Σε σοβαρή καταγγελία για παραπλανητικές και αντιδεοντολογικές πρακτικές στον χώρο της τηλεοπτικής ενημέρωσης προχώρησαν τα Διοικητικά Συμβούλια της ΕΣΗΕΑ και της ΕΤΙΤΑ, στρέφοντας τα πυρά τους, μεταξύ άλλων, κατά του Γιώργου Καλλιακμάνη.

Οι δύο ενώσεις καταγγέλλουν το «κλιμακούμενο φαινόμενο της σύγχυσης ρόλων στα Μέσα Ενημέρωσης», υποστηρίζοντας ότι πρόσωπα τα οποία δεν έχουν την ιδιότητα του επαγγελματία δημοσιογράφου εμφανίζονται σε ενημερωτικές εκπομπές και ασκούν στην πράξη καθήκοντα ρεπόρτερ.

Όπως επισημαίνουν, η πρακτική αυτή αντίκειται στις αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας και μπορεί να οδηγήσει σε παραπλάνηση του κοινού, καθώς δεν καθίσταται σαφές ποιος λειτουργεί ως δημοσιογράφος, ποιος ως αναλυτής και ποιος ως εκπρόσωπος ενός επαγγελματικού ή πολιτικού χώρου.

Προειδοποίηση από το 2025

Στην κοινή ανακοίνωση υπενθυμίζεται ότι το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ είχε ήδη από τον Οκτώβριο του 2025 επισημάνει το συγκεκριμένο ζήτημα.

Τότε, η Ένωση είχε εκφράσει προς τους διευθυντές των τηλεοπτικών σταθμών την αντίθεσή της στη χρησιμοποίηση προσώπων με διαφορετική επαγγελματική ή θεσμική ιδιότητα σε ρόλο δημοσιογραφικού προσωπικού.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ανακοίνωση, η παρέμβαση δεν έφερε αποτέλεσμα.

«Δυστυχώς, όπως φαίνεται, απευθύνθηκε σε ώτα μη ακουόντων», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι δύο ενώσεις, υποστηρίζοντας ότι το φαινόμενο όχι μόνο συνεχίζεται, αλλά λαμβάνει πλέον μεγαλύτερες διαστάσεις.

Στο επίκεντρο ο Γιώργος Καλλιακμάνης

Η ανακοίνωση κατονομάζει τον Γιώργο Καλλιακμάνη, τον οποίο περιγράφει ως επίτιμο συνδικαλιστικό εκπρόσωπο της Ελληνικής Αστυνομίας, υποψήφιο βουλευτή και πολιτευτή.

ΕΣΗΕΑ και ΕΤΙΤΑ υποστηρίζουν ότι ο κ. Καλλιακμάνης και άλλα πρόσωπα με αντίστοιχη ιδιότητα συνεχίζουν να εμφανίζονται σε ενημερωτικές εκπομπές σε ρόλο ρεπόρτερ.

Οι καταγγελίες δεν περιορίζονται, όμως, στην τηλεοπτική παρουσία τους. Σύμφωνα με τις δύο ενώσεις, καταγράφονται περιπτώσεις κατά τις οποίες παρεμποδίζονται επαγγελματίες δημοσιογράφοι και εικονολήπτες κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Όπως αναφέρεται, γίνεται χρήση ή ακόμη και κατάχρηση της αστυνομικής ιδιότητας, προκειμένου να εξασφαλίζεται πρόσβαση σε μάρτυρες ή σε υλικό που αφορά υπό διερεύνηση περιστατικά.

Καταγγελίες για συνεντεύξεις και βιντεοληπτικό υλικό

Ειδικότερα, η ανακοίνωση υποστηρίζει ότι αποσπώνται συνεντεύξεις από αυτόπτες μάρτυρες με τη χρήση κάμερας κινητού τηλεφώνου και ότι, στη συνέχεια, οι ίδιοι μάρτυρες αποτρέπονται από το να μιλήσουν σε δημοσιογράφους.

Παράλληλα, οι δύο ενώσεις καταγγέλλουν ότι χρησιμοποιείται παραπλανητικά η αστυνομική ιδιότητα, με στόχο την εξασφάλιση βιντεοληπτικού υλικού από κάμερες κλειστού κυκλώματος.

«Η πρακτική αυτή είναι απολύτως παραπλανητική, αντιδεοντολογική και μας βρίσκει εκ διαμέτρου αντίθετους», τονίζεται στην ανακοίνωση.

Η ΕΣΗΕΑ και η ΕΤΙΤΑ υπογραμμίζουν ότι άλλο πράγμα είναι η δημοσίευση υλικού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο πλαίσιο της λεγόμενης «δημοσιογραφίας των πολιτών» και άλλο η αξιοποίηση μιας αστυνομικής ή άλλης θεσμικής ιδιότητας για τη συστηματική κάλυψη μιας είδησης.

Η διάκριση μεταξύ ρεπόρτερ και ειδικού

Οι δύο ενώσεις επιχειρούν να αποσαφηνίσουν και τη διαφορά μεταξύ των επαγγελματικών ρόλων στην ενημέρωση.

Όπως σημειώνουν, ο ρεπόρτερ και ο εικονολήπτης έχουν την ευθύνη της κάλυψης των γεγονότων και της εξέλιξής τους. Ο ειδικός συντάκτης αναλαμβάνει την ανάλυση του θέματος, ενώ ακολούθως μπορούν να παρεμβαίνουν επαγγελματίες, αναλυτές ή ειδικοί επιστήμονες, ώστε να παρουσιάζουν τις επιμέρους διαστάσεις μιας υπόθεσης.

Κατά την ΕΣΗΕΑ και την ΕΤΙΤΑ, η αντικατάσταση του επαγγελματία ρεπόρτερ από πρόσωπα τα οποία εμφανίζονται ως ειδικοί ή πρώην στελέχη κρατικών υπηρεσιών διαταράσσει τη σαφή διάκριση των ρόλων και δημιουργεί εσφαλμένη εντύπωση στο τηλεοπτικό κοινό.

Οι ενώσεις επισημαίνουν ότι η σύγχυση αυτή μπορεί να πλήξει την αντικειμενικότητα, την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία της ενημέρωσης.

«Προσβάλλεται το δικαίωμα του κοινού στην ενημέρωση»

Στο κείμενο υπογραμμίζεται ότι η παρεμπόδιση του δημοσιογραφικού έργου δεν αποτελεί μόνο επαγγελματικό ζήτημα για τους εργαζομένους στα μέσα ενημέρωσης.

Σύμφωνα με τις δύο ενώσεις, προσβάλλεται άμεσα το δικαίωμα του κοινού στην αντικειμενική, πλουραλιστική και ανεξάρτητη ενημέρωση.

Η δυνατότητα διαφορετικών δημοσιογράφων να προσεγγίζουν πηγές, να συλλέγουν μαρτυρίες και να ελέγχουν το διαθέσιμο υλικό αποτελεί βασική προϋπόθεση για την παρουσίαση μιας είδησης από περισσότερες οπτικές γωνίες.

Όταν ένα πρόσωπο φέρεται να χρησιμοποιεί άλλη επαγγελματική ιδιότητα για να αποκτήσει προνομιακή πρόσβαση και ταυτόχρονα περιορίζει την πρόσβαση των δημοσιογράφων, δημιουργείται, σύμφωνα με την ανακοίνωση, άνιση και παραπλανητική συνθήκη ενημέρωσης.

Έκκληση προς τους τηλεοπτικούς σταθμούς

Η ΕΣΗΕΑ και η ΕΤΙΤΑ καλούν τους διευθυντές των τηλεοπτικών σταθμών να παρέμβουν άμεσα και να εγκαταλείψουν τη συγκεκριμένη πρακτική.

Ζητούν να τηρείται σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στους δημοσιογράφους, στους εικονολήπτες, στους αναλυτές και στα πρόσωπα που καλούνται να σχολιάσουν ένα θέμα λόγω της επαγγελματικής ή θεσμικής τους εμπειρίας.

«Αποτελεί χρέος όλων μας η τήρηση της διάκρισης των ρόλων ως εγγύηση της δημοκρατικής και πλουραλιστικής ενημέρωσης», αναφέρουν.

Η κοινή ανακοίνωση αποτελεί ευθεία προειδοποίηση προς τις διοικήσεις και τις διευθύνσεις ενημέρωσης των τηλεοπτικών σταθμών, οι οποίες καλούνται να διασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα που παρουσιάζονται ως ρεπόρτερ διαθέτουν τη σχετική επαγγελματική ιδιότητα και λειτουργούν με βάση τους κανόνες της δημοσιογραφικής δεοντολογίας.

Το ζήτημα που τίθεται δεν αφορά μόνο την τηλεοπτική παρουσία ενός συγκεκριμένου προσώπου. Αγγίζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η ενημέρωση, τη διαφάνεια απέναντι στο κοινό και την προστασία του επαγγελματικού έργου δημοσιογράφων και εικονοληπτών.

Γιώργος Καλλιακμάνης ΕΣΗΕΑ