Ανησυχία προκαλεί τα τελευταία χρόνια η εξάπλωση του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες, καθώς το επεκτατικό και τοξικό ψάρι έχει εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα για τους αλιείς, το θαλάσσιο οικοσύστημα και την ανθρώπινη ασφάλεια.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, επιστημονική μελέτη του 2022 δείχνει ότι ο λαγοκέφαλος διαθέτει ελάχιστους φυσικούς εχθρούς στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν και υπάρχουν είδη που μπορούν να τον θηρεύσουν, η δράση τους δεν επαρκεί για να περιορίσει τον πληθυσμό του.

Στα ελληνικά και μεσογειακά νερά, βασικοί φυσικοί θηρευτές θεωρούνται οι θαλάσσιες χελώνες καρέτα καρέτα, οι οποίες μπορούν να καταναλώσουν ενήλικους λαγοκέφαλους. Για τα νεότερα άτομα, έχουν καταγραφεί επιθέσεις από ζαργάνες, ροφούς, μαγιάτικα, αλλά και από άλλους λαγοκέφαλους, καθώς έχει παρατηρηθεί κανιβαλισμός στο ίδιο είδος.

Το φαινόμενο του κανιβαλισμού συνδέεται από τους ερευνητές με τον υπερπληθυσμό του ψαριού. Όταν ένα είδος εξαπλώνεται τόσο γρήγορα και καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του θαλάσσιου χώρου, αρχίζει να ασκεί πίεση ακόμη και στον ίδιο του τον πληθυσμό.

Ωστόσο, το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι οι φυσικοί εχθροί του λαγοκέφαλου είναι λίγοι και δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματικός μηχανισμός ελέγχου. Το ψάρι διαθέτει ισχυρή φυσική άμυνα: είναι τοξικό, επικίνδυνο για κατανάλωση και έχει την ικανότητα να φουσκώνει, αποτρέποντας πολλά αρπακτικά από το να το επιτεθούν.

Η τοξικότητά του το καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνο για τον άνθρωπο, ενώ τα τέσσερα ισχυρά, συνενωμένα δόντια του τού επιτρέπουν να καταστρέφει δίχτυα, εργαλεία και να τρέφεται με καβούρια, γαστερόποδα και αχινούς. Έτσι βρίσκει άφθονη τροφή και προσαρμόζεται με μεγάλη ευκολία.

Η Μεσόγειος φαίνεται πως προσφέρει ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξή του. Οι αλλαγές στη θερμοκρασία των νερών και στη διατροφική αλυσίδα ευνοούν την εμφάνιση μεγαλύτερων ατόμων, που μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα 10 κιλά.

Παρά την ύπαρξη φυσικών θηρευτών, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η φυσική θήρευση δεν επαρκεί. Γι’ αυτό και σε χώρες όπως η Κύπρος, αλλά και στην Τουρκία από το 2021, εφαρμόστηκαν προγράμματα ανταμοιβής αλιέων για την αλίευση λαγοκέφαλων.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η ζαργάνα, ο ροφός, το μαγιάτικο, η καρέτα καρέτα και ο ίδιος ο κανιβαλισμός του είδους μπορούν να περιορίσουν μεμονωμένα τον λαγοκέφαλο, αλλά δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν την οικολογική απειλή. Χρειάζεται οργανωμένη ανθρώπινη παρέμβαση, διαφορετικά το τοξικό αυτό ψάρι θα συνεχίσει να αλλάζει τις ισορροπίες στις ελληνικές θάλασσες.