Μία απρόσμενη πιθανή χρήση του Viagra εξετάζουν επιστήμονες στο Ισραήλ, έπειτα από ευρήματα που δείχνουν ότι η δραστική ουσία του φαρμάκου μπορεί να περιορίζει την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να σχηματίζουν μεταστάσεις.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Ινστιτούτο Επιστημών Weizmann από την ομάδα της καθηγήτριας Αγιελέτ Έρεζ, με επικεφαλής τον δρα Γιάρντεν Αριάβ, και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Research.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η σιλδεναφίλη παρεμβαίνει στον τρόπο με τον οποίο τα καρκινικά κύτταρα αξιοποιούν τη χοληστερόλη. Η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική, καθώς η χοληστερόλη αποτελεί βασικό υλικό των κυτταρικών μεμβρανών και χρησιμοποιείται από τα καρκινικά κύτταρα για να αποκολληθούν από τον αρχικό όγκο, να κινηθούν μέσα στον οργανισμό και να εγκατασταθούν σε άλλα όργανα.

Όταν η πρόσβασή τους στη χοληστερόλη περιορίζεται, φαίνεται ότι δυσκολεύονται να μεταναστεύσουν και να δημιουργήσουν νέες καρκινικές εστίες.

Πώς δρα η σιλδεναφίλη

Η σιλδεναφίλη αναστέλλει τη λειτουργία ενός ενζύμου που ονομάζεται φωσφοδιεστεράση τύπου 5 ή PDE5. Η αναστολή του συγκεκριμένου ενζύμου αυξάνει τα επίπεδα ενός σηματοδοτικού μορίου που είναι γνωστό ως cGMP.

Μέχρι σήμερα, ο συγκεκριμένος μηχανισμός ήταν περισσότερο γνωστός για τη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων και την αύξηση της ροής του αίματος, πάνω στην οποία βασίζεται η χρήση του Viagra για την αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας.

Η νέα μελέτη έδειξε, όμως, ότι το cGMP συνδέεται και με μία πρωτεΐνη η οποία είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά της χοληστερόλης στο εσωτερικό των κυττάρων.

Η σύνδεση αυτή διαταράσσει τη φυσιολογική διακίνηση της χοληστερόλης, με αποτέλεσμα μέρος της να παγιδεύεται σε μικρούς κυτταρικούς σχηματισμούς και να μην είναι διαθέσιμο για τις ανάγκες των καρκινικών κυττάρων.

Τα κύτταρα που επιχειρούν να αποσπαστούν από έναν όγκο και να μεταναστεύσουν σε άλλο σημείο του σώματος φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε αυτή τη μείωση της διαθέσιμης χοληστερόλης.

Ακόμη ισχυρότερος ο συνδυασμός με στατίνες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αποτελέσματα από τον συνδυασμό της σιλδεναφίλης με στατίνες, τα φάρμακα που χορηγούνται ευρέως για τη μείωση της χοληστερόλης.

Οι δύο κατηγορίες φαρμάκων φαίνεται ότι μπορούν να επηρεάσουν τα καρκινικά κύτταρα από διαφορετικές πλευρές:

  • Οι στατίνες περιορίζουν την παραγωγή νέας χοληστερόλης.
  • Η σιλδεναφίλη διαταράσσει την αξιοποίηση και την κυκλοφορία της ήδη υπάρχουσας χοληστερόλης μέσα στα κύτταρα.

Ο διπλός αυτός μηχανισμός ενδέχεται να δημιουργεί ένα ακόμη πιο δυσμενές περιβάλλον για τα καρκινικά κύτταρα που προσπαθούν να μεταναστεύσουν και να προκαλέσουν μεταστάσεις.

Πειράματα και δεδομένα πέντε εκατομμυρίων ανθρώπων

Τα συμπεράσματα δεν βασίστηκαν σε μία μόνο πειραματική μέθοδο. Η ομάδα εξέτασε τη δράση της σιλδεναφίλης σε μοντέλα καρκίνου σε ποντίκια και σε καλλιέργειες ανθρώπινων καρκινικών κυττάρων.

Παράλληλα, αναλύθηκαν στοιχεία που συγκεντρώθηκαν σε διάστημα 20 ετών από περίπου πέντε εκατομμύρια ασφαλισμένους του ισραηλινού οργανισμού υγείας Clalit.

Η στατιστική ανάλυση έδειξε καλύτερη επιβίωση μεταξύ των καρκινοπαθών που λάμβαναν σιλδεναφίλη. Η συσχέτιση εμφανιζόταν εντονότερη σε ασθενείς που έπαιρναν ταυτόχρονα και στατίνες.

Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν την επιστημονική υπόθεση, δεν αποδεικνύουν όμως από μόνα τους ότι η σιλδεναφίλη ήταν η αιτία της καλύτερης επιβίωσης. Οι παρατηρησιακές αναλύσεις μπορούν να επηρεάζονται από την ηλικία, τη γενική υγεία, το είδος του καρκίνου, τις υπόλοιπες θεραπείες και άλλους παράγοντες.

Δεν αποτελεί ακόμη αντικαρκινική θεραπεία

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται οργανωμένες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Μόνο αυτές μπορούν να αποδείξουν εάν η σιλδεναφίλη περιορίζει πράγματι τις μεταστάσεις, σε ποιους τύπους καρκίνου μπορεί να βοηθήσει και ποια θα ήταν η ασφαλής δοσολογία.

Η καθηγήτρια Αγιελέτ Έρεζ εξήγησε ότι η έρευνα αποκάλυψε έναν άγνωστο έως τώρα βιολογικό μηχανισμό, ο οποίος συνδέει ένα ευρέως γνωστό σηματοδοτικό μόριο με τη ρύθμιση της χοληστερόλης μέσα στα κύτταρα.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν, σύμφωνα με την ίδια, ότι η εξέλιξη του καρκίνου δεν καθορίζεται μόνο από τις μεταλλάξεις των καρκινικών κυττάρων. Επηρεάζεται επίσης από τον μεταβολισμό του ασθενούς και από φάρμακα που λαμβάνει ήδη για άλλες παθήσεις.

Η μελέτη ανοίγει έναν ενδιαφέροντα ερευνητικό δρόμο, δεν αλλάζει όμως την κλινική πρακτική. Το Viagra και οι στατίνες δεν πρέπει να λαμβάνονται για την πρόληψη μεταστάσεων χωρίς ιατρική οδηγία, ούτε να αντικαθιστούν τις καθιερωμένες ογκολογικές θεραπείες.

LIFE