Μία ευρύτερη μάχη επιρροής μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας βρίσκεται σε εξέλιξη στη Συρία, με επίκεντρο τον έλεγχο του εναέριου χώρου και τις στρατιωτικές υποδομές της χώρας, σύμφωνα με την ανάλυση του Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννου Χαραλαμπίδη στη «Σημερινή».

Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι οι προσπάθειες της Άγκυρας να αποκτήσει αυξημένο στρατιωτικό αποτύπωμα στη Συρία έχουν μέχρι στιγμής συναντήσει την αποφασιστική αντίδραση του Ισραήλ, το οποίο επιδιώκει να διατηρήσει την ελευθερία δράσης της Πολεμικής του Αεροπορίας και να αποτρέψει την εγκατάσταση τουρκικών συστημάτων που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επιχειρησιακές δυνατότητές του.

Τα πλήγματα στις βάσεις που εξέταζε η Άγκυρα

Κεντρικό στοιχείο της ανάλυσης αποτελούν τα ισραηλινά πλήγματα εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Συρία.

Ο Χαραλαμπίδης υπενθυμίζει τις επιθέσεις του 2025 στις βάσεις Τ-4, Παλμύρας και Χάμα, τις οποίες, σύμφωνα με πληροφορίες που είχαν δημοσιοποιηθεί τότε, η Τουρκία εξέταζε για πιθανή στρατιωτική χρήση.

Το Reuters είχε μεταδώσει τον Απρίλιο του 2025 ότι τουρκικές ομάδες είχαν επιθεωρήσει τρεις συριακές αεροπορικές βάσεις στο πλαίσιο σχεδιασμών για πιθανή ανάπτυξη δυνάμεων και συστημάτων. Ακολούθησαν ισραηλινά πλήγματα στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις, σε μία εξέλιξη που είχε ερμηνευθεί ως προειδοποιητικό μήνυμα προς την Άγκυρα.

Στην ίδια λογική εντάσσει ο Χαραλαμπίδης και το πλήγμα της 18ης Αυγούστου 2026 στην αεροπορική βάση Abu al-Duhur, στη βορειοδυτική Συρία.

Σύμφωνα με τις συριακές αρχές, οκτώ αεροπορικά πλήγματα έπληξαν τον διάδρομο και αποθηκευτικούς χώρους της βάσης. Η Τουρκία καταδίκασε επίσημα την επίθεση ως παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας, ενώ ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ την είχε χαρακτηρίσει «αχρείαστη κλιμάκωση».

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ίσραελ Κατς συνέδεσε στη συνέχεια δημοσίως το επεισόδιο με την Τουρκία, δηλώνοντας ότι το Ισραήλ είχε ενεργήσει απέναντι σε τουρκική προσπάθεια εγκατάστασης στη Συρία που, κατά την ισραηλινή θέση, έθετε σε κίνδυνο τα συμφέροντα ασφαλείας του.

Η μάχη για τον έλεγχο του αέρα

Κατά τον Χαραλαμπίδη, το βασικό διακύβευμα είναι ποιος θα μπορεί να δρα χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς στον συριακό εναέριο χώρο.

Το Ισραήλ θεωρεί κρίσιμη τη δυνατότητα ελεύθερης αεροπορικής δράσης στη Συρία, τόσο εξαιτίας των κινδύνων που συνδέει με το Ιράν όσο και λόγω της αυξανόμενης τουρκικής παρουσίας στη χώρα.

Μια πιθανή εγκατάσταση τουρκικών ραντάρ και αντιαεροπορικών συστημάτων σε κομβικές συριακές βάσεις θα μπορούσε να αλλάξει τους επιχειρησιακούς συσχετισμούς. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Χαραλαμπίδης εκτιμά ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί τα πλήγματα ως μέσο αποτροπής, στέλνοντας μήνυμα πως δεν θα επιτρέψει τη δημιουργία στρατιωτικών υποδομών που θεωρεί ότι περιορίζουν την ελευθερία κινήσεών του.

Το Χερμόν ως τα «μάτια του Ισραήλ»

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο όρος Χερμόν, το οποίο έχει εξαιρετική στρατηγική σημασία για την επιτήρηση της περιοχής.

Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, ισραηλινές δυνάμεις κατέλαβαν και θέσεις στη συριακή πλευρά του όρους. Από εκεί παρέχεται αυξημένη δυνατότητα παρακολούθησης της Δαμασκού, της κοιλάδας Μπεκάα και ευρύτερων περιοχών.

Τον Αύγουστο του 2026 ο Ίσραελ Κατς δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν το Χερμόν και τη ζώνη ασφαλείας όσο το Ισραήλ θεωρεί ότι υπάρχουν απειλές από τη Συρία.

Για τον Χαραλαμπίδη, το Χερμόν λειτουργεί ως ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά πλεονεκτήματα του Ισραήλ, καθώς συνδυάζει δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης, ηλεκτρονικής επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών.

Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ – Οι «τρεις θόλοι»

Η ανάλυση συνδέει τις εξελίξεις στη Συρία με τον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο Χαραλαμπίδης θεωρεί ότι η σύγκλιση συμφερόντων Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα στον τομέα της αεράμυνας και της ανταλλαγής πληροφοριών.

Περιγράφει ένα δυνητικό πλέγμα τριών αμυντικών «θόλων»: την ελληνική «Ασπίδα του Αχιλλέα», την κυπριακή αεράμυνα και το ισραηλινό σύστημα πολυεπίπεδης αεράμυνας. Ο ίδιος διευκρινίζει, πάντως, ότι ένας τέτοιος κοινός σχεδιασμός δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί σε μορφή στρατιωτικής συμμαχίας που θα συνεπαγόταν αυτόματη εμπλοκή του ενός κράτους σε πόλεμο του άλλου.

Η ουσία, κατά την προσέγγισή του, βρίσκεται στην αποτροπή: στη δυνατότητα δηλαδή Ελλάδας και Κύπρου να αυξήσουν το κόστος οποιασδήποτε ενδεχόμενης στρατιωτικής ενέργειας εναντίον τους μέσα από ισχυρότερη αεράμυνα, πληροφορίες, τεχνολογία και συνεργασία με το Ισραήλ.

Ο ρόλος των ΗΠΑ και οι «κόκκινες γραμμές»

Στην εξίσωση μπαίνουν αναπόφευκτα και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Ουάσιγκτον διατηρεί στενές σχέσεις τόσο με το Ισραήλ όσο και με την Τουρκία και, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν έχει συμφέρον να δει τις δύο χώρες να οδηγούνται σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση.

Η Συρία, όμως, έχει εξελιχθεί σε χώρο όπου τα συμφέροντά τους συγκρούονται όλο και περισσότερο.

Από τη μία πλευρά, η Άγκυρα έχει αναπτύξει σημαντική επιρροή στη νέα συριακή ηγεσία και συμμετέχει στην αναδιοργάνωση και εκπαίδευση συριακών στρατιωτικών δυνάμεων. Από την άλλη, το Ισραήλ έχει χαράξει τις δικές του «κόκκινες γραμμές», απαιτώντας να μην αναπτυχθούν βαριές στρατιωτικές δυνάμεις στη νότια Συρία και διατηρώντας τον έλεγχο κρίσιμων θέσεων γύρω από τα Υψίπεδα του Γκολάν και το Χερμόν.

Η κυπριακή διάσταση

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης προχωρά τέλος στη σύνδεση των παραπάνω εξελίξεων με το Κυπριακό.

Κατά την εκτίμησή του, η αυξανόμενη ένταση στις σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας προσδίδει στην Κύπρο ακόμη μεγαλύτερη γεωστρατηγική σημασία. Υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε μελλοντική διευθέτηση του Κυπριακού θα εξετάζεται από το Ισραήλ και υπό το πρίσμα της ασφάλειας και της επιρροής που θα μπορεί να ασκεί η Άγκυρα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσής του είναι ότι η Συρία έχει μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα πεδία όπου δοκιμάζονται τα όρια της τουρκικής και της ισραηλινής ισχύος. Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με τον Χαραλαμπίδη, το Ισραήλ έχει δείξει ότι είναι αποφασισμένο να χρησιμοποιήσει στρατιωτικά μέσα όταν θεωρεί ότι η τουρκική παρουσία απειλεί την ελευθερία δράσης και τα στρατηγικά του πλεονεκτήματα.

Γιάννος Χαραλαμπίδης Συρία Τουρκία Ισραήλ Κύπρος LIFE Ελλάδα