Η Κύπρος στην Α’ Εθνική! Το ποδοσφαιρικό πείραμα και οι 2 Ολυμπιακοί

Αθλητικό Σαν Σήμερα: Στις 8 Οκτωβρίου 1967, έκανε σέντρα η Α’ Εθνική της περιόδου 1967-68. Η διοργάνωση είχε δύο μεγάλες καινοτομίες: για πρώτη φορά συμμετείχαν 18 ομάδες αντί για 16, ενώ μία από αυτές προερχόταν από το κυπριακό πρωτάθλημα. 

Η πρώτη κυπριακή ομάδα που πέρασε το κατώφλι της ελληνικής Α’ Εθνικής ήταν ο Ολυμπιακός Λευκωσίας, πρωταθλητής Κύπρου της περιόδου 1966-67. 

Η συμμετοχή του δεν ήταν ένα απομονωμένο αθλητικό πείραμα. Εντασσόταν στην πολιτική της εποχής για στενότερη διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου και, σε αθλητικό επίπεδο, είχε ως στόχο τη σταδιακή ενοποίηση των δύο ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων. Κεντρικό ρόλο είχε ο τότε Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού Κωνσταντίνος Ασλανίδης, σε συνεννόηση με την Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου

Ο Ολυμπιακός Λευκωσίας άνοιξε τον δρόμο

Η πρώτη αυτή παρουσία δεν ήταν εύκολη.

Ο Ολυμπιακός Λευκωσίας τερμάτισε 17ος μεταξύ 18 ομάδων και υποβιβάστηκε. Το σύστημα όμως προέβλεπε ότι την επόμενη σεζόν τη θέση του θα έπαιρνε ο εκάστοτε πρωταθλητής Κύπρου.

Έτσι άρχισε μία διαδοχή κυπριακών συλλόγων στην Α’ Εθνική που κράτησε επτά χρόνια:

• 1967-68: Ολυμπιακός Λευκωσίας
• 1968-69: ΑΕΛ Λεμεσού
• 1969-70: Ολυμπιακός Λευκωσίας
• 1970-71: ΕΠΑ Λάρνακας
• 1971-72: Ολυμπιακός Λευκωσίας
• 1972-73: Ομόνοια
• 1973-74: ΑΠΟΕΛ

Η ΑΕΛ είχε κερδίσει το κυπριακό πρωτάθλημα του 1967-68 και αγωνίστηκε στην Ελλάδα την επόμενη σεζόν, ενώ ο Ολυμπιακός Λευκωσίας επέστρεψε ξανά στην Α’ Εθνική το 1969-70. 

Η ΕΠΑ Λάρνακας ακολούθησε το 1970-71, έχοντας κατακτήσει το κυπριακό πρωτάθλημα της προηγούμενης χρονιάς. 

Ο ΑΠΟΕΛ έγραψε ιστορία

Οι περισσότερες κυπριακές ομάδες δυσκολεύτηκαν πολύ απέναντι στους ελληνικούς συλλόγους και βρέθηκαν χαμηλά στη βαθμολογία.

Η εξαίρεση ήταν το ΑΠΟΕΛ της περιόδου 1973-74.

Η ομάδα της Λευκωσίας πραγματοποίησε την καλύτερη πορεία που είχε καταγράψει μέχρι τότε κυπριακός σύλλογος στην Α’ Εθνική.

Σε 34 αγωνιστικές σημείωσε 11 νίκες, 5 ισοπαλίες και 18 ήττες, με 39 γκολ υπέρ και 48 κατά, ολοκληρώνοντας την κανονική διάρκεια στη 13η θέση μεταξύ 18 ομάδων.

Ακολούθησαν αγώνες μπαράζ με Πανσερραϊκό και Ολυμπιακό Βόλου. Ο ΑΠΟΕΛ συνέτριψε τον Πανσερραϊκό με 5-1, έχασε 2-1 από τον Ολυμπιακό Βόλου και τελικά εξασφάλισε αγωνιστικά το δικαίωμα παραμονής στην ελληνική Α’ Εθνική.

Ήταν η πρώτη φορά που κυπριακή ομάδα κατάφερνε να εξασφαλίσει την παραμονή της στην κατηγορία. 

Και τότε ήρθε το 1974.

Από την ποδοσφαιρική προσέγγιση στην κυπριακή τραγωδία

Η ιστορία πήρε δραματική τροπή τον Ιούλιο του 1974. Στις 15 Ιουλίου 1974, η στρατιωτική χούντα των Αθηνών οργάνωσε πραξικόπημα εναντίον της εκλεγμένης κυβέρνησης του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Πέντε ημέρες αργότερα, στις 20 Ιουλίου, η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο επικαλούμενη τη Συνθήκη Εγγυήσεως. 

Η πραξικοπηματική ενέργεια της χούντας έχει καταγραφεί στην κυπριακή και ελληνική ιστορική μνήμη ως η καταστροφική πράξη που πρόσφερε στην Άγκυρα το πρόσχημα για την εισβολή και άνοιξε τον δρόμο για τη διχοτόμηση του νησιού. Η Τουρκία κατέλαβε τελικά πάνω από το 36% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ποδοσφαιρικό εγχείρημα κατέρρευσε. Ο ΑΠΟΕΛ είχε κερδίσει στο γήπεδο το δικαίωμα να συνεχίσει στην Α’ Εθνική και την περίοδο 1974-75, όμως αυτό δεν συνέβη ποτέ. Μετά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή, οι κυπριακές ομάδες σταμάτησαν να συμμετέχουν στο ελληνικό πρωτάθλημα. 

Μία ένωση που έμεινε μόνο στο ποδόσφαιρο

Αυτό είναι και το τραγικό ιστορικό παράδοξο. Από το 1967 έως το 1974, η κυπριακή παρουσία στην Α’ Εθνική λειτουργούσε σε συμβολικό επίπεδο ως μία ιδιότυπη αθλητική ένωση Ελλάδας και Κύπρου.

Για πολλούς Έλληνες Κυπρίους της εποχής, η Ένωση με την Ελλάδα παρέμενε ιστορικός εθνικός στόχος, ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία είχε ήδη αποκτήσει την ανεξαρτησία της από το 1960. Στο ποδόσφαιρο, οι ομάδες του νησιού αγωνίζονταν πλέον στα ίδια γήπεδα με τον Ολυμπιακό, τον Παναθηναϊκό, την ΑΕΚ, τον ΠΑΟΚ και τους άλλους συλλόγους της Α’ Εθνικής.

Το εγχείρημα όμως δεν πρόλαβε να αποκτήσει συνέχεια.

Η ίδια δικτατορία που είχε προωθήσει την παρουσία κυπριακών ομάδων στο ελληνικό πρωτάθλημα προχώρησε το 1974 στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, με καταστροφικές συνέπειες για την Κύπρο. Η τουρκική εισβολή που ακολούθησε σφράγισε οριστικά το τέλος αυτής της επταετούς ποδοσφαιρικής συνύπαρξης.

Έτσι, η 8η Οκτωβρίου 1967 παραμένει μία ξεχωριστή ημερομηνία στην ιστορία του ελληνικού και κυπριακού ποδοσφαίρου. Ήταν η ημέρα που, έστω μέσα στις τέσσερις γραμμές του γηπέδου, Ελλάδα και Κύπρος βρέθηκαν για πρώτη φορά στο ίδιο εθνικό πρωτάθλημα.

Και το 1974, ακριβώς όταν ο ΑΠΟΕΛ είχε αποδείξει ότι οι κυπριακές ομάδες μπορούσαν πλέον όχι απλώς να συμμετέχουν αλλά και να παραμένουν αγωνιστικά στην Α’ Εθνική, η ιστορία διέκοψε βίαια το εγχείρημα.