Ισχυρό πολιτικό μήνυμα με ξεκάθαρο αποδέκτη την Άγκυρα έστειλε η Επιτροπή Άμυνας και Ασφάλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εγκρίνοντας με ευρεία πλειοψηφία τη νομοθετική πρόταση του Κώστα Μαυρίδη για το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπης 2028-2034», σε μια εξέλιξη που, σύμφωνα με τον Κύπριο ευρωβουλευτή, βάζει εκτός την Τουρκία από τη συμμετοχή στα αμυντικά σκέλη του σχεδιασμού.

Η πρόταση πέρασε με 29 ψήφους υπέρ, 5 κατά και 1 αποχή, στοιχείο που αποτυπώνει ότι η κατεύθυνση που δόθηκε συγκέντρωσε ισχυρή υποστήριξη. Πρόκειται για μια παρέμβαση με ξεχωριστό βάρος, καθώς το νέο πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπης» δεν αφορά απλώς την έρευνα και την καινοτομία, αλλά για πρώτη φορά ανοίγει και στον αμυντικό τομέα, δηλαδή σε έναν πυρήνα στρατηγικής σημασίας για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Κώστας Μαυρίδης ξεκαθάρισε ότι η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιείχε ειδική ασφαλιστική δικλείδα για την άμυνα και γι’ αυτό, όπως είπε, προτεραιότητά του ήταν να διασφαλίσει ότι στα αμυντικά ζητήματα δεν θα μπορούν να συμμετέχουν χώρες που κινούνται εναντίον των συμφερόντων της ΕΕ και των κρατών-μελών, ούτε χώρες που παραβιάζουν τις σχέσεις καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο.

Με βάση αυτή τη λογική, ο Κύπριος ευρωβουλευτής τόνισε ότι το τελικό κείμενο, όπως διαμορφώθηκε και εγκρίθηκε στην Επιτροπή, αποκλείει την Τουρκία. Και αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό βάρος της απόφασης: ότι η ευρωπαϊκή άμυνα δεν μπορεί, όπως υποστηρίζει, να μετατρέπεται σε πεδίο συμμετοχής για κράτη που διατηρούν εχθρική στάση απέναντι στην ίδια την Ένωση και τα κράτη-μέλη της.

Ο ίδιος έθεσε το ζήτημα με απόλυτη καθαρότητα, λέγοντας πως σε μια Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση δεν μπορούν να έχουν θέση χώρες που εχθρεύονται την ΕΕ και τα κράτη-μέλη. Πρόκειται για μια θέση που αγγίζει τον πυρήνα της συζήτησης για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και για το ποιοι μπορούν τελικά να έχουν πρόσβαση σε κρίσιμα εργαλεία, κονδύλια και μηχανισμούς που σχετίζονται με την άμυνα.

Την ίδια στιγμή, η πρόταση του κ. Μαυρίδη επιχειρεί να διατηρήσει αναλλοίωτο τον βασικό προσανατολισμό του «Ορίζοντας Ευρώπης», με διατήρηση του κοινωνικού και επιστημονικού χαρακτήρα του προγράμματος, με έμφαση στην αριστεία, αλλά και με ισχυρότερη δημοκρατική νομιμοποίηση.

Η ουσία, όμως, είναι μία: το Ευρωκοινοβούλιο αρχίζει να βάζει πιο αυστηρούς πολιτικούς και γεωστρατηγικούς όρους στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα. Και μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο, η Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται ως αυτονόητος συνομιλητής ή εταίρος, αλλά ως χώρα που μπορεί να βρεθεί εκτός όταν οι πράξεις και η στάση της συγκρούονται με τα συμφέροντα, το δίκαιο και τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κώστας Μαυρίδης Ευρωπαϊκή Ένωση Τουρκία Κύπρος LIFE