Ωριμότερες δείχνουν οι συνθήκες στο οικονομικό πεδίο για να «κουμπώσει» το νέο κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, όπως αυτό αποτυπώθηκε στη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν και εξειδικεύθηκε με τις πρόσφατες συμφωνίες των υπουργών. Παρά τη γνωστή «δύσκολη εξίσωση» των ελληνοτουρκικών με τους αστάθμητους παράγοντες, το επιχειρείν –όπως σημειώνεται– κινείται παραδοσιακά ένα βήμα μπροστά από την πολιτική, ανοίγοντας δρόμους εκεί όπου η διπλωματία συχνά σκοντάφτει.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Πρώτου Θέματος, οι εμπορικές σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας, μετά από μια περίοδο στασιμότητας, μπαίνουν σε φάση ανάπτυξης, καθιστώντας εφικτό τον στόχο να φτάσει το διμερές εμπόριο τα 10 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει μιλήσει ανοιχτά για «φιλόδοξο στόχο» 10 δισ., ενώ στην ίδια γραμμή ανέδειξε την υφιστάμενη επενδυτική κινητικότητα εκατέρωθεν: ελληνικές εταιρείες στην Τουρκία και τουρκικές στην Ελλάδα.

Εμπόριο παντού: από διύλιση μέχρι… στρώματα και πετσέτες

Η πραγματικότητα δεν αποτυπώνεται μόνο στις κινήσεις μεγάλων ομίλων, αλλά και στο «σιωπηλό» εμπόριο χιλιάδων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, με προϊόντα που καλύπτουν σχεδόν όλο το φάσμα κατανάλωσης και βιομηχανίας. Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι οι Έλληνες καταναλωτές αγοράζουν –συχνά χωρίς να το γνωρίζουν– πλήθος τουρκικών προϊόντων (από είδη σπιτιού και ένδυση μέχρι τρόφιμα), ενώ αντίστοιχα και στην τουρκική αγορά υπάρχει χώρος για μεγάλο μέρος της ελληνικής παραγωγής.

Στο επόμενο βήμα, ζητούμενο είναι τα πρακτικά αποτελέσματα της προσέγγισης. Στην κατεύθυνση αυτή, ξεχωρίζουν:

  • η συμφωνία που υπέγραψε ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος με τον Τούρκο ομόλογό του Μεχμέτ Φετίχ Κασίρ για 110 κοινά ερευνητικά προγράμματα, με στόχο θετικό αποτύπωμα και στην πραγματική οικονομία,

  • η προώθηση μνημονίου συνεργασίας για ΜμΕ και συστήματα πιστοποίησης προϊόντων και υπηρεσιών,

  • καθώς και δύο business summits (Αθήνα και Κωνσταντινούπολη) που συμφωνήθηκαν για την εμβάθυνση επιχειρηματικών σχέσεων.

Η προοπτική αύξησης του διμερούς εμπορίου παρουσιάζεται ως ευκαιρία για τις ελληνικές επιχειρήσεις να απευθυνθούν στην τουρκική αγορά των περίπου 90 εκατ. κατοίκων.

«Ο στόχος είναι απόλυτα εφικτός»

Ο πρόεδρος του Ελληνοτουρκικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, Παναγιώτης Κουτσίκος, εμφανίζεται ιδιαίτερα αισιόδοξος, εκτιμώντας ότι ο στόχος των 10 δισ. είναι «απόλυτα εφικτός» και ότι, αν επικρατήσουν τα «ήρεμα νερά», μπορεί να επιτευχθεί σε 3–4 χρόνια.

Υπενθυμίζει ότι την περίοδο 2016–2018 το διμερές εμπόριο είχε υποχωρήσει από περίπου 4 δισ. στα 1,9–2 δισ. ευρώ, για να ανακάμψει σταδιακά, φτάνοντας πλέον κοντά στα 5 δισ. ευρώ. Παράλληλα, σημειώνεται αυξανόμενο ενδιαφέρον ελληνικών επιχειρήσεων για δραστηριοποίηση στην Τουρκία.

Σύμφωνα με την «ακτινογραφία» που παρουσιάζεται, στη γείτονα δραστηριοποιούνται:

  • πάνω από 45 μεγάλοι ελληνικοί όμιλοι (επενδύσεις/παραγωγή/εμπορική παρουσία),

  • ενώ το συνολικό διμερές εμπόριο στηρίζεται σε ένα ευρύ δίκτυο περίπου 5.000 ελληνικών και τουρκικών επιχειρήσεων.

Real estate: τουρκικό κεφάλαιο και “Golden Visa”

Η πιο εντυπωσιακή τάση, όμως, καταγράφεται στην ελληνική αγορά ακινήτων. Με βάση στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που παρατίθενται στο δημοσίευμα, το 2024 οι επενδύσεις Τούρκων πολιτών για αγορά ακινήτων στην Ελλάδα έφτασαν τα 292 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας μεγάλη αύξηση σε σχέση με το 2023 και ακόμη μεγαλύτερη έναντι του 2022.

Σε επίπεδο Golden Visa, εκτιμάται ότι σχεδόν 2.000 Τούρκοι έχουν λάβει άδεια, τοποθετώντας τους στη δεύτερη θέση μετά τους Κινέζους. Οι προτιμήσεις επικεντρώνονται κυρίως στην Αττική (από Κολωνάκι έως νότια προάστια), ενώ ακολουθούν Θεσσαλονίκη και τουριστικοί προορισμοί όπως Μύκονος, Σαντορίνη, Ρόδος, Κρήτη, Κέρκυρα και Θάσος.

Τουρισμός: 1,2 εκατ. Τούρκοι στην Ελλάδα και “boost” από την ημερήσια βίζα

Στον τουρισμό, το 2024 οι Έλληνες επισκέπτες στην Τουρκία ήταν 549.000 (μειωμένοι σε σχέση με το 2023), ενώ οι Τούρκοι που ήρθαν στην Ελλάδα αυξήθηκαν σε 1,2 εκατομμύριο, με ταξιδιωτικές εισπράξεις που –σύμφωνα με το δημοσίευμα– άγγιξαν το 1 δισ. δολάρια. Σημαντικό ρόλο αποδίδεται στην ημερήσια βίζα, που αύξησε τις αφίξεις –ιδίως εύπορων– τουριστών στα νησιά.

Ελληνικές επενδύσεις στην Τουρκία: “βαριά” ονόματα και νέα ανοίγματα

Η ελληνική παρουσία στη γείτονα περιγράφεται ως σημαντική, με άμεσες επενδύσεις που υπερβαίνουν τα 7 δισ. δολάρια τα τελευταία χρόνια και πάνω από 60 μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται εκεί. Αναφέρονται ενδεικτικά εταιρείες όπως Τιτάν, Πλαστικά Κρήτης, Alumil, Isomat, Kleemann, Καρέλια, Chipita (πλέον Mondelez), Ελληνικοί Λευκόλιθοι, Papaplast, Rivulis (πρώην Eurodrip), Intelli Solutions, καθώς και η νύξη για πιθανή επέκταση της Jumbo στην Τουρκία.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην PeopleCert και στον ιδρυτή της, Βύρων Νικολαΐδη, ως πρόσωπο με διαύλους επικοινωνίας και ρόλο-γέφυρα στον χώρο εκπαίδευσης/πιστοποίησης.

Διμερές εμπόριο: 4,71 δισ. ευρώ το 2025 – πιέσεις στα ελληνικά εξαγώγιμα καύσιμα

Με βάση στοιχεία της Eurostat που επεξεργάστηκε –κατά το δημοσίευμα– το Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών του ΣΕΒΕ, το 2025 ο διμερής όγκος εμπορίου ανήλθε σε 4,71 δισ. ευρώ, ελαφρά μειωμένος από το 2024. Οι ελληνικές εξαγωγές προς Τουρκία διαμορφώθηκαν στα 1,37 δισ. ευρώ (από 1,52 δισ. το 2024), ενώ οι εισαγωγές από Τουρκία έφτασαν τα 3,33 δισ. ευρώ (από 3,23 δισ.).

Η πτώση των ελληνικών εξαγωγών αποδίδεται –μεταξύ άλλων– στη λειτουργία του διυλιστηρίου STAR στην Τουρκία, που επηρεάζει τη ζήτηση για πετρελαιοειδή (τα οποία αποτελούν περίπου το 1/3 των ελληνικών εξαγωγών). Στα βασικά ελληνικά εξαγώγιμα προϊόντα καταγράφονται ορυκτά καύσιμα, βαμβάκι, μηχανές επεξεργασίας δεδομένων, ελάσματα αλουμινίου και φάρμακα. Από την τουρκική πλευρά, κυριαρχούν καύσιμα, επιβατικά αυτοκίνητα, προϊόντα έλασης σιδήρου/χάλυβα και ιχθυηρά.

Οι τομείς με «χώρο» για ελληνικές εξαγωγές

Το δημοσίευμα βλέπει περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης ελληνικών εξαγωγών:

  • στα φαρμακευτικά (με εντυπωσιακή άνοδο εξαγωγών τα τελευταία χρόνια),

  • στο βαμβάκι (με την τουρκική κλωστοϋφαντουργία να απορροφά μεγάλο μέρος της ελληνικής παραγωγής),

  • σε δομικά υλικά/πρώτες ύλες (και λόγω αυξημένης οικοδομικής δραστηριότητας στην Τουρκία),

  • σε αγροτικά προϊόντα (ελαιόλαδο, γαλακτοκομικά, μέλι, φρούτα),

  • αλλά και σε τρόφιμα/ποτά ειδικών κατηγοριών, καλλυντικά, είδη προσωπικής φροντίδας, μηχανολογικό εξοπλισμό και οικιακά είδη.

Τουρκικές επενδύσεις στην Ελλάδα: από μαρίνες μέχρι λιανική

Στην αντίστροφη κατεύθυνση, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε ελκυστικό προορισμό για τουρκικές επιχειρήσεις. Οι άμεσες τουρκικές επενδύσεις στην Ελλάδα φέρονται να ανήλθαν το 2024 σε 548 εκατ. δολάρια (από 203 εκατ. το 2023 και 11 εκατ. το 2020), με παρουσία ομίλων και κινήσεις σε real estate, ενέργεια, κατασκευές και λιανεμπόριο.

Γίνεται αναφορά σε επενδυτικά αποτυπώματα ή κινήσεις ομίλων/εταιρειών όπως:

  • Koc (Avis Greece, μαρίνα Μυτιλήνης),

  • Dogus (μαρίνες/τουριστικά projects – μετέπειτα αποεπένδυση),

  • Eren Holding, Pak Holdings,

  • Dardanel (Καλλιμάνης),

  • Yildirim (εργοστάσιο πλαστικών στην Κέρκυρα),

  • ενδιαφέρον για ΑΠΕ με projects φωτοβολταϊκών,

  • καθώς και τουρκικές εταιρείες/όμιλοι σε έργα υποδομών και αεροδρόμια.

Παράλληλα, στο λιανεμπόριο καταγράφεται «πυκνή άφιξη» τουρκικών αλυσίδων, με παραδείγματα όπως Vakko (Κολωνάκι), LC Waikiki και Penti.

Συμπέρασμα: Το Πρώτο Θέμα περιγράφει μια οικονομική πραγματικότητα που τρέχει παράλληλα –και συχνά ανεξάρτητα– από την πολιτική. Το αν τα «ήρεμα νερά» θα κρατήσουν, θα κριθεί στην πράξη. Όμως το διακύβευμα είναι σαφές: εμπορική διεύρυνση, επενδύσεις, real estate και τουρισμός έχουν ήδη «ανάψει» και ο στόχος των 10 δισ. δολαρίων τίθεται πλέον ως ο πήχης της επόμενης φάσης.