Η Βρετανία ετοιμάζεται να ακολουθήσει το παράδειγμα της Αυστραλίας, της Ινδονησίας και άλλων χωρών, προχωρώντας σε περιορισμούς πρόσβασης ανηλίκων στα social media. Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να απαγορεύσει σύντομα την πρόσβαση παιδιών κάτω των 16 ετών σε μεγάλες πλατφόρμες, όπως το Facebook και το Instagram.

Η συζήτηση για τα social media και την προστασία των ανηλίκων παίρνει πλέον διεθνείς διαστάσεις. Σε αρκετές χώρες οι περιορισμοί είναι ηλικιακοί και αφορούν κυρίως παιδιά κάτω των 16 ή 18 ετών. Σε άλλα κράτη, όπως η Κίνα και το Ιράν, εφαρμόζονται πλήρεις εθνικές απαγορεύσεις για κυρίως αμερικανικές πλατφόρμες, ενώ η Ινδία είχε απαγορεύσει το TikTok το 2020.

Ωστόσο, η οικονομική επίπτωση για τους τεχνολογικούς κολοσσούς δεν είναι ίδια σε όλες τις περιπτώσεις. Μια πλήρης απαγόρευση σε μια μεγάλη αγορά μπορεί να προκαλέσει τεράστια απώλεια εσόδων. Αντιθέτως, οι ηλικιακοί περιορισμοί, γνωστοί ως age-gating, έχουν πολύ μικρότερη άμεση επίδραση στα οικονομικά των εταιρειών, καθώς αφορούν νεότερους χρήστες, οι οποίοι είναι λιγότερο εμπορικά αξιοποιήσιμοι σε σχέση με τους ενήλικες.

Στην Αυστραλία, πλατφόρμες όπως Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube και Twitch αντιμετωπίζουν πρόστιμα έως 49,5 εκατ. δολάρια Αυστραλίας, δηλαδή περίπου 33,2 εκατ. δολάρια ΗΠΑ, εάν δεν αφαιρέσουν λογαριασμούς χρηστών κάτω των 16 ετών.

Το ποσό ακούγεται μεγάλο, αλλά μπροστά στα δισεκατομμύρια των τριμηνιαίων κερδών εταιρειών όπως η Meta, θεωρείται περιορισμένο. Μέχρι στιγμής δεν έχουν επιβληθεί μεγάλα πρόστιμα. Η αυστραλιανή αρχή eSafety αποστέλλει μηνιαίες ειδοποιήσεις για διάστημα έξι μηνών και σκοπεύει να κινηθεί με κυρώσεις μόνο σε περίπτωση συστηματικών παραβιάσεων.

Το κύριο κόστος για τις πλατφόρμες, σε αυτή τη φάση, είναι κυρίως επικοινωνιακό και αφορά την εικόνα τους απέναντι στις κυβερνήσεις, τους γονείς και την κοινή γνώμη.

Η εμπειρία της Αυστραλίας δείχνει επίσης ότι η απαγόρευση δεν σημαίνει απαραίτητα πλήρη διακοπή χρήσης. Μετά την εφαρμογή της απαγόρευσης τον Δεκέμβριο του 2025, οι πλατφόρμες αφαίρεσαν την πρόσβαση σε περίπου 4,7 εκατομμύρια λογαριασμούς χρηστών κάτω των 16 ετών. Παρόλα αυτά, έρευνες δείχνουν ότι έως και 20% των παιδιών ηλικίας 13 έως 15 ετών εξακολουθούν να χρησιμοποιούν TikTok και Snapchat, αξιοποιώντας παρακάμψεις όπως VPN ή ψευδή ηλικία.

Αυτό περιορίζει ακόμη περισσότερο τις πραγματικές απώλειες για τις εταιρείες, τόσο σε επίπεδο χρηστών όσο και σε επίπεδο διαφημιστικών εσόδων.

Το ερώτημα είναι αν οι εταιρείες χάνουν πράγματι σημαντικά έσοδα από τους ηλικιακούς περιορισμούς. Σύμφωνα με μελέτη του Harvard το 2023, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης είχαν αποκομίσει σχεδόν 11 δισεκατομμύρια δολάρια σε διαφημιστικά έσοδα από χρήστες κάτω των 18 ετών στις ΗΠΑ το 2022.

Το ποσοστό αυτό δεν κατανέμεται ισότιμα. Το Snapchat φέρεται να αντλούσε το 41% των αμερικανικών διαφημιστικών του εσόδων από χρήστες κάτω των 18 ετών, το TikTok 35%, το YouTube 27% και το Instagram 16%. Αντίθετα, το Facebook και το X είχαν πολύ μικρότερη εξάρτηση από αυτή την ηλικιακή ομάδα, με περίπου 1,9% και 2% αντίστοιχα.

Παρά τα υψηλά αυτά ποσά, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι έφηβοι παραμένουν λιγότερο κερδοφόροι χρήστες, καθώς δεν διαθέτουν την αγοραστική δύναμη που ενδιαφέρει περισσότερο τους διαφημιστές. Έτσι, το βραχυπρόθεσμο οικονομικό πλήγμα από τους περιορισμούς θεωρείται διαχειρίσιμο.

Μεγαλύτερο πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπίσουν οι δημιουργοί περιεχομένου, οι οποίοι στηρίζονται στην απήχηση που έχουν σε νεανικά κοινά. Εάν κοπεί η πρόσβαση των κάτω των 16 ετών, αρκετοί creators μπορεί να χάσουν σημαντικό μέρος της απήχησής τους, ειδικά σε αγορές όπως η Αυστραλία.

Χαμηλό φαίνεται να είναι και το κόστος συμμόρφωσης. Οι διαδικασίες επαλήθευσης ηλικίας κοστίζουν περίπου από 0,12 έως 0,65 δολάρια ανά έλεγχο και μπορούν να βασίζονται σε εκτίμηση προσώπου, επίσημα έγγραφα ταυτότητας ή στοιχεία κινητής τηλεφωνίας.

Στην Αυστραλία, η κυβερνητική ανάλυση εκτίμησε ότι το αρχικό κόστος εφαρμογής συστημάτων age assurance ανέρχεται σε περίπου 53,9 εκατ. δολάρια Αυστραλίας για το σύνολο των υπηρεσιών, με ετήσιο κόστος περίπου 4,5 εκατ. δολάρια Αυστραλίας. Για τους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους, τα ποσά αυτά θεωρούνται απολύτως διαχειρίσιμα.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν έμμεσοι κίνδυνοι. Η συλλογή και επεξεργασία δεδομένων ηλικίας δημιουργεί νέες υποχρεώσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων, αυξημένες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας και πιθανότητα έκθεσης σε περίπτωση παραβίασης.

Η μεγάλη εικόνα είναι ότι οι ηλικιακές απαγορεύσεις στα social media προκαλούν περισσότερο πολιτική και ρυθμιστική πίεση παρά άμεσο οικονομικό σοκ για τις πλατφόρμες. Τα πρόστιμα είναι μικρά σε σύγκριση με τα συνολικά έσοδα, το κόστος συμμόρφωσης περιορισμένο και οι νεότεροι χρήστες λιγότερο άμεσα κερδοφόροι.

Αντίθετα, οι πλήρεις εθνικές απαγορεύσεις, όπως εκείνη του TikTok στην Ινδία ή η προσωρινή απαγόρευσή του στις Ηνωμένες Πολιτείες πριν από την επαναφορά του, είναι πολύ πιο επώδυνες για τις εταιρείες.

Η βρετανική πρωτοβουλία δείχνει ότι οι κυβερνήσεις αναζητούν πλέον πιο αυστηρούς τρόπους προστασίας των παιδιών στον ψηφιακό χώρο. Για τις Big Tech, όμως, το οικονομικό κόστος τέτοιων μέτρων παραμένει προς το παρόν μικρό. Το πραγματικό διακύβευμα είναι άλλο: ποιος θα ελέγχει την πρόσβαση των ανηλίκων στον ψηφιακό κόσμο και πόσο μακριά είναι διατεθειμένα να φτάσουν τα κράτη απέναντι στους τεχνολογικούς κολοσσούς.

Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης Μεγάλη Βρετανία Αγγλία