Αθλητικό Σαν Σήμερα: Στις 31 Ιουλίου 1922 ο σύλλογος που είχε ιδρυθεί δεκατέσσερα χρόνια νωρίτερα από τον Γιώργο Καλαφάτη απέκτησε οριστικά το όνομα με το οποίο θα γινόταν γνωστός σε ολόκληρο τον κόσμο: Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος.

Ήταν η ολοκλήρωση μιας διαδρομής διαδοχικών αλλαγών, η οποία είχε αρχίσει με τον Ποδοσφαιρικό Όμιλο Αθηνών και είχε περάσει από τις ονομασίες Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός Όμιλος και Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός και Αγωνιστικός Όμιλος. Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1918, είχαν ήδη καθιερωθεί το πράσινο και το λευκό, όπως και το Τριφύλλι που έμελλε να γίνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του ελληνικού αθλητισμού.

Μέχρι τότε, όσο κι αν σήμερα ακούγεται παράξενο, οι πρώτες εμφανίσεις της ομάδας ήταν ερυθρόλευκες!

Το έγγραφο που έγραψε Ιστορία

Η απόφαση για τη νέα ονομασία είχε ληφθεί από τη Γενική Συνέλευση του συλλόγου στις 15 Μαρτίου 1922. Το όνομα ΠΠΑΟ προκαλούσε σύγχυση, καθώς παρέπεμπε και στον ιστορικό Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο. Χρειαζόταν ένας τίτλος πιο διακριτός, περισσότερο συνδεδεμένος με την Αθήνα και ικανός να εκφράσει τη διεύρυνση των αθλητικών δραστηριοτήτων του σωματείου.

Μερικούς μήνες αργότερα, στις 31 Ιουλίου, η αλλαγή γνωστοποιήθηκε επισήμως.

Το ιστορικό έγγραφο υπέγραφαν δύο άνθρωποι που συνέδεσαν το όνομά τους όχι μόνο με τη διοικητική εξέλιξη, αλλά και με την εμβληματική ταυτότητα του Παναθηναϊκού: ο πρόεδρος Γιώργος Χατζόπουλος και ο γενικός γραμματέας Μιχάλης Παπάζογλου.

«Ο ημέτερος Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός και Αγωνιστικός Όμιλος […] μετονομάσθη εις Παναθηναϊκόν Αθλητικόν Όμιλον», ανέφερε το έγγραφο που απευθυνόταν προς το Διοικητικό Συμβούλιο του Πανελληνίου Γυμναστικού Συλλόγου.

Από εκείνη την ημέρα τα τρία γράμματα, ΠΑΟ, μπήκαν οριστικά στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού.

Πριν από το πράσινο υπήρχαν τα ερυθρόλευκα

Ο Παναθηναϊκός δεν γεννήθηκε πράσινος. Στα πρώτα χρόνια της ζωής του ο σύλλογος αγωνιζόταν με κόκκινο και λευκό, έναν συνδυασμό που προκαλεί εντύπωση λόγω της μετέπειτα αντιπαλότητας με τον Ολυμπιακό.

Η αλλαγή, πάντως, πραγματοποιήθηκε πριν καν ιδρυθεί η ομάδα του Πειραιά, η οποία εμφανίστηκε το 1925. Επομένως, η αρχική επιλογή των ερυθρόλευκων δεν είχε καμία σχέση με τη μεγάλη ποδοσφαιρική αντιπαλότητα που δημιουργήθηκε τις επόμενες δεκαετίες.

Το 1918 η διοίκηση αποφάσισε να εγκαταλείψει το κόκκινο και να καθιερώσει το πράσινο μαζί με το λευκό. Την ίδια περίοδο εμφανίστηκε στη φανέλα και το Τριφύλλι. Έτσι άρχισε να διαμορφώνεται η εικόνα του συλλόγου που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα.

Το Τριφύλλι που ταξίδεψε από την Κωνσταντινούπολη

Κεντρικό πρόσωπο στην επιλογή του νέου εμβλήματος ήταν ο Μιχάλης Παπάζογλου. Είχε έρθει στην Αθήνα από την Κωνσταντινούπολη και είχε αγωνιστεί στη Χαλκηδόνα, ομάδα που χρησιμοποιούσε επίσης το Τριφύλλι ως σύμβολό της.

Η εικόνα αυτή τον ακολούθησε στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την επίσημη ιστορική καταγραφή του Παναθηναϊκού, ο Παπάζογλου ήταν εκείνος που εισηγήθηκε την υιοθέτηση του Τριφυλλιού. Θερμός υποστηρικτής της πρότασης υπήρξε και ο Απόστολος Νικολαΐδης, μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία του συλλόγου.

Το σύμβολο ανέλαβε να σχεδιάσει ο Γιώργος Χατζόπουλος, ζωγράφος, άνθρωπος της Εθνικής Πινακοθήκης και τότε πρόεδρος του συλλόγου. Η επίσημη ιστορία της ΠΑΕ τοποθετεί την καθιέρωση του Τριφυλλιού στο 1918, αποδίδοντας την πρόταση στον Παπάζογλου και τον σχεδιασμό στον Χατζόπουλο.

Ήταν μία επιλογή απλή, αλλά εξαιρετικά ισχυρή. Το Τριφύλλι συμβόλιζε την καλοτυχία, την ισορροπία και την αρμονία. Σύντομα έπαψε να αποτελεί απλώς ένα σήμα πάνω στη φανέλα. Έγινε η ίδια η ταυτότητα του Παναθηναϊκού.

Το πράσινο απλώθηκε στην Αθήνα

Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι φίλοι της ομάδας άρχισαν να ζωγραφίζουν Τριφύλλια σε τοίχους και γειτονιές της πρωτεύουσας. Το έμβλημα συνδέθηκε με τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, τις μεγάλες ποδοσφαιρικές επιτυχίες, αλλά και με όλα τα τμήματα του Παναθηναϊκού Αθλητικού Ομίλου.

Για δεκαετίες το μεγάλο πράσινο ή λευκό Τριφύλλι ραβόταν απευθείας στη φανέλα, χωρίς το κυκλικό περίγραμμα που χρησιμοποιήθηκε αργότερα από την ποδοσφαιρική ανώνυμη εταιρεία. Η Super League επισημαίνει ότι το έμβλημα που έφερε ο Παπάζογλου από τη Χαλκηδόνα έγινε σταδιακά συνώνυμο ολόκληρου του συλλόγου.

Το Τριφύλλι δεν ήταν πλέον δανεισμένη ανάμνηση από την Κωνσταντινούπολη. Είχε μετατραπεί σε αναπόσπαστο κομμάτι της αθλητικής Αθήνας.

 

Γιώργος Χατζόπουλος Μιχάλης Παπάζογλου Αθλητικό Σαν Σήμερα Γιώργος Καλαφάτης