Μια παρέμβαση με έντονο γεωπολιτικό βάθος έκανε ο διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr, Χρήστος Κωνσταντινίδης, στην εκπομπή «Ήρθε η Ώρα» με την Όλγα Λαθύρη, στον Star FM, σχολιάζοντας τη στρατηγική ανάλυση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για την Τουρκία.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η έννοια της «τουρκικής περιμέτρου», δηλαδή η προσπάθεια της Άγκυρας να συνδέσει Αιγαίο, Κύπρο, Λιβύη, Συρία, Μαύρη Θάλασσα και Βόσπορο σε ένα ενιαίο σύστημα πίεσης.

Όπως εξήγησε ο Κωνσταντινίδης, η Τουρκία δεν κινείται τυχαία ούτε αποσπασματικά. Δεν επιδιώκει απαραίτητα έναν ανοιχτό πόλεμο, αλλά κάτι εξίσου επικίνδυνο: να γίνει ο αναγκαστικός ενδιάμεσος από τον οποίο θα πρέπει να περνούν όλες οι κρίσιμες αποφάσεις στην περιοχή.

Δηλαδή, η Ελλάδα πριν ασκήσει τα δικαιώματά της στο Αιγαίο, η Κύπρος πριν προχωρήσει σε ενεργειακές κινήσεις, το Ισραήλ πριν συνδεθεί με την Ευρώπη και το NATO πριν αναπτύξει δυνάμεις.

Η Κύπρος ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» της Τουρκίας

Κεντρική θέση στην παρέμβαση είχε η Κύπρος. Ο Κωνσταντινίδης στάθηκε στην άποψη του Σάι Γκαλ ότι ο όρος «παγωμένη σύγκρουση» είναι παραπλανητικός και επικίνδυνος.

Σύμφωνα με αυτήν την ανάγνωση, στα κατεχόμενα δεν υπάρχει απλώς μια πολιτική εκκρεμότητα, αλλά τουρκικό στρατηγικό βάθος: στρατιωτικό, πληροφοριακό, πολιτικό και επιχειρησιακό.

Η πιο αιχμηρή διατύπωση αφορούσε τον ρόλο του κατεχόμενου βόρειου τμήματος της Κύπρου, το οποίο περιγράφηκε ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» της Τουρκίας μέσα στον ευρωπαϊκό χώρο ασφαλείας.

Το πρόβλημα, όπως ειπώθηκε, δεν είναι μόνο η συνεχιζόμενη κατοχή, αλλά και το γεγονός ότι η Ευρώπη έχει μάθει να προσαρμόζεται σε αυτήν.

Το δόγμα «Οργή του Ποσειδώνα»

Ο Κωνσταντινίδης συνέδεσε το Κυπριακό με το δόγμα «Οργή του Ποσειδώνα», το οποίο δεν παρουσιάζεται ως πολεμικό κάλεσμα, αλλά ως δόγμα συνεπειών.

Με απλά λόγια, αν το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μετατραπεί πλήρως σε πλατφόρμα απειλής κατά Ισραήλ, Κύπρου, Ελλάδας και ευρωπαϊκής διασυνδεσιμότητας, τότε δεν μπορεί να συνεχιστεί η γνωστή γλώσσα της διπλωματικής εκκρεμότητας.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της ανάλυσης: η Κύπρος δεν είναι περιφερειακό ζήτημα. Είναι κόμβος ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου.

Ακούγιου: «Ρωσικός πυρηνικός φύλακας μέσα στο NATO»

Ξεχωριστή αναφορά έγινε στο πυρηνικό εργοστάσιο του Ακούγιου, το οποίο ο Σάι Γκαλ περιγράφει ως «ρωσικό πυρηνικό φύλακα μέσα στο NATO».

Ο Κωνσταντινίδης επισήμανε ότι το Ακούγιου δεν είναι απλώς ένας ενεργειακός σταθμός. Είναι κρίσιμη υποδομή πλήρως συνδεδεμένη με τη Ρωσία: από την κατασκευή και το καύσιμο μέχρι τη λειτουργία, τη συντήρηση και την εκπαίδευση.

Στο ίδιο πλαίσιο τέθηκε και το ζήτημα του άρθρου 5 του NATO. Όπως αναφέρθηκε, δεν μπορεί να λειτουργεί ως «μαγική ασπίδα» για την Τουρκία, όταν η ίδια ακολουθεί πολιτικές που απειλούν συμμάχους και εταίρους.

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Το «όπλο που παριστάνει τον χάρτη»

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως «όπλο που παριστάνει τον χάρτη».

Ο Κωνσταντινίδης εξήγησε ότι η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε τη διάλυση της Λιβύης, στήριξε τη μία πλευρά του εμφυλίου, δημιούργησε εξάρτηση και στη συνέχεια προσπάθησε να μετατρέψει μια παράλογη θαλάσσια χάραξη σε δήθεν κανονικότητα.

Ο στόχος της Άγκυρας δεν είναι μόνο νομικός. Είναι στρατηγικός: να πιέσει την Ελλάδα, να συμπιέσει την Αίγυπτο, να περιπλέξει το Ισραήλ και να απειλήσει καλώδια, ενεργειακές διαδρομές και θαλάσσιους διαδρόμους Ασίας–Ευρώπης.

«Η Τουρκία δεν πρέπει να πάρει F-35»

Στο στρατιωτικό σκέλος, η τοποθέτηση ήταν ξεκάθαρη: η Τουρκία δεν πρέπει να λάβει F-35.

Όπως ειπώθηκε, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι S-400. Είναι το συνολικό δόγμα της Άγκυρας. Μια χώρα που απειλεί Ελλάδα και Κύπρο, συνεργάζεται με τη Ρωσία, φιλοξενεί στελέχη της Χαμάς και επιχειρεί σε Λιβύη και Σωμαλία δεν μπορεί να ενισχύεται με δυτική αεροπορική ισχύ χωρίς όρους.

Για τα F-16, ο Κωνσταντινίδης στάθηκε όχι μόνο στην παράδοση, αλλά και στη συντήρηση, στις αναβαθμίσεις, στο λογισμικό, στα ανταλλακτικά και στις πιστοποιήσεις.

Κάθε επίπεδο, όπως είπε, μπορεί και πρέπει να γίνει υπό όρους: εάν η Τουρκία χρησιμοποιεί δυτική αεροπορική ισχύ για καταναγκασμό κατά συμμάχων, δεν μπορεί να λαμβάνει ανεμπόδιστα αναβαθμίσεις.

Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ: Η νέα ραχοκοκαλιά ασφαλείας

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε τους μεγάλους γεωοικονομικούς χάρτες.

Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο τουρκικός χάρτης: TurkStream, Βόσπορος, Middle Corridor και τουρκολιβυκή γραμμή.

Από την άλλη, ο χάρτης του IMEC και του Vertical Corridor, που συνδέει Ινδία, κράτη του Κόλπου, Ισραήλ, Κύπρο, Ελλάδα και Ευρώπη.

Σε αυτό το μοντέλο, η Ελλάδα δεν είναι περιφέρεια. Είναι κράτος-πύλη προς την Ευρώπη. Η Κύπρος λειτουργεί ως άγκυρα και το Ισραήλ ως βασικός παίκτης.

Μαζί, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ μπορούν να αποτελέσουν τη νοτιοανατολική ραχοκοκαλιά μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

«Η καταιγίδα είναι ήδη εδώ»

Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης υπογράμμισε ότι η Αμερική παραμένει απαραίτητη, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό θεμέλιο ασφαλείας.

Η Ουάσινγκτον μπορεί να αναγνωρίζει την απειλή και ταυτόχρονα να συντηρεί τον δρώντα που την προκαλεί. Γι’ αυτό Ελλάδα και Κύπρος δεν μπορούν να περιμένουν τα πάντα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της Λισαβόνας, ως ευρωπαϊκή απάντηση σε προβλήματα που το NATO δυσκολεύεται να λύσει, ειδικά όταν η απειλή προέρχεται από κράτος-μέλος της Συμμαχίας.

Κλείνοντας, ο Κωνσταντινίδης μετέφερε το κεντρικό μήνυμα της ανάλυσης Γκαλ: «Η καταιγίδα δεν έρχεται. Είναι ήδη εδώ».

Το ερώτημα πλέον είναι αν Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Ευρώπη θα μπουν σε αυτήν την καταιγίδα ως παρατηρητές ή ως αρχιτέκτονες.

Χρήστος Κωνσταντινίδης Τουρκία Ισραήλ Κύπρος LIFE Ελλάδα