Τη στιγμή που ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, περιέγραφε την τουρκική αμυντική βιομηχανία ως υπόδειγμα προόδου και «παγκόσμια ιστορία επιτυχίας», η πραγματικότητα ερχόταν να τον διαψεύσει με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο: ένα μεταγωγικό ελικόπτερο Chinook της τουρκικής αεροπορίας στρατού συνετρίβη στην περιοχή της Άγκυρας, αποκαλύπτοντας ότι πίσω από τη βιτρίνα της τουρκικής αμυντικής προβολής παραμένουν σοβαρές ρωγμές.

Η εικόνα είναι αποκαλυπτική. Από τη μία, η Τουρκία προβάλλει στο εξωτερικό την άνοδο της εγχώριας αμυντικής της βιομηχανίας, με εταιρείες όπως η ASELSAN να παρουσιάζονται ως σύμβολα τεχνολογικής αυτονόμησης. Από την άλλη, ένα από τα πιο κρίσιμα εναέρια μέσα της, αμερικανικής προέλευσης, καταρρέει σε εκπαιδευτική πτήση, σε μια υπόθεση που επαναφέρει στο προσκήνιο τα διαχρονικά προβλήματα συντήρησης, εφοδιασμού και τεχνικής υποστήριξης.

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επιχείρησε να κρατήσει χαμηλούς τόνους, ανακοινώνοντας ότι το CH-47F Chinook κατέπεσε για άγνωστη αιτία στην περιοχή Τεμελλί της Άγκυρας και ότι δεν υπήρξαν ανθρώπινες απώλειες. Όμως το περιστατικό δεν μπορεί να ιδωθεί αποσπασματικά. Δεν είναι ένα απλό ατύχημα. Είναι μια υπενθύμιση ότι η τουρκική στρατιωτική μηχανή, παρά την επιθετική της εικόνα, παραμένει εκτεθειμένη σε κρίσιμες εξαρτήσεις.

Η Τουρκία διαθέτει συνολικά 11 Chinook, που αποκτήθηκαν σε δύο παρτίδες από το 2016 έως το 2019. Ο αριθμός είναι ήδη μικρότερος από τον αρχικό σχεδιασμό, καθώς το πρόγραμμα περιορίστηκε από 14 σε 11 μονάδες λόγω οικονομικών πιέσεων και της γνωστής διπλωματικής κρίσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα ήρθε με τις κυρώσεις CAATSA, που επιβλήθηκαν εξαιτίας της αγοράς των ρωσικών S-400. Από εκείνο το σημείο και μετά, η Τουρκία δεν βρέθηκε αντιμέτωπη μόνο με πολιτικό κόστος, αλλά και με χειροπιαστές συνέπειες στην επιχειρησιακή λειτουργία οπλικών συστημάτων αμερικανικής κατασκευής.

Για τα Chinook, το πλήγμα ήταν άμεσο. Η ροή ανταλλακτικών δυσκόλεψε, η τεχνική υποστήριξη από την Boeing περιορίστηκε, οι αναβαθμίσεις λογισμικού έγιναν προβληματικές, ενώ ακόμα και συστήματα αυτοπροστασίας και ηλεκτρονικού πολέμου έμειναν ελλιπή σε ορισμένες παραδόσεις, λόγω παγώματος αδειών εξαγωγής. Με απλά λόγια, τα ελικόπτερα παραλήφθηκαν, αλλά το οικοσύστημα πλήρους υποστήριξής τους δεν μπορούσε πλέον να λειτουργήσει όπως πριν.

Αυτό είναι και το μεγάλο πρόβλημα της Τουρκίας σήμερα: μπορεί να διαφημίζει τη βιομηχανική της πρόοδο, μπορεί να χτίζει αφήγημα αυτάρκειας, όμως σε κομβικούς τομείς παραμένει εξαρτημένη από δυτικές αλυσίδες τεχνολογίας και υποστήριξης. Και όταν αυτές οι αλυσίδες σπάνε ή περιορίζονται, η «επανάσταση» στα χαρτιά μετατρέπεται σε επιχειρησιακή φθορά στο πεδίο.

Η συντήρηση των Chinook γίνεται πλέον με μεγαλύτερη δυσκολία, μέσω εναλλακτικών λύσεων ή εγχώριων προσαρμογών, γεγονός που σημαίνει αυξημένο κόστος, καθυστερήσεις και περισσότερα μέσα καθηλωμένα στο έδαφος. Ακόμη κι αν η Άγκυρα επιχειρεί το 2026 μια νέα προσέγγιση με την Ουάσινγκτον, αναζητώντας φόρμουλα άρσης των κυρώσεων, η ζημιά στην αξιοπιστία και στην ετοιμότητα έχει ήδη φανεί.

Η πτώση του Chinook, λοιπόν, έχει βαρύ συμβολισμό. Ήρθε ακριβώς τη στιγμή που το ΝΑΤΟ, διά του Μαρκ Ρούτε, επιχειρούσε να αναδείξει την Τουρκία ως αμυντικό παράδειγμα προς μίμηση. Όμως τα γεγονότα υπενθύμισαν ότι η πραγματική ισχύς δεν μετριέται μόνο με εργοστάσια, εκθέσεις και δηλώσεις εντυπωσιασμού. Μετριέται και στο αν τα κρίσιμα μέσα σου πετούν με ασφάλεια, αν συντηρούνται σωστά και αν μπορείς να τα κρατήσεις επιχειρησιακά διαθέσιμα όταν τα χρειαστείς.

Μαρκ Ρούτε Αμυντική Βιομηχανία Τουρκία