Λίγες ώρες πριν από την κρίσιμη συνάντηση στην Άγκυρα για το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, ο Χακάν Φιντάν επέλεξε να «σηκώσει» τον τόνο απέναντι στην Αθήνα, στέλνοντας μήνυμα ότι δεν σκοπεύει να εμφανιστεί ως ο συνομιλητής που θα χρεωθεί τυχόν αδιέξοδο. Μέσα από τηλεοπτικές δηλώσεις στο CNN Türk, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας προανήγγειλε ουσιαστικά το πλαίσιο της επόμενης μέρας, αναγνωρίζοντας μεν θετικές προθέσεις από την ελληνική κυβέρνηση, αλλά «φωτογραφίζοντας» εκ νέου τον Νίκο Δένδια ως τον παράγοντα που –κατά την τουρκική ανάγνωση– δυσκολεύει την εξέλιξη του διαλόγου.

Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο η αιχμηρή διατύπωση. Είναι το timing. Η παρέμβαση Φιντάν ήρθε λίγο πριν από την άφιξη της ελληνικής αποστολής στην Άγκυρα και λίγο πριν από τις συνομιλίες κορυφής Κυριάκου Μητσοτάκη – Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Με άλλα λόγια: πριν καν ξεκινήσουν οι επαφές, η Άγκυρα επιχειρεί να ορίσει το αφήγημα, να δείξει «διάθεση συνεργασίας» και ταυτόχρονα να δείξει «υπαίτιους των δυσκολιών» στην άλλη πλευρά.

Το μήνυμα Φιντάν: «Υπάρχει βούληση, αλλά…»

Σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της τοποθέτησής του, ο Τούρκος ΥΠΕΞ είπε ευθέως ότι θεωρεί πως τόσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχουν την ικανότητα να «πάνε το θέμα παραπέρα» και να λύσουν το πρόβλημα. Όμως, αμέσως μετά άφησε να εννοηθεί ότι στην Αθήνα δεν υπάρχει μία γραμμή, αλλά ένα πολιτικό περιβάλλον με εσωτερικές τριβές και ανταγωνισμούς.

Και εκεί μπαίνει στο κάδρο ο Νίκος Δένδιας. Ο Φιντάν δεν τον κατονόμασε ως «αντίπαλο» της προσέγγισης, αλλά τον χρησιμοποίησε ως παράδειγμα του εσωτερικού πολιτικού κόστους που –κατά την τουρκική αφήγηση– φοβούνται να πληρώσουν οι ελληνικές ηγεσίες. «Υπάρχει κι αυτός, υπάρχει και το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται», είπε ουσιαστικά, μεταφέροντας τη συζήτηση από το επίπεδο της διπλωματίας στο επίπεδο της εσωτερικής πολιτικής.

Με απλά λόγια: η Άγκυρα εμφανίζεται να λέει «εμείς θέλουμε, εσείς δεν μπορείτε». Και ταυτόχρονα «χρεώνει» το εμπόδιο στον πολιτικό ανταγωνισμό εντός της κυβέρνησης – με το όνομα Δένδια να λειτουργεί ως κεντρικό σημείο αναφοράς.

Τελωνειακή Ένωση: το οικονομικό “καρότο” και το πολιτικό “μαστίγιο”

Ο Χακάν Φιντάν έδεσε το ελληνοτουρκικό πακέτο με το ευρωτουρκικό. Σε καθαρά οικονομικό τόνο, υπογράμμισε τη βαρύτητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Τουρκία, μιλώντας για εμπορικό όγκο περίπου 230 δισ. δολαρίων και εκτίμηση ότι θα μπορούσε να διπλασιαστεί εφόσον υπάρξει «υγιής επικαιροποίηση» της τελωνειακής ένωσης.

Όμως εκεί πέρασε στο πολιτικό δια ταύτα: το πρόβλημα –είπε– είναι ότι στην ΕΕ οι αποφάσεις λαμβάνονται με ομοφωνία και «ειδικά η ελληνοκυπριακή πλευρά» εμποδίζει τη διαδικασία. Πρόκειται για ξεκάθαρη γραμμή πίεσης: η Τουρκία παρουσιάζει την οικονομική συνεργασία ως αμοιβαίο όφελος, αλλά μετατρέπει την Κύπρο σε «εσωτερικό εχθρό» της ευρωπαϊκής λειτουργίας, δείχνοντας ότι θέλει να σπάσει βέτο ή αντιστάσεις μέσα στην Ένωση.

Μάλιστα, προανήγγειλε ότι ο Ερντογάν «θα το θέσει οπωσδήποτε», υποδηλώνοντας ότι το θέμα της τελωνειακής ένωσης θα ακουμπήσει άμεσα και στο τραπέζι της συνάντησης με τον Έλληνα πρωθυπουργό.

«Ηγεσία» και «πολιτικό τίμημα»: το αφήγημα της πίεσης

Ο Φιντάν έδωσε και μία πιο «φιλοσοφική» διάσταση, μιλώντας για το τι οφείλουν να κάνουν οι κυβερνώντες κάθε γενιάς: να προετοιμάσουν το έδαφος ώστε οι επόμενοι να μπορούν να δώσουν απαντήσεις πιο εύκολα, μέσα από «πιο δημιουργικό, πιο θετικό και πιο προοδευτικό έργο».

Ακούγεται ήπιο, αλλά στην ουσία λειτουργεί ως πίεση: «υπάρχουν λύσεις, αρκεί να πληρώσετε πολιτικό κόστος». Δηλαδή, η Τουρκία επαναφέρει το κλασικό μοτίβο: παρουσιάζει τις διαφορές ως “λύσιμες” και μεταθέτει την ευθύνη της μη λύσης στην ελληνική πολιτική σκηνή, αφήνοντας υπαινιγμό ότι κάποιοι στην Αθήνα “παίζουν” με την κοινή γνώμη και όχι με την ουσία.

«Έχουμε προτείνει λύσεις» — χωρίς να λέει ποιες

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο ήταν η αναφορά του ότι η Άγκυρα έχει παρουσιάσει «πολύ δημιουργικές λύσεις» και ότι οι συζητήσεις στις άτυπες συνόδους αποτελούν «δήλωση προθέσεων». Όμως δεν υπήρξε καμία διευκρίνιση για το περιεχόμενο των προτάσεων.

Αυτό αφήνει δύο αναγνώσεις: είτε η Τουρκία θέλει να κρατήσει θολό το πεδίο για να διατηρεί περιθώριο ελιγμών, είτε χρησιμοποιεί το “έχουμε προτάσεις” ως επικοινωνιακή ασπίδα, ώστε αν η διαδικασία δεν προχωρήσει να λέει “εμείς καταθέσαμε, οι άλλοι δεν ανταποκρίθηκαν”.

Βίζα και Ευρώπη: το «αγκάθι» που ξαναμπαίνει στην ατζέντα

Κλείνοντας, ο Φιντάν επανέφερε το χρόνιο θέμα της απελευθέρωσης της βίζας για Τούρκους πολίτες. Μίλησε για άνιση μεταχείριση σε σχέση με άλλες υποψήφιες χώρες, παρέπεμψε στο «πάγωμα» μετά το 2019 και είπε ότι η Τουρκία «έκανε μερικά πράγματα» και το έβαλε ξανά στην ατζέντα.

Και πάλι, όμως, η αιχμή πήγε στην Κύπρο. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ δήλωσε ότι θα βελτιώσουν τη θέση τους και θα «διαχειριστούν» τους «έναν-δύο αντιτιθέμενους» μέσα στην ΕΕ, «ιδίως στο ελληνοκυπριακό τμήμα», πιθανόν με «διαφορετικές λύσεις». Πρόκειται για φράση που, πολιτικά, μεταφράζεται ως προσπάθεια παράκαμψης αντιστάσεων ή δημιουργίας νέων διαύλων πίεσης εντός των ευρωπαϊκών θεσμών.

Τι δείχνει η παρέμβαση Φιντάν πριν από την Άγκυρα

Η εικόνα που βγαίνει είναι καθαρή: η Τουρκία πάει στη συνάντηση θέλοντας να κρατήσει δύο χαρτιά ταυτόχρονα. Από τη μία, εμφανίζεται ως δύναμη «συνεργασίας» και «λύσεων». Από την άλλη, στήνει από πριν το πεδίο ευθυνών, δείχνοντας προς την Ελλάδα ότι υπάρχει «εσωτερικό πρόβλημα» που φρενάρει τις αποφάσεις – με τον Νίκο Δένδια να χρησιμοποιείται ως συμβολικός κόμβος αυτής της αφήγησης.

Κι αυτό εξηγεί γιατί «τρελάθηκε» μαζί του ο Φιντάν: γιατί ο Δένδιας, ως Υπουργός Άμυνας, είναι το πρόσωπο που αντιπροσωπεύει τη σκληρή γραμμή της αποτροπής και το “κόκκινο όριο” απέναντι σε οποιαδήποτε συμφωνία που θα μοιάζει με παραχώρηση. Στο τουρκικό αφήγημα, αυτός είναι ο άνθρωπος που «χαλάει τα σχέδια». Στο ελληνικό, είναι ο άνθρωπος που “κόβει την όρεξη” όταν η άλλη πλευρά επιχειρεί να μετατρέψει τον διάλογο σε μονόδρομο.

Η Άγκυρα δείχνει ότι πάει στο 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας με στόχο να κερδίσει έδαφος και στην ευρωπαϊκή ατζέντα (τελωνειακή ένωση, βίζα), αλλά και στο διμερές επίπεδο, ζητώντας «στρατηγικές λύσεις» χωρίς να διευκρινίζει τι ακριβώς σημαίνουν αυτές. Και όταν δεν διευκρινίζεις, συνήθως ζητάς να σου δοθεί χώρος. Εκεί είναι το παιχνίδι.

Χακάν Φιντάν Νίκος Δένδιας Τουρκία LIFE Ελλάδα