Μια νέα αμερικανική ανάλυση επαναφέρει με ένταση στο προσκήνιο το ζήτημα της στρατηγικής ταυτότητας της Τουρκίας. Η έκθεση του FDD, με τίτλο “Islamist Turkey: A Base for Muslim Brotherhood Jihadism”, υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν αποτελεί απλώς έναν δύσκολο ή απρόβλεπτο σύμμαχο της Δύσης, αλλά έχει εξελιχθεί σε προκεχωρημένο κόμβο ισλαμιστικών δικτύων, με πολιτική και επιχειρησιακή ανοχή σε οργανώσεις και πρόσωπα που η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει ως απειλή. Το Fox News Digital, παρουσιάζοντας τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης, σημείωσε ότι το περιεχόμενό της θέτει υπό νέα δοκιμασία τον ρόλο της Άγκυρας στο ΝΑΤΟ.

Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται η σχέση της Τουρκίας με τη Χαμάς. Σύμφωνα με το FDD, η παλαιστινιακή οργάνωση αξιοποίησε το τουρκικό έδαφος μετά το 2011 για να εγκαθιδρύσει γραφεία, να αναπτύξει δίκτυα στρατολόγησης και να ενισχύσει μηχανισμούς συγκέντρωσης χρημάτων. Το Fox News Digital μετέφερε επίσης ότι η έκθεση υποστηρίζει πως η Άγκυρα έχει διατηρήσει δεσμούς με τη Χαμάς, την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες χαρακτηρίζουν τρομοκρατική οργάνωση.

Η ίδια ανάλυση προχωρά ακόμη περισσότερο, καταγράφοντας ότι αμερικανικές αρχές έχουν ήδη επιβάλει κυρώσεις σε πρόσωπα και δίκτυα που συνδέονται με τη Χαμάς και δραστηριοποιούνται στην Τουρκία. Παράλληλα, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι ορισμένα υψηλόβαθμα στελέχη της οργάνωσης έχουν λάβει τουρκικά έγγραφα ή διευκολύνσεις, ενώ αξιωματούχοι της έχουν κατά καιρούς εμφανιστεί δημοσίως με πολιτική κάλυψη στην Τουρκία. Το θέμα των τουρκικών διαβατηρίων ή της υπηκοότητας σε στελέχη της Χαμάς είχε ήδη αναδειχθεί και σε παλαιότερα αμερικανικά δημοσιεύματα.

Πέρα από τη Χαμάς, η έκθεση περιγράφει την Τουρκία ως ασφαλή κόμβο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Το FDD υποστηρίζει ότι μέλη και δίκτυα της Αδελφότητας, ιδίως μετά τις διώξεις που υπέστησαν σε χώρες όπως η Αίγυπτος, βρήκαν στην Τουρκία έναν χώρο προστασίας, οργάνωσης και πολιτικής φιλοξενίας. Το σχετικό πρόγραμμα του FDD για την Τουρκία υποστηρίζει συνολικά ότι η χώρα έχει μετατραπεί, ειδικά επί Ερντογάν, από παραδοσιακό δυτικό εταίρο σε πολύ πιο δύσκολο και προβληματικό παίκτη για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι δηλώσεις του Σινάν Τζιντί, ενός από τους βασικούς ερευνητές που συνδέονται με την έκθεση. Μιλώντας στο Fox News Digital και σε επακόλουθες δημόσιες παρεμβάσεις, ο Τζιντί υποστήριξε ότι η Άγκυρα έχει ουσιαστικά επανακαθορίσει τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει την έννοια της τρομοκρατίας, εντάσσοντας σε ένα διαφορετικό ιδεολογικό πλαίσιο οργανώσεις που η Δύση θεωρεί εξτρεμιστικές. Κατά την οπτική του, δεν πρόκειται για συγκυριακή παρέκκλιση αλλά για βαθύτερη δομική αλλαγή της τουρκικής κρατικής αντίληψης.

Η έκθεση στέκεται και στη Συρία, όπου αποδίδει στην Τουρκία ενεργό ρόλο στην οργάνωση, χρηματοδότηση και εξοπλισμό του λεγόμενου Συριακού Εθνικού Στρατού, ενώ συνδέει το τουρκικό αποτύπωμα με ένοπλες ισλαμιστικές δομές που σχετίζονται με το Μέτωπο αλ-Νούσρα και τη Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ. Πρόκειται για ένα από τα πιο βαριά σημεία της ανάλυσης, διότι ακουμπά άμεσα σε πιθανές συζητήσεις στην Ουάσιγκτον για αυστηρότερα μέτρα απέναντι στην Άγκυρα, εφόσον θεωρηθεί ότι η τουρκική πολιτική υπερβαίνει τα όρια μιας “συναλλακτικής” αλλά ανεκτής σχέσης.

Παρά τις σοβαρές αυτές αιχμές, η αμερικανοτουρκική σχέση δεν περιγράφεται ως έτοιμη να σπάσει. Αντιθέτως, αναλυτές που παρακολουθούν την περιοχή εκτιμούν ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να θεωρεί την Τουρκία αναγκαίο κρίκο για έναν στοιχειώδη περιφερειακό συντονισμό στη Μέση Ανατολή. Η ίδια η FDD φιλοξενεί αναλύσεις που υποστηρίζουν ότι η Τουρκία είναι ο ΝΑΤΟϊκός σύμμαχος που η αμερικανική πίεση θα έπρεπε να στοχεύσει πρώτος, κάτι που δείχνει πως στις ΗΠΑ η συζήτηση δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα, αλλά πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φτάσει η αμερικανική πολιτική στην αντιμετώπισή του.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Άγκυρα επιχειρεί να ισορροπήσει και στο ιρανικό ζήτημα. Η γραμμή που περιγράφεται από τους ερευνητές είναι ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί μια πλήρη κατάρρευση του Ιράν, η οποία θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου στην περιοχή, αλλά προτιμά ένα αποδυναμωμένο ιρανικό καθεστώς, ελεγχόμενο και χωρίς δυνατότητα να απειλήσει την τουρκική περιφερειακή θέση. Πρόκειται για μια κλασική πολιτική ισορροπιών, στην οποία η Άγκυρα προσπαθεί να αποφύγει την απόλυτη ρήξη με οποιαδήποτε πλευρά, κρατώντας ταυτόχρονα ανοιχτά τα δικά της κανάλια επιρροής. 

Το συμπέρασμα της αμερικανικής έκθεσης είναι σαφές: η Ουάσιγκτον, εφόσον θέλει να αναχαιτίσει αυτή την τουρκική πορεία, θα πρέπει να εξετάσει νέα οικονομικά μέτρα, αυστηρότερο έλεγχο στο τουρκικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και γενικότερα πιο πιεστική πολιτική απέναντι στην Άγκυρα. Ωστόσο, μια τέτοια επιλογή θα είχε προφανές κόστος και για τις ίδιες τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, οι οποίες ήδη κινούνται διαρκώς ανάμεσα στη συνεργασία ανάγκης και στη στρατηγική καχυποψία. Το Fox News Digital ανέφερε ότι είχε ζητήσει σχόλιο από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τα ευρήματα της έκθεσης, χωρίς να έχει λάβει απάντηση πριν από τη δημοσίευση του ρεπορτάζ του. Διαβάστε την έκθεση στο Geopolitico.gr

Χαμάς Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν Τουρκία ΗΠΑ LIFE