Η «μάχη» με το ISIS δεν δίνεται πια μόνο σε πεδία επιχειρήσεων. Δίνεται στις οθόνες. Και στη Νοτιοανατολική Ασία –κυρίως σε Ινδονησία, Μαλαισία και Φιλιππίνες– η online ριζοσπαστικοποίηση από το ISIS και τα παρακλάδια του παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις, αξιοποιώντας την τεράστια διείσδυση του ίντερνετ και τη μαζική χρήση social media.

Σύμφωνα με ανάλυση των Dr. Rahul Mishra και Prisie L. Patnayak, μετά την κατάρρευση του «χαλιφάτου» το παιχνίδι άλλαξε μορφή: λιγότερες μεγάλες οργανωμένες επιθέσεις, περισσότερη «δουλειά» στο ψηφιακό πεδίο, με προπαγάνδα, στρατολόγηση, οικονομική ενίσχυση και δικτύωση μέσα από πλατφόρμες όπως Telegram και WhatsApp.

Bondi Beach: «μοναχικοί λύκοι» με περιφερειακές διασυνδέσεις

Η υπόθεση της επίθεσης στο Bondi Beach στην Αυστραλία, με “Southeast Asia angle”, έρχεται ως σήμα κινδύνου για τη νέα πραγματικότητα: δράστες που ριζοσπαστικοποιούνται κυρίως online, αλλά εμφανίζουν και περιφερειακούς κρίκους. Οι ερευνητές αποκάλυψαν ότι οι δύο δράστες είχαν επισκεφθεί το Mindanao στις Φιλιππίνες πριν το χτύπημα — περιοχή με ιστορικό ισλαμιστικής ένοπλης δράσης. Οι φιλιππινέζικες αρχές πάντως υποστήριξαν ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως εκπαιδεύτηκαν εκεί. Όμως, το περιστατικό δείχνει ότι η παρουσία ριζοσπαστικών στοιχείων στη ΝΑ Ασία παραμένει ενεργή.

Προπαγάνδα σε «τοπική διάλεκτο», memes και reels

Το νέο μοντέλο δεν χρειάζεται στρατόπεδα. Χρειάζεται περιεχόμενο: memes, reels, βίντεο στρατολόγησης, και προσαρμογή σε τοπικές γλώσσες για να «κάτσει» το αφήγημα σε ευρύτερο κοινό. Οι πλατφόρμες γίνονται εργαλείο διάχυσης ιδεολογίας, οργάνωσης και προσέλκυσης υποστηρικτών, ενώ οι κρυπτογραφημένες εφαρμογές επιτρέπουν επικοινωνία που δύσκολα παρακολουθείται.

Σκληρά στοιχεία: χιλιάδες «κομμάτια» εξτρεμιστικού περιεχομένου

Η εικόνα γίνεται πιο βαριά με τα δεδομένα που παρατίθενται:

  • Στη Μαλαισία, αναφέρεται ότι 54% των υποθέσεων συνδέεται με υποστήριξη μελών του ISIS μέσω διαδικτυακών πλατφορμών.

  • Στην Ινδονησία, η Εθνική Υπηρεσία Αντιτρομοκρατίας (BNPT) κατέγραψε πάνω από 180.000 «κομμάτια» εξτρεμιστικού περιεχομένου που κυκλοφόρησαν online μέσα στο 2024.

Παράλληλα, αναφέρονται pro-IS δίκτυα παραγωγής υλικού (media foundations) που καλούν ανοιχτά σε στρατολόγηση και κινητοποίηση, ενώ γίνεται λόγος και για «κανάλια» χρηματοδότησης μέσω οργανώσεων-βιτρίνας.

Γάζα, αλγόριθμοι και παιδιά 12 ετών

Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι γεγονότα υψηλής έντασης, όπως ο πόλεμος στη Γάζα, τροφοδοτούν εξτρεμιστικά αφηγήματα, θολώνοντας τη γραμμή ανάμεσα σε πολιτική ευαισθησία/ακτιβισμό και την εργαλειοποίηση από τρομοκρατικούς μηχανισμούς. Το πιο ανησυχητικό: στόχευση ακόμη και σε παιδιά 12 ετών μέσω TikTok και Facebook.

Κομβικός ρόλος αποδίδεται και στους αλγορίθμους, που «σπρώχνουν» τέτοιο περιεχόμενο, δημιουργώντας περιβάλλον παθητικής απορρόφησης και σταδιακής αυτο-ριζοσπαστικοποίησης.

Το δύσκολο σημείο για τις αρχές: πότε το “θέαμα” γίνεται επίθεση

Η πρόκληση είναι επιχειρησιακή και πολιτική μαζί: άλλο η κατανάλωση ακραίου περιεχομένου κι άλλο η μετάβαση στη βία. Όμως η επιρροή λειτουργεί συσσωρευτικά, με χρονικό βάθος. Στην υπόθεση Bondi, το μοντέλο που περιγράφεται δείχνει διαδικασία ριζοσπαστικοποίησης που κράτησε σχεδόν επτά χρόνια: έκθεση στην εφηβεία, δράση πολύ αργότερα.

Τι ζητείται: κοινή γραμμή, συνεργασία και πίεση στις πλατφόρμες

Η κατεύθυνση που προτείνεται είναι σαφής: ενίσχυση περιφερειακής συνεργασίας μέσω ASEAN, ανταλλαγή πληροφοριών με χώρες όπως η Αυστραλία και η Ινδία, προγράμματα ψηφιακής εγρήγορσης/εκπαίδευσης και στενότερη συνεργασία με τις τεχνολογικές εταιρείες για αφαίρεση υλικού και αντιμετώπιση της «αλγοριθμικής διάχυσης».

Με απλά λόγια: το ISIS μπορεί να έχασε εδάφη, αλλά κερδίζει χρόνο και χώρο στο διαδίκτυο. Και στη Νοτιοανατολική Ασία, το ψηφιακό πεδίο δείχνει να γίνεται το νέο “hot zone”.

Ισλαμικό Κράτος Τρομοκρατία LIFE