Η Άρσεναλ του Μικέλ Αρτέτα αποτελεί τα τελευταία χρόνια μία από τις πιο οργανωμένες ομάδες του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου. Ο Ισπανός τεχνικός έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα σύνολο με συγκεκριμένη αγωνιστική ταυτότητα, εξαιρετική αμυντική λειτουργία και αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των αγώνων. Η κατάκτηση της Premier League την προηγούμενη σεζόν ήταν η επιβράβευση μιας προσπάθειας που ξεκίνησε αρκετά χρόνια νωρίτερα.

Η φετινή Άρσεναλ συνεχίζει από εκεί που σταμάτησε. Βρίσκεται στην κορυφή του αγγλικού πρωταθλήματος, έχει δημιουργήσει διαφορά πέντε βαθμών από τους διώκτες της και παρουσιάζεται ως το μεγάλο φαβορί για τη διατήρηση του τίτλου.

Κι όμως, μέσα σε αυτή την εικόνα αγωνιστικής αποτελεσματικότητας υπάρχει μια στατιστική κατηγορία στην οποία οι Λονδρέζοι καταγράφουν αρνητική επίδοση.

Η Άρσεναλ είναι η ομάδα με τα περισσότερα οφσάιντ στην Premier League, έχοντας υποδειχθεί 35 φορές σε αντικανονική θέση στις πρώτες δέκα αγωνιστικές.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος, αρκεί να σημειωθεί ότι η δεύτερη Τότεναμ έχει 24 οφσάιντ, δηλαδή έντεκα λιγότερα, ενώ σχεδόν οι μισές ομάδες του πρωταθλήματος έχουν λιγότερα από τα μισά της Άρσεναλ.

Το εντυπωσιακότερο είναι ότι ο μέσος όρος των 3,5 οφσάιντ ανά αγώνα αποτελεί τη χειρότερη επίδοση οποιασδήποτε ομάδας στην Premier League από τη σεζόν 2008-09, όταν η Χαλ είχε καταγράψει 3,7 ανά παιχνίδι.

Πρόκειται για ένα στοιχείο που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη λειτουργία μιας ομάδας η οποία έχει δουλέψει σχεδόν κάθε αγωνιστική λεπτομέρεια.

Ο Χάβερτς στην κορυφή της λίστας

Ο ποδοσφαιριστής που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης, τουλάχιστον σε επίπεδο αριθμών, είναι ο Κάι Χάβερτς.

Ο Γερμανός επιθετικός έχει υποδειχθεί 15 φορές σε θέση οφσάιντ, περισσότερες από κάθε άλλον ποδοσφαιριστή της Premier League. Είναι χαρακτηριστικό ότι κανένας άλλος παίκτης του πρωταθλήματος δεν ξεπερνά τις οκτώ παραβάσεις.

Μάλιστα, έξι ολόκληρες ομάδες έχουν συνολικά 15 ή λιγότερα οφσάιντ.

Η σύγκριση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον εάν εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο κινείται ο Χάβερτς στον αγωνιστικό χώρο.

Ο Γερμανός συχνά χαρακτηρίζεται ως ένας επιθετικός που προτιμά να υποχωρεί ανάμεσα στις γραμμές, να συμμετέχει στην ανάπτυξη και να λειτουργεί περισσότερο ως συνδετικός κρίκος παρά ως κλασικός σέντερ φορ.

Τα δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι πραγματοποιεί πολύ περισσότερες κινήσεις στην πλάτη της αντίπαλης άμυνας από όσες ίσως αντιλαμβάνεται κανείς παρακολουθώντας τους αγώνες.

Συγκεκριμένα, έχει καταγράψει 125 κινήσεις υψηλής έντασης πίσω από την αμυντική γραμμή, επίδοση που τον τοποθετεί στην τρίτη θέση του πρωταθλήματος.

Μόνο ο Γκονσάλο Γκαρθία της Φούλαμ, με 145, και ο Μπράιαν Μπεουμό της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, με 141, έχουν περισσότερες.

Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά.

Ο Γκαρθία έχει υποδειχθεί μόλις δύο φορές οφσάιντ και ο Μπεουμό τέσσερις, ενώ αμφότεροι έχουν αγωνιστεί τουλάχιστον 90 λεπτά περισσότερα από τον Χάβερτς.

Επομένως, το πρόβλημα του Γερμανού δεν είναι ότι πραγματοποιεί υπερβολικά πολλές κινήσεις. Είναι ότι ένα σημαντικό ποσοστό από αυτές δεν συγχρονίζεται σωστά με την πάσα του συμπαίκτη του.

Το πρόβλημα βρίσκεται στον συγχρονισμό

Στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, η κίνηση ενός επιθετικού στην πλάτη της άμυνας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ταχύτητά του.

Πρωτεύοντα ρόλο παίζουν η αναγνώριση της κατάλληλης στιγμής, η θέση του τελευταίου αμυντικού, η στάση του σώματος του παίκτη που έχει την μπάλα και, φυσικά, ο χρόνος εκτέλεσης της πάσας.

Ο Μικέλ Αρτέτα αναφέρθηκε στο συγκεκριμένο ζήτημα μετά τη νίκη με 1-0 επί της Χαλ, αναγνωρίζοντας ότι τα οφσάιντ της ομάδας του είναι υπερβολικά πολλά.

Ο Ισπανός εξήγησε ότι το πρόβλημα σχετίζεται με τον χρόνο πραγματοποίησης των κινήσεων, τη θέση των αμυντικών και τον χώρο που παραχωρούν στον επιτιθέμενο.

Η παρατήρησή του έχει ιδιαίτερη τακτική σημασία.

Όταν ένας επιθετικός ξεκινά την κίνησή του στην πλάτη της άμυνας, πρέπει να υπάρχει συντονισμός με τον συμπαίκτη του που ετοιμάζεται να πασάρει.

Αν ο κάτοχος της μπάλας χρειαστεί ένα επιπλέον κοντρόλ ή καθυστερήσει έστω και μισό δευτερόλεπτο, ο επιθετικός ενδέχεται να βρεθεί εκτεθειμένος.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί εάν ο ποδοσφαιριστής που κινείται προς την περιοχή δεν ελέγχει τη θέση του τελευταίου αμυντικού και δεν προσαρμόζει την ταχύτητά του.

Στην περίπτωση της Άρσεναλ, υπάρχουν παραδείγματα και των δύο περιπτώσεων.

Ο Χάβερτς έχει υποδειχθεί οφσάιντ απέναντι στην Άστον Βίλα, ενώ είχε τον χρόνο και τον χώρο να επανατοποθετηθεί σε κανονική θέση. Κάτι ανάλογο συνέβη και σε γρήγορη εκτέλεση φάουλ απέναντι στη Λίβερπουλ, παρότι μπορούσε να ελέγξει τη διάταξη της αντίπαλης άμυνας.

Είναι περιπτώσεις που δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στην επιθετική φιλοσοφία της ομάδας. Αφορούν την αντίληψη της φάσης και τη σωστή επιλογή της στιγμής.

Η κυριαρχία της Άρσεναλ δημιουργεί περισσότερες τέτοιες καταστάσεις

Υπάρχει, βέβαια, και μια δεύτερη διάσταση.

Η Άρσεναλ είναι ομάδα που επιδιώκει να εγκατασταθεί στο αντίπαλο μισό, να διατηρεί την κατοχή και να περιορίζει τον αντίπαλο σε χαμηλά μέτρα.

Όσο περισσότερη ώρα αγωνίζεται μια ομάδα κοντά στην αντίπαλη περιοχή, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να επιχειρήσει κάθετες μεταβιβάσεις και κινήσεις πίσω από την αμυντική γραμμή.

Τα στοιχεία της Opta επιβεβαιώνουν αυτή την αγωνιστική συμπεριφορά.

Η Άρσεναλ βρίσκεται στην τρίτη θέση της Premier League σε ποσοστό εδαφικής κυριαρχίας, το λεγόμενο field tilt, με 64,1%.

Το συγκεκριμένο στατιστικό μετρά το ποσοστό των ενεργειών ή κατοχών στο επιθετικό τρίτο που αναλογεί σε μια ομάδα σε σχέση με το σύνολο των αντίστοιχων ενεργειών των δύο αντιπάλων.

Με απλά λόγια, δείχνει πόσο συχνά η δράση μεταφέρεται προς την αντίπαλη εστία.

Παράλληλα, η Άρσεναλ καταλαμβάνει:

  • Τη δεύτερη θέση σε κάθετες πάσες (through balls), με 31.

  • Τη δεύτερη θέση σε μεταβιβάσεις που καταλήγουν στο επιθετικό τρίτο, με 1.662.

  • Τη δεύτερη θέση σε πάσες που διασπούν την αμυντική γραμμή και περνούν στην πλάτη της, με 207.

Τα συγκεκριμένα στοιχεία εξηγούν γιατί οι ποδοσφαιριστές του Αρτέτα βρίσκονται τόσο συχνά σε συνθήκες που μπορούν να οδηγήσουν σε οφσάιντ.

Δεν δικαιολογούν, όμως, από μόνα τους τον αριθμό των παραβάσεων.

Η Μάντσεστερ Σίτι και η Τότεναμ έχουν υψηλότερα ποσοστά κατοχής και εδαφικής κυριαρχίας, χωρίς να πλησιάζουν τη συγκεκριμένη επίδοση.

Επιπλέον, η Μπράιτον καταγράφει περισσότερες πάσες που διασπούν την αντίπαλη άμυνα, αλλά δεν παρουσιάζει ανάλογο πρόβλημα.

Άρα, δεν αρκεί να πούμε ότι η Άρσεναλ κάνει πολλά οφσάιντ επειδή επιτίθεται περισσότερο.

Οι αντίπαλοι που παίζουν ψηλά και η παγίδα του οφσάιντ

Ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να συνυπολογιστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο αμύνονται οι αντίπαλοι της Άρσεναλ.

Οι «κανονιέρηδες» έχουν ήδη αντιμετωπίσει τις έξι ομάδες που έχουν υποδείξει τους αντιπάλους τους τις περισσότερες φορές σε θέση οφσάιντ: Άστον Βίλα, Κόβεντρι, Χαλ, Λιντς, Λίβερπουλ και Μπράιτον.

Πρόκειται για μια σημαντική παράμετρο.

Όταν η αντίπαλη άμυνα ανεβαίνει συντονισμένα, επιχειρώντας να περιορίσει τον διαθέσιμο χώρο ανάμεσα στην αμυντική γραμμή και τον τερματοφύλακα, ο επιτιθέμενος πρέπει να υπολογίσει με μεγάλη ακρίβεια την εκκίνησή του.

Η Άρσεναλ αντιμετώπισε ιδιαίτερο πρόβλημα απέναντι στην Άστον Βίλα, όταν υποδείχθηκε οκτώ φορές οφσάιντ. Ήταν η μεγαλύτερη αντίστοιχη επίδοση ομάδας σε έναν αγώνα Premier League από τον Απρίλιο του 2024, όταν η Έβερτον είχε φτάσει τα δέκα απέναντι στην Μπέρνλι.

Ο Αρτέτα επισήμανε ότι τα οκτώ οφσάιντ του συγκεκριμένου παιχνιδιού επηρεάζουν σημαντικά τον συνολικό μέσο όρο, καθώς το δείγμα περιορίζεται ακόμη στις πρώτες δέκα αγωνιστικές.

Έχει δίκιο ως προς το μέγεθος του δείγματος.

Ωστόσο, η αναμέτρηση με την Άστον Βίλα δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό.

Η Άρσεναλ είχε επτά οφσάιντ απέναντι στη Λιντς, πέντε με την Κόβεντρι, τέσσερα με τη Χαλ και από τρία απέναντι στην Τσέλσι και τη Λίβερπουλ.

Επομένως, υπάρχει μια επαναλαμβανόμενη αγωνιστική συμπεριφορά που απαιτεί αξιολόγηση.

Τα οφσάιντ επηρεάζουν την επιθετική παραγωγή

Το εντυπωσιακό είναι ότι το συγκεκριμένο πρόβλημα δεν έχει επηρεάσει ουσιαστικά τη βαθμολογική πορεία της Άρσεναλ.

Η ομάδα του Αρτέτα βρίσκεται στην κορυφή, διαθέτει μία από τις αποτελεσματικότερες άμυνες της διοργάνωσης και καταφέρνει να παίρνει αποτελέσματα ακόμη και όταν δεν δημιουργεί μεγάλο αριθμό καθαρών ευκαιριών.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα 35 οφσάιντ είναι αμελητέα υπόθεση.

Κάθε υπόδειξη οφσάιντ σταματά μια επιθετική προσπάθεια και παραχωρεί την κατοχή στον αντίπαλο.

Σε δέκα αγωνιστικές, η Άρσεναλ έχει χάσει 35 κατοχές με αυτόν τον τρόπο, ορισμένες από τις οποίες προέκυψαν σε καταστάσεις όπου μπορούσε να δημιουργηθεί σημαντική ευκαιρία.

Δεν μπορούμε ασφαλώς να υποστηρίξουμε ότι χωρίς αυτές τις παραβάσεις θα είχε πετύχει συγκεκριμένο αριθμό επιπλέον τερμάτων.

Μπορούμε, όμως, να διαπιστώσουμε ότι η έλλειψη συγχρονισμού στερεί από την ομάδα επιθετικές προϋποθέσεις που έχει ήδη δημιουργήσει μέσω της ανάπτυξής της.

Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία εάν εξετάσουμε την παραγωγικότητά της.

Η Άρσεναλ έχει πετύχει 15 γκολ στις πρώτες δέκα αγωνιστικές, δηλαδή 1,5 ανά παιχνίδι.

Εάν συνεχίσει με τον ίδιο μέσο όρο, θα ολοκληρώσει το πρωτάθλημα με 57 γκολ.

Για μια ομάδα που διεκδικεί τον τίτλο, ο αριθμός δεν είναι ιδιαίτερα υψηλός.

Μάλιστα, το ιστορικό χαμηλό παραγωγικότητας για πρωταθλήτρια της Premier League είναι τα 67 γκολ που σημείωσε η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ τη σεζόν 1992-93.

Η Άρσεναλ μπορεί να κατακτά σήμερα τις νίκες χάρη στην εξαιρετική αμυντική της λειτουργία, όμως είναι πιθανό στη συνέχεια της περιόδου να χρειαστεί περισσότερα γκολ για να διασπάσει οργανωμένες άμυνες ή να ανταποκριθεί σε παιχνίδια υψηλότερου ρυθμού.

Και τότε οι χαμένες επιθετικές προσπάθειες ενδέχεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη βαρύτητα.

Η λύση δεν είναι να σταματήσει ο Χάβερτς να κινείται στην πλάτη της άμυνας

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν απαιτεί ριζική αλλαγή στον τρόπο παιχνιδιού της Άρσεναλ.

Ούτε θα ήταν σωστό να ζητηθεί από τον Χάβερτς να περιορίσει σημαντικά τις κινήσεις του πίσω από την αμυντική γραμμή.

Αυτές οι κινήσεις αποτελούν βασικό στοιχείο της επιθετικής λειτουργίας της ομάδας.

Δημιουργούν βάθος, υποχρεώνουν τους αμυντικούς να υποχωρούν και ανοίγουν χώρους για τους ποδοσφαιριστές που κινούνται ανάμεσα στις γραμμές.

Το ζητούμενο είναι η μεγαλύτερη ακρίβεια.

Ο Γερμανός πρέπει να βελτιώσει τον χρόνο εκκίνησης, να ελέγχει συχνότερα τη θέση του τελευταίου αμυντικού και να προσαρμόζει την κίνησή του ανάλογα με τις δυνατότητες του συμπαίκτη που έχει την κατοχή.

Από την άλλη, οι παίκτες που αναλαμβάνουν την τελική μεταβίβαση πρέπει να εκτελούν γρηγορότερα, ιδιαίτερα όταν ο επιθετικός έχει ήδη ξεκινήσει την κίνησή του.

Αυτό απαιτεί καλύτερο συγχρονισμό σε επίπεδο προπονητικής δουλειάς και επαναλήψεων.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης ότι έντεκα από τα 35 οφσάιντ της Άρσεναλ έχουν σημειωθεί μέσα σε 15 δευτερόλεπτα από επανεκκίνηση του παιχνιδιού, έπειτα από κάποια στατική φάση.

Σε δύο περιπτώσεις, μάλιστα, ο Χάβερτς υποδείχθηκε οφσάιντ έπειτα από μακρινές εκτελέσεις φάουλ του Νταβίντ Ράγια.

Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις οργανωμένες επιθέσεις και τις κάθετες μεταβιβάσεις απέναντι σε ψηλή αμυντική γραμμή.

Εμφανίζεται ακόμη και σε καταστάσεις στις οποίες οι ποδοσφαιριστές έχουν τον χρόνο να τοποθετηθούν σωστά πριν από την επανέναρξη του αγώνα.

Το παράδοξο της Άρσεναλ και η επόμενη ημέρα

Η Άρσεναλ βρίσκεται σε μια ιδιόμορφη κατάσταση.

Έχει δημιουργήσει ένα σύνολο που ελέγχει τον ρυθμό των αγώνων, περιορίζει τις ευκαιρίες των αντιπάλων και παρουσιάζει αξιοσημείωτη αποτελεσματικότητα στη βαθμολογική συγκομιδή.

Την ίδια στιγμή, όμως, αντιμετωπίζει πρόβλημα σε μία από τις πιο βασικές λεπτομέρειες της επιθετικής λειτουργίας: τον συγχρονισμό της κίνησης με τη μεταβίβαση.

Το γεγονός ότι ο Χάβερτς έχει 15 οφσάιντ σε δέκα αγωνιστικές δεν αποτελεί αποκλειστικά δική του ευθύνη. Αντανακλά και τη συνεργασία του με τους υπόλοιπους ποδοσφαιριστές, τις επιλογές στην τελική πάσα και τον τρόπο με τον οποίο η ομάδα προσπαθεί να διασπάσει τις αντίπαλες άμυνες.

Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα.

Ο Μικέλ Αρτέτα δεν χρειάζεται να ανατρέψει όσα έχει χτίσει για να διορθώσει το συγκεκριμένο πρόβλημα. Χρειάζεται να βελτιώσει μια λεπτομέρεια που, σε αυτό το επίπεδο, μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια χαμένη κατοχή και σε μια καθαρή ευκαιρία.

Οι «κανονιέρηδες» έχουν ήδη αποδείξει ότι μπορούν να κερδίζουν ακόμη και με περιορισμένη επιθετική παραγωγή.

Δεν είναι όμως δεδομένο ότι θα συνεχίσουν να βρίσκουν μπροστά τους τις ίδιες αγωνιστικές συνθήκες.

Η Άρσεναλ έχει μάθει να μη δίνει ευκαιρίες στους αντιπάλους της. Το επόμενο βήμα είναι να σταματήσει να αφαιρεί η ίδια ευκαιρίες από τον εαυτό της.

Κάι Χάβερτς