Με ένα εργαλείο που δεν «φωνάζει» αλλά καταγράφει, η Άγκυρα επαναφέρει τις βασικές της διεκδικήσεις στο Αιγαίο: δύο NAVTEX ασυνήθιστα μεγάλης διάρκειας, ισχύος δύο ετών – έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 – επιχειρούν να μετατρέψουν μια κατά κανόνα προσωρινή αγγελία προς ναυτιλλομένους σε σταθερό μηχανισμό αμφισβήτησης. Όπως επισημαίνει ρεπορτάζ του Βασίλη Νέδου στην «Καθημερινή», στην Αθήνα η χρονική διάρκεια προκάλεσε αίσθηση, ακριβώς γιατί «κλειδώνει» σε χαρτί –και όχι μόνο στο πεδίο– μια διαρκή πίεση.

Τι επιχειρεί η Άγκυρα: «δικαιοδοσία» στο μισό Αιγαίο και αποστρατιωτικοποίηση 23 νησιών

Η ουσία, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν είναι τεχνική αλλά πολιτική και στρατηγική:

  • Επαναφέρει τη γραμμή περί “τουρκικής δικαιοδοσίας” αδειοδότησης ερευνών στο μισό Αιγαίο, δηλαδή ανατολικά του 25ου μεσημβρινού.

  • Ξανανοίγει το αφήγημα περί δήθεν αποστρατιωτικοποίησης 23 ελληνικών νησιών στο Ανατολικό Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα.

Με απλά λόγια: όσο στο επιχειρησιακό πεδίο καλλιεργείται εικόνα «ήρεμων νερών», στα έγγραφα στήνεται μόνιμο πλαίσιο αμφισβήτησης, χρήσιμο και για τρίτους αποδέκτες.

Γιατί τώρα: Διάλογος στα χαρτιά, «σκληρή γραμμή» στα έγγραφα

Η κίνηση καταγράφεται σε συγκυρία όπου γίνονται προσπάθειες να «κλειδώσουν» οι λεπτομέρειες για την πραγματοποίηση του εκκρεμούς Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) υπό τους Κυριάκο Μητσοτάκη και Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα. Το μήνυμα της Τουρκίας βγαίνει διπλό:

  • «κρατάμε χαμηλά τους τόνους στο πεδίο»,

  • αλλά στα “θεμελιώδη” του Αιγαίου δεν αλλάζουμε γραμμή και τη θεμελιώνουμε με νέα μέσα προβολής θέσεων.

Ο στόχος: να «εδραιωθεί» η ιδέα τουρκικής αρμοδιότητας ανατολικά του 25ου μεσημβρινού

Αρμόδιες πηγές, σύμφωνα με το δημοσίευμα, βλέπουν πίσω από τις NAVTEX μια τακτική πολιτικής και διοικητικής αμφισβήτησης: γενικόλογες διατυπώσεις + διετής διάρκεια = προσπάθεια να περάσει διεθνώς η εντύπωση ότι η περιοχή ανατολικά του 25ου μεσημβρινού αποτελεί «ζώνη τουρκικής αρμοδιότητας».

Η ελληνική ανάγνωση του θέματος; Η διετής ισχύς λειτουργεί ως μόνιμη άσκηση πίεσης, κρατώντας την Αθήνα διαρκώς σε θέση απάντησης, ενώ τα έγγραφα αυτά αξιοποιούνται και εντός ΝΑΤΟ, όπου οι διαφωνίες οδηγούν σε διαβουλεύσεις και συχνά σε «καταγραφή» της τουρκικής θέσης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η εκτίμηση ότι η Άγκυρα:

  • επιδιώκει να ωθήσει την Ελλάδα σε σπασμωδικές κινήσεις,

  • και να κάνει την πρακτική «παράδειγμα» που μπορεί να μιμηθούν άλλοι δρώντες με διαφορές με την Αθήνα, με αναφορά στη Λιβύη/Τρίπολη.

Οι δύο NAVTEX: 0060/26 και 0880/25 – τι λένε και γιατί ενοχλούν

NAVTEX 0060/26 (Σταθμός Σμύρνης)

Επικαλείται εκπομπές αγγελιών που «καλύπτουν» την αποκαλούμενη «τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο», με τη χαρακτηριστική διατύπωση ότι τα όρια «μένει να οριοθετηθούν από τα παράκτια κράτη». Στη συνέχεια υποστηρίζει ότι όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχή «τουρκικής δικαιοδοσίας» πρέπει να γίνονται σε συντονισμό με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.

NAVTEX 0880/25 (Σταθμός Αττάλειας)

Πηγαίνει ακόμη παραπέρα, αναφέροντας ονομαστικά 23 νησιά ως δήθεν υπό «καθεστώς μόνιμης αποστρατιωτικοποίησης». Συγκεκριμένα:
Θάσος, Άγιος Ευστράτιος, Ψαρά, Σαμοθράκη, Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Ικαρία, Σάμος, Αστυπάλαια, Ρόδος, Χάλκη, Κάρπαθος, Κάσος, Τήλος, Νίσυρος, Κάλυμνος, Λέρος, Πάτμος, Λειψοί, Σύμη, Κως, σύμπλεγμα Καστελλορίζου.

Για την «τεκμηρίωση» αυτής της θέσης γίνεται επίκληση –με την τουρκική ανάγνωση– της Διάσκεψης του Λονδίνου (1914), της Συνθήκης της Λωζάννης (1923) και της Συνθήκης των Παρισίων (1947), με ισχυρισμό ότι δεν πρέπει να διεξάγονται στρατιωτικές δραστηριότητες στα χωρικά ύδατα των νησιών αυτών. Παράλληλα, γίνεται λόγος και για «παράνομες NAVTEX» από ελληνικές αρχές, χωρίς να κατονομάζονται.

Η ελληνική απάντηση και η συγκυρία με την πόντιση καλωδίου

Η ελληνική πλευρά, όπως αναφέρεται, έχει απαντήσει μέσω των προβλεπόμενων διαύλων και με έκδοση αγγελιών, ώστε να είναι σαφές στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα ότι δεν έχει αλλάξει τίποτα στο καθεστώς του Αιγαίου.

Σημείο με ειδικό βάρος είναι και ο χρόνος έκδοσης: η NAVTEX 0060/26 εκδόθηκε αρκετές ημέρες μετά την πόντιση καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ νησιών του Κεντρικού και Ανατολικού Αιγαίου, υπό σκιά καταγγελιών περί παρενόχλησης μέσω ασυρμάτου από τουρκική φρεγάτα – με την Άγκυρα να αρνείται παρενόχληση, αλλά να κρατά αμετάβλητες τις θέσεις περί αρμοδιότητας.

«Διετής» πίεση πριν από τον πολιτικό διάλογο

Το συμπέρασμα από την εικόνα που περιγράφεται είναι ότι η Τουρκία «παγώνει» σε έγγραφα, με διετή ορίζοντα, μια διαρκή αμφισβήτηση: και για έρευνες/δικαιοδοσία στο Αιγαίο, και για το καθεστώς νησιών. Και το κάνει τη στιγμή που, στα χαρτιά, προετοιμάζεται πολιτικός διάλογος και ΑΣΣ.

Αν στόχος ήταν απλώς μια υπενθύμιση θέσεων, μια συνηθισμένη NAVTEX θα αρκούσε. Η διετής διάρκεια δείχνει άλλη στόχευση: να υπάρχει “μόνιμο χαρτί στο συρτάρι” που να λειτουργεί ως πίεση, προπαγανδιστική κατοχύρωση και εργαλείο σε διεθνή fora, με την Ελλάδα να αναγκάζεται να απαντά ξανά και ξανά — όχι επειδή αλλάζει κάτι στο Αιγαίο, αλλά επειδή η Άγκυρα επιχειρεί να αλλάξει η αντίληψη τρίτων για το τι «ισχύει».

Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν Κυριάκος Μητσοτάκης Τουρκία Ελλάδα