Έντονη κινητικότητα και κλιμακούμενη ανησυχία επικρατεί στο γεωπολιτικό προσκήνιο της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς πληθαίνουν οι ενδείξεις για πιθανή πρόκληση «θερμού επεισοδίου» κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών. Στο επίκεντρο της επικαιρότητας αναδεικνύεται η εμπεριστατωμένη ανάλυση του Ηλία Παπανικολάου μέσα από την εκπομπή «Leaders» του τηλεοπτικού σταθμού Star, όπου εξετάζονται τόσο οι πάγιες τουρκικές αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών, όσο και η επικοινωνιακή διαχείριση της Άγκυρας μέσω στρατιωτικών ασκήσεων, οι οποίες ωστόσο χαρακτηρίζονται από σοβαρές επιχειρησιακές αδυναμίες.

Η ρητορική της γειτονικής χώρας, η οποία επενδύει σταθερά στο αναθεωρητικό αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», αντιμετωπίζεται πλέον από ένα σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης και των αναλυτών όχι με φόβο, αλλά με ψυχραιμία, ιστορική αυτογνωσία και διάθεση εθνικής συσπείρωσης.

Το παράδοξο της αποστρατιωτικοποίησης και οι προτάσεις «καλής γειτονίας»

Η μόνιμη επωδός της Άγκυρας για την απομάκρυνση του ελληνικού στρατού από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου αποτελεί το βασικότερο σημείο τριβής. Στην ανάλυσή του, ο Ηλίας Παπανικολάου απαντά με μια λογική αντιστροφής των επιχειρημάτων, επισημαίνοντας ότι αν η τουρκική ηγεσία επιθυμεί πραγματικά μια κίνηση καλής θέλησης και ειλικρινούς γειτονίας, οφείλει να ξεκινήσει η ίδια την αποστρατιωτικοποίηση από τα δικά της εδάφη.

Συγκεκριμένα, ο κ. Παπανικολάου προτείνει τον εκμηδενισμό της στρατιωτικής παρουσίας στην Ίμβρο και την Τένεδο, δύο νησιά για τα οποία η Τουρκία αποφεύγει συστηματικά τη συζήτηση. Παράλληλα, στο μικροσκόπιο της εκπομπής «Leaders» μπαίνει η συνεχιζόμενη χρηματοδότηση και ο βαρύς εξοπλισμός των κατεχόμενων εδαφών στη Βόρεια Κύπρο, καθώς και η συγκέντρωση ισχυρών αποβατικών δυνάμεων στα μικρασιατικά παράλια, οι οποίες συνιστούν άμεση και διαρκή απειλή.

Αναλύοντας τα δεδομένα, τονίζεται πως η Άγκυρα έχει δύο επιλογές: είτε να προχωρήσει σε μια συντεταγμένη και ειρηνική υποχώρηση των δυνάμεών της, εφαρμόζοντας το δίκαιο που η ίδια επικαλείται, είτε να βρεθεί αντιμέτωπη με τη βίαιη αποπομπή τους, σε περίπτωση που επιχειρήσει να παραβιάσει την ελληνική κυριαρχία. Η υπεροχή των ελληνικών αεροσκαφών Rafale και των φρεγατών Belharra, σε συνδυασμό με την αθόρυβη δράση των υποβρυχίων, δημιουργεί ένα πλέγμα αποτροπής που καθιστά οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια καταδικασμένη σε αποτυχία.

Η άσκηση «Efes» και οι επιχειρησιακές αδυναμίες

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αποδόμηση των μεγάλων στρατιωτικών ασκήσεων της Τουρκίας, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την πρόσφατη άσκηση «Efes». Παρά το γεγονός ότι παρουσιάστηκε από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης ως μια επίδειξη ισχύος και ετοιμότητας για την κατάληψη νησιωτικών εδαφών, η πραγματική εικόνα στο πεδίο απέχει παρασάγγας από τους προπαγανδιστικούς στόχους.

Βασιζόμενος και στα στοιχεία που ανέδειξε ο Άγγελος Χωριανόπουλος, ο Ηλίας Παπανικολάου χαρακτήρισε τις αποβατικές ενέργειες της Άγκυρας ως «φαρσοκωμωδία» και «stand-up comedy» που στερείται σοβαρού στρατηγικού σχεδιασμού. Το βασικότερο σφάλμα έγκειται στην αδυναμία εξασφάλισης αεροπορικής υπεροχής, η οποία αποτελεί τον θεμέλιο λίθο για κάθε επιτυχημένη απόβαση. Η προσπάθεια της Τουρκίας να στηριχθεί αποκλειστικά σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones τύπου Bayraktar) κρίνεται ανεπαρκής απέναντι στην οργανωμένη ελληνική αεράμυνα, η οποία το μόνο που θα χρειαζόταν θα ήταν η ανάλωση επιπλέον πυρομαχικών.

Επιπλέον, τακτικά λάθη, όπως η διεξαγωγή ασκήσεων χωρίς τον υπολογισμό των καιρικών συνθηκών και των ανέμων του Αιγαίου, οδήγησαν σε παταγώδεις αποτυχίες κατά τη διάρκεια ρίψης αλεξιπτωτιστών. Όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στην εκπομπή, οι πληροφορίες δείχνουν σωρεία τραυματισμών μεταξύ των Τούρκων αερομεταφερόμενων κομάντος, γεγονός που αποδεικνύει ότι η θεωρητική επιδίωξη ελέγχου της «Γαλάζιας Πατρίδας» μέσω τέτοιων μεθόδων αποτελεί ουσιαστικά σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Η αληθινή «Γαλανόλευκη Πατρίδα»

Στο επίπεδο του ιδεολογικού και ιστορικού αφηγήματος, ο παρουσιαστής των «Leaders» σηκώνει το γάντι της πρόκλησης περί «Γαλάζιας Πατρίδας». Η Ιστορία αποδεικνύει ότι η μόνη αυθεντική γαλάζια πατρίδα που υπήρξε ποτέ στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή είναι ελληνική και, για την ακρίβεία, γαλανόλευκη.

Αυτή η ιστορική επικράτεια περιλαμβάνει την Ιωνία, την Αιολία, τη Βιθυνία, την Καππαδοκία, τη Λυκία, τη Φρυγία και τον Πόντο. Πρόκειται για περιοχές όπου ο ελληνικός πολιτισμός άνθησε, η ελληνική γλώσσα μιλήθηκε και γράφτηκε αιώνες προτού οι νομαδικοί πληθυσμοί της περιοχής αποκτήσουν γραπτό λόγο. Με τα ελληνικά να καταγράφονται και να ομιλούνται ήδη από το 1400 π.Χ., η πολιτισμική και ιστορική απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές είναι χαώδης, γεγονός που καταρρίπτει κάθε σύγχρονη προσπάθεια ιστορικής παραχάραξης.

Η ψυχολογία της «Γενιάς των 50άρηδων»

Πέρα από τα εξοπλιστικά προγράμματα και τις ιστορικές αναδρομές, ο καθοριστικότερος παράγοντας σε μια ενδεχόμενη κρίση παραμένει το ανθρώπινο δυναμικό. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση του κ. Παπανικολάου για την ψυχοσύνθεση της κρίσιμης ηλικιακής ομάδας των ανθρώπων που σήμερα διανύουν την πέμπτη δεκαετία της ζωής τους στην Ελλάδα.

Ενώ ένας τριαντάχρονος διαθέτει τη σωματική ρώμη αλλά μπορεί να λυγίσει ευκολότερα υπό το βάρος του ψυχολογικού πολέμου, η γενιά των πενηντάρηδων κουβαλά μια μοναδική ανθεκτικότητα. Πρόκειται για τη γενιά που βίωσε στο πετσί της τις μεγαλύτερες σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές κρίσεις: τη δεκαετία των μνημονίων, το κλείσιμο των τραπεζών, τις προσωπικές απώλειες, αλλά και την υβριδική απειλή με την εισβολή στον Έβρο.

Για τους ανθρώπους αυτούς, που παλεύουν καθημερινά σε ένα αντίξοο εργασιακό και κοινωνικό περιβάλλον για να συντηρήσουν τις οικογένειές τους, η απειλή ενός θερμού επεισοδίου από την πλευρά της Τουρκίας δεν προκαλεί πανικό. Αντίθετα, αντιμετωπίζεται σχεδόν ως μια «ρήξη στη ρουτίνα», καθώς η καθημερινή τους επιβίωση τους έχει ήδη σκληραγωγήσει απέναντι σε κάθε είδους αντιξοότητα.

Το πρότυπο της Αρχαιοελληνικής Φάλαγγας ως εθνική ανάγκη

Ηθικό δίδαγμα και ταυτόχρονα στρατηγική κατεύθυνση για την αντιμετώπιση της τουρκικής προκλητικότητας αποτελεί η αναβίωση του πνεύματος της αρχαιοελληνικής φάλαγγας. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι οι Έλληνες ουδέποτε πολέμησαν ως άτακτες ομάδες, κρυμμένοι σε σπηλιές ή υποχωρώντας άτακτα. Η ισχύς τους βασιζόταν στη συμπαγή δομή της φάλαγγας, όπου ο κάθε στρατιώτης προστάτευε με την ασπίδα του τον διπλανό του.

Στο σύγχρονο κοινωνικό πλαίσιο, η διατήρηση αυτής της «φάλαγγας» μεταφράζεται σε απόλυτη εθνική ενότητα. Η υποχρέωση της κοινωνίας των πολιτών, αλλά και της πολιτικής ηγεσίας, είναι να παραμείνουν οι γραμμές συμπαγείς, με τον έναν να στηρίζει τον άλλον. Η ιστορική νομοτέλεια έχει δείξει ότι όταν οι Έλληνες βρέθηκαν ενωμένοι στο πεδίο της μάχης, κατόρθωσαν να μεγαλουργήσουν.

Συμπερασματικά, μέσα από την εκπομπή «Leaders» του Star, εκφράζεται η εκτίμηση ότι η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει μια ελεγχόμενη κρίση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, η επιχειρησιακή ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων, η ιστορική τεκμηρίωση των ελληνικών θέσεων και, κυρίως, το υψηλό φρόνημα και η εμπειρία των Ελλήνων πολιτών αποτελούν εγγύηση ότι οποιοδήποτε τέτοιο εγχείρημα θα οδηγήσει την Άγκυρα σε μια οδυνηρή διάψευση και σε μια βαθύτατη μεταμέλεια.

LEADERS+ Ηλίας Παπανικολάου Τουρκία LIFE Ελλάδα