Νέα δεδομένα διαμορφώνονται γύρω από το Great Sea Interconnector (GSI), καθώς το ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» απέπλευσε την Τρίτη 10 Νοεμβρίου από το λιμάνι του Ηρακλείου, με προορισμό τις θαλάσσιες περιοχές όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι προβλεπόμενες εργασίες βυθού.

Σύμφωνα με την «Καθημερινή» της Τετάρτης 11 Νοεμβρίου, ο απόπλους του πλοίου, σε συνδυασμό με την έκδοση της τουρκικής NAVTEX 1127/26 από τον σταθμό της Αττάλειας, δημιουργεί προϋποθέσεις υπέρβασης του διπλωματικού αδιεξόδου των προηγούμενων ημερών.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη μεταβολή της στάσης της Άγκυρας. Ενώ η προηγούμενη τουρκική NAVTEX αμφισβητούσε τις έρευνες, η νεότερη αναγγελία εμφανίζεται να αποδέχεται την πραγματοποίησή τους, υπό την προϋπόθεση ότι θα διεξαχθούν σε συντονισμό με τις τουρκικές αρχές και με τη συναίνεσή τους.

Η συγκεκριμένη διατύπωση διατηρεί στο προσκήνιο τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, παρά την εκτιμώμενη αποκλιμάκωση.

Απόπλους από το Ηράκλειο και προετοιμασία για τις έρευνες

Το «Abeille Marengo» αναχώρησε από το Ηράκλειο στις 10 Νοεμβρίου, προκειμένου να συνεχίσει τις δραστηριότητές του στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.

Στην πρώτη φάση προβλέπεται να πραγματοποιηθούν εργασίες βαθμονόμησης του εξοπλισμού του, πριν από την έναρξη των κυρίως ερευνών στον βυθό.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που γνωστοποίησαν ο φορέας υλοποίησης του GSI και ο ΑΔΜΗΕ, οι δραστηριότητες θα πραγματοποιηθούν με βάση τις NAVTEX των αρμόδιων ελληνικών και κυπριακών αρχών.

Το πλοίο αναμένεται να κινηθεί αρχικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων και στη συνέχεια προς τη θαλάσσια περιοχή νοτίως του στενού Κάσου–Καρπάθου.

Στο σκάφος επιβαίνει αξιωματικός του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος έχει αναλάβει καθήκοντα συνδέσμου με τις ελληνικές αρχές.

Κατά τις πληροφορίες της «Καθημερινής», οι προγραμματισμένες εργασίες προβλέπεται να συνεχιστούν έως τα τέλη Μαρτίου του 2027.

Η τουρκική NAVTEX και η επίκληση «συναίνεσης»

Η νέα τουρκική NAVTEX 1127/26, που εκδόθηκε το βράδυ της 10ης Νοεμβρίου από τον σταθμό της Αττάλειας, βρίσκεται στο επίκεντρο της διπλωματικής αντιπαράθεσης.

Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε συντονισμό με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές και με τη συναίνεσή τους, επαναλαμβάνοντας παράλληλα τις θέσεις της περί τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

Η διατύπωση αυτή διαφοροποιείται από την προηγούμενη τουρκική αναγγελία, η οποία είχε περισσότερο απορριπτικό χαρακτήρα έναντι των ελληνικών σχεδιασμών.

Ωστόσο, η νέα στάση δεν συνοδεύεται από εγκατάλειψη των τουρκικών αξιώσεων. Αντιθέτως, η Άγκυρα εξακολουθεί να διεκδικεί ρόλο σε δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Ελλάδα επικαλείται κυριαρχικά δικαιώματα.

Επομένως, η ενδεχόμενη αποφυγή στρατιωτικής ή επιχειρησιακής παρεμπόδισης των ερευνών δεν ισοδυναμεί με επίλυση της διαφοράς.

Ελληνική αντι-NAVTEX: «Άκυρη και ανυπόστατη» η τουρκική αναγγελία

Η απάντηση της Αθήνας ήρθε με την έκδοση της NAVWARN 1441/26 από τον σταθμό NAVTEX Ηρακλείου.

Στο ελληνικό μήνυμα χαρακτηρίζεται άκυρη και ανυπόστατη η αναγγελία FA76-1127/26, η οποία ταυτίζεται με την τουρκική NAVTEX.

Η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία επισημαίνει ότι το μήνυμα εκδόθηκε από μη εξουσιοδοτημένο σταθμό και υπενθυμίζει τις αρμοδιότητες του Ηρακλείου για την έκδοση ναυτιλιακών προειδοποιήσεων στη συγκεκριμένη περιοχή.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι σημαντικό μέρος των προβλεπόμενων γραμμών έρευνας εμπίπτει στην ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, σύμφωνα με τις ελληνικές θέσεις που στηρίζονται στο διεθνές δίκαιο και στον νόμο 4001/2011.

Η ελληνική αναγγελία παραπέμπει επίσης στις άδειες 31373/07.06.2024, 9020/11.02.2026 και 65808/06.11.2026, με βάση τις οποίες πραγματοποιούνται οι σχετικές δραστηριότητες.

Διευκρινίζεται ακόμη ότι παραμένει σε ισχύ η προγενέστερη ελληνική NAVWARN HA15-1411/26.

Η ελληνική αντίδραση αποτελεί επίσημη απόρριψη των ισχυρισμών της Άγκυρας, χωρίς όμως να συνεπάγεται ότι η Τουρκία έχει ανακαλέσει τη δική της αναγγελία ή τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της.

«Καθημερινή»: Διπλωματική συνεννόηση Άγκυρας και Παρισιού

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το διπλωματικό παρασκήνιο που περιγράφει η «Καθημερινή».

Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι τελευταίες κινήσεις παραπέμπουν σε συνεννόηση μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού, με στόχο να καταστεί δυνατή η συνέχιση των ερευνών χωρίς τουρκική παρεμπόδιση.

Η συγκεκριμένη εκτίμηση συνδέεται με τις επαφές των προηγούμενων ημερών και την αλλαγή στη διατύπωση της τουρκικής NAVTEX.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα, μέσω της οποίας γνωστοποιήθηκαν πληροφορίες για τις δραστηριότητες του «Abeille Marengo».

Το κρίσιμο ζήτημα είναι η διάκριση ανάμεσα στη διπλωματική ενημέρωση και στην αναγνώριση αρμοδιότητας ή δικαιώματος συναίνεσης.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η γαλλική ενημέρωση δεν συνιστά αίτημα άδειας, ούτε δημιουργεί νομικό προηγούμενο υπέρ της Τουρκίας.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, χρησιμοποιεί τη γλώσσα της «συναίνεσης» και του «συντονισμού», προβάλλοντας τη δική της ερμηνεία για τις δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου.

Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί κάποιο διμερές συμφωνημένο κείμενο που να αποσαφηνίζει το ακριβές περιεχόμενο της φερόμενης γαλλοτουρκικής συνεννόησης.

Μητσοτάκης: «Δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία»

Σαφείς διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στη διπλωματική ενημέρωση και στην αδειοδότηση των εργασιών επιχείρησε να θέσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στις 10 Νοεμβρίου στο συνέδριο «Greece Talks».

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η αδειοδοτική διαδικασία αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Ελλάδας και της Κύπρου.

Όπως ανέφερε, δεν πρέπει να συγχέεται η γενική ενημέρωση τρίτων χωρών, όπως η Τουρκία ή η Αίγυπτος, με την έκδοση των απαραίτητων αδειών.

Αναφερόμενος ειδικά στη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας, υποστήριξε ότι το περιεχόμενό της δεν δημιουργεί πρόβλημα για την ελληνική κυβέρνηση.

Εξέφρασε, μάλιστα, την εκτίμηση ότι η αποστολή του ερευνητικού πλοίου θα ολοκληρωθεί χωρίς αναταράξεις.

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΥΠΕΞ: «Άνευ σημασίας» η τουρκική NAVTEX

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκαν και οι διευκρινίσεις κύκλων του υπουργείου Εξωτερικών.

Η ελληνική διπλωματία επισημαίνει ότι η πορεία του «Abeille Marengo» είχε ήδη δημοσιοποιηθεί μέσω της ελληνικής NAVTEX πριν από την τουρκική αναγγελία.

Κατά συνέπεια, η μεταγενέστερη τουρκική NAVTEX δεν επηρέασε τη διαδικασία αδειοδότησης ούτε την πορεία που είχε ήδη χαράξει το σκάφος.

Οι ίδιοι κύκλοι υπενθύμισαν ότι δεν υποβλήθηκε στην Άγκυρα αίτημα για χορήγηση άδειας και ότι οι σχετικές εγκρίσεις εκδόθηκαν αποκλειστικά από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές.

Η Αθήνα απορρίπτει επομένως κάθε ερμηνεία που θα απέδιδε στην Τουρκία αρμοδιότητα έγκρισης των συγκεκριμένων εργασιών.

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ+1

Το κρίσιμο ερώτημα: Αποκλιμάκωση ή νέο προηγούμενο;

Η εξέλιξη της υπόθεσης παρουσιάζει δύο διαφορετικές διαστάσεις.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, ο απόπλους του πλοίου και η προοπτική ολοκλήρωσης των ερευνών χωρίς παρεμπόδιση αποτελούν θετικές εξελίξεις για την πρόοδο του έργου.

Σε διπλωματικό επίπεδο, ωστόσο, παραμένει η διαφορά γύρω από τη διαδικασία που προηγήθηκε και τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία παρουσιάζει την υποτιθέμενη συναίνεσή της.

Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η ενημέρωση της Άγκυρας δεν δημιουργεί κανένα νέο δικαίωμα. Η τουρκική πλευρά, αντιθέτως, επιχειρεί να εμφανίσει την πραγματοποίηση των ερευνών ως αποτέλεσμα συντονισμού με τις δικές της αρχές.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της αντιπαράθεσης: η συνέχιση των εργασιών δεν σημαίνει κατ' ανάγκην ότι έχουν ξεπεραστεί οι διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες και τις αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η έκβαση της αποστολής του «Abeille Marengo», ιδιαίτερα όταν το πλοίο κινηθεί εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων, θα αποτελέσει ουσιαστική δοκιμασία τόσο για την απρόσκοπτη πρόοδο του Great Sea Interconnector όσο και για τη στάση της Άγκυρας.

Το έργο έχει στρατηγική σημασία για την Κύπρο, καθώς αποσκοπεί στον τερματισμό της ηλεκτρικής απομόνωσής της και στη σύνδεσή της με το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.

Προς το παρόν, η διπλωματική απεμπλοκή που περιγράφει η «Καθημερινή» διαμορφώνει προϋποθέσεις συνέχισης των ερευνών. Το κατά πόσο θα αποδειχθεί ουσιαστική αποκλιμάκωση ή μια προσωρινή συνεννόηση, με τις τουρκικές διεκδικήσεις να παραμένουν ενεργές, θα φανεί από τις κινήσεις των εμπλεκόμενων πλευρών στη θάλασσα.

Great Sea Interconnector Τουρκία Ελλάδα