Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνολογίας της τεχνητής νοημοσύνης φέρνει νέες δυνατότητες αλλά και σοβαρές προκλήσεις για τον χώρο της ενημέρωσης, σύμφωνα με ανακοίνωση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών.

Η ΕΣΗΕΑ τονίζει ότι, σε μια εποχή όπου η υπερπληθώρα πληροφορίας, η προπαγάνδα πολέμων και πολιτικών συγκρούσεων, καθώς και η εντατικοποίηση της εργασίας στον χώρο των ΜΜΕ αυξάνονται, το έργο των δημοσιογράφων γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο και απαιτητικό.

Παράλληλα, εταιρείες τεχνολογίας (και όχι μόνο) προωθούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που –όπως υποστηρίζουν– μπορούν να παράγουν αυτοματοποιημένα ειδησεογραφικά κείμενα. Ωστόσο, η Ένωση Συντακτών επισημαίνει ότι ο δημιουργός της είδησης παραμένει ο δημοσιογράφος, ο οποίος οφείλει να ερευνά τις πηγές του, να διασταυρώνει τις πληροφορίες και να τηρεί αυστηρά τους κανόνες δεοντολογίας.

Όπως υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης της δημοσιογραφικής εργασίας, όχι όμως ως υποκατάστατο του δημοσιογράφου.

Προειδοποίηση για ανεξέλεγκτη χρήση εργαλείων AI

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ επισημαίνει ότι έχουν ήδη καταγραφεί περιπτώσεις χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης χωρίς δημοσιογραφική εποπτεία.

Για τον λόγο αυτό καλεί τους δημοσιογράφους να μην υποκύπτουν σε εργοδοτικές πιέσεις που επιδιώκουν την αύξηση της παραγωγής περιεχομένου μέσω αυτοματοποιημένων εργαλείων, χωρίς επαρκή εκπαίδευση ή χωρίς έλεγχο και επεξεργασία των αποτελεσμάτων που παράγουν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Η ανακοίνωση υπενθυμίζει ότι το θεσμικό πλαίσιο είναι σαφές. Ο EU Artificial Intelligence Act, καθώς και οι κώδικες δεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ και της Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών, θεωρούν απαγορευμένη πρακτική τη δημοσίευση ειδησεογραφικού περιεχομένου που έχει παραχθεί από τεχνητή νοημοσύνη χωρίς να έχει προηγηθεί έλεγχος και διασταύρωση από δημοσιογράφο.

Επιπλέον, για λόγους διαφάνειας και αξιοπιστίας προς το κοινό, το περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης οφείλει να επισημαίνεται ρητά.

Η απειλή των deepfakes

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η εξάπλωση των λεγόμενων synthetic media και deepfakes, δηλαδή εικόνων, βίντεο και ηχητικών αρχείων που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη και είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακριθούν από το πραγματικό υλικό.

Σύμφωνα με την ΕΣΗΕΑ, η διάδοση τέτοιου περιεχομένου στο διαδίκτυο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον χώρο της ενημέρωσης αλλά και για την ορθή πληροφόρηση των πολιτών.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται αυξημένη επαγρύπνηση, κριτική προσέγγιση των πληροφοριών και συστηματική διασταύρωση των πηγών.

Ευθύνη των Μέσων και των δημοσιογράφων

Η Ένωση Συντακτών υπενθυμίζει ότι η ευθύνη για το περιεχόμενο που δημοσιεύεται βαρύνει το εκάστοτε μέσο ενημέρωσης αλλά και τους ίδιους τους δημοσιογράφους, ακόμη και όταν πρόκειται για υλικό που έχει δημιουργηθεί από τρίτους.

Στο πλαίσιο αυτό, οι δημοσιογράφοι καλούνται να λειτουργήσουν ως «φρουροί της αξιοπιστίας της δημοσιογραφίας», απορρίπτοντας εύκολες λύσεις παραγωγής περιεχομένου που υπονομεύουν την ποιότητα της ενημέρωσης.

Παράλληλα, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ απευθύνει έκκληση προς τις ιδιοκτησίες των μέσων ενημέρωσης να σεβαστούν το έργο των δημοσιογράφων και να αποφύγουν τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης χωρίς δημοσιογραφικό έλεγχο, εκπαίδευση και πλήρη συμμόρφωση με το ισχύον θεσμικό και δεοντολογικό πλαίσιο.

ΕΣΗΕΑ LIFE