαδοί εισέβαλαν στις εγκαταστάσεις της Παιανίας, προκάλεσαν ζημιές σε αυτοκίνητα και τζαμαρίες και κινήθηκαν απειλητικά εναντίον των ποδοσφαιριστών. Στην συνέντευξή του ο Νίκος Λυμπερόπουλος αποκάλυψε ότι η διοίκηση ήταν και πάλι απούσα. Οι παίκτες παρέμεναν κλεισμένοι μέσα στις εγκαταστάσεις, ενώ έξω επικρατούσε ένταση. 

Ο Άγγελος Φιλιππίδης εμφανίστηκε αργότερα και, αντί να υπερασπιστεί τους ποδοσφαιριστές, φέρεται να τους αποκάλεσε «κότες». Οι αντιδράσεις του Κριστόφ Βαζέχα και του Γιώργου Καραγκούνη έγιναν γνωστές μέσα από τις διηγήσεις των συμπαικτών τους εκείνη τη μέρα. «Εμείς πήγαμε στο γήπεδο», ήταν η ουσία της απάντησης του Πολωνού επιθετικού. Ο Καραγκούνης, από την πλευρά του, φέρεται να αναρωτήθηκε πώς μπορούσαν να παίξουν κανονικά όταν κινδύνευαν να τραυματιστούν στα μάτια από τις φωτοβολίδες. Ο Σεϊταρίδης απάντησε χρόνια αργότερα θυμίζοντας ότι αρκετοί από εκείνους τους παίκτες κατέκτησαν το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα με την Εθνική Ελλάδας μόλις έναν χρόνο μετά.  

Αποτέλεσμα; Η καταστροφή μέσα σε ελάχιστες ημέρες μιας ομάδας που ήταν κάτι παραπάνω από έτοιμη για ευρωπαϊκό τίτλο. Χρόνια μετά η Ριζούπολη δεν αναφέρεται πουθενά για τα όργια που έγιναν για να φτάσουμε στη νίκη του Ολυμπιακού. Ακούμε μόνο το... κότες της τότε διοίκησης, που δεν εμφανίστηκε ποτέ. Όπως και δεν ακούμε  για την πορεία των υπευθύνων ασφαλείας. Για πολλά χρόνια στη Ριζούπολη δεν είχε γίνει τίποτα... αλλά ακούγαμε από διάφορους για νέα... Ριζούπολη που έρχεται. Όπως και να χει καλό είναι θυμόμαστε ακριβώς τι είχε γίνει, γιατί από τύχη δεν υπήρξαν θύματα...  Και πως όσο και να θέλουν να κρύψουν τα όσα έγιναν εκείνη την ημέρα, πατώντας πάνω στην απουσία μιας διοίκησης, ο κόσμος που σκέφτεται φυσιολογικά θα καταλαβαίνει πάντα ότι αυτό το παιχνίδι δεν έπρεπε να γίνει και πως σε κάθε φυσιολογική χώρα ο Παναθηναϊκός θα έπαιρνε το πρωτάθλημα, με την συνέχεια να είναι τελείως διαφορετική από όσα τελικά έγιναν.