Όσοι έσπευσαν να πανηγυρίσουν ότι η τουρκική ναυτική “παρένθεση” στην Αδριατική κλείνει, μάλλον βιάστηκαν. Γιατί έρχεται μια καθαρή διάψευση – και μάλιστα θεσμικά καταγεγραμμένη – που δείχνει ότι η Άγκυρα όχι μόνο δεν αποχωρεί, αλλά επενδύει στο να παγιώσει αποτύπωμα στα Δυτικά Βαλκάνια.

Σύμφωνα με όσα μεταφέρει το Nordic Monitor, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ ενημέρωσε εγγράφως το τουρκικό κοινοβούλιο ότι η Αλβανία δεν έχει υποβάλει κανένα επίσημο αίτημα για τερματισμό της τουρκικής παρουσίας στη ναυτική βάση Πασαλιμάνι (Pashaliman), ενώ η Τουρκία δεν έχει κάνει κανέναν σχεδιασμό αποχώρησης. Με απλά λόγια: «οι φήμες είναι αβάσιμες» και το μήνυμα είναι «μένουμε».

Και εδώ αρχίζει το ζουμί: γιατί το Πασαλιμάνι δεν είναι ένα τυπικό λιμάνι. Είναι σημείο-κλειδί, ιστορικά φορτισμένο και στρατηγικά “χρυσό”.

Το Πασαλιμάνι δεν είναι απλώς μια βάση – είναι προγεφύρωμα

Η περιοχή του Αυλώνα κουβαλά βαρύ παρελθόν: στη δεκαετία του 1950 υπήρξε η μοναδική σοβιετική υποβρυχιακή βάση στη Μεσόγειο, μέχρι τη ρήξη Τιράνων–Μόσχας το 1961. Σήμερα είναι η βασική ναυτική εγκατάσταση της Αλβανίας και, όπως καταγράφεται, η Τουρκία έχει αναλάβει κομβικό ρόλο ανακατασκευής/υποστήριξης και κρατά προσωπικό επί τόπου με ρόλο συμβούλων και εκπαιδευτών προς το αλβανικό ναυτικό.

Η Άγκυρα παρουσιάζει αυτή την παρουσία ως «πυλώνα» διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Στην πράξη, όμως, είναι κάτι πιο ωμό: μόνιμη επιρροή σε μία χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, ακριβώς πάνω στο τόξο Ιόνιο–Αδριατική.

Η “ιταλική είσοδος” και το τουρκικό σβήσιμο της έντασης

Η κουβέντα άναψε όταν φάνηκε ότι η συνεργασία Τιράνων–Ρώμης μπαίνει σε νέα πίστα. Η ιταλική Fincantieri προχωρά σε κοινό σχήμα (JV) με την κρατική αλβανική KAYO, για αναβάθμιση του ναυπηγείου του Πασαλιμανίου σε κόμβο παραγωγής/συντήρησης πλοίων, με αναφορές για δυνατότητες μέχρι περίπου 80 μέτρα.

Κάπου εκεί γεννήθηκαν σενάρια ότι «η Τουρκία τελειώνει» από το σημείο, επειδή οι Ιταλοί μπαίνουν δυνατά. Και η Άγκυρα απάντησε κλασικά: διαχωρίζει τα πάντα, μειώνει τη σημασία της ιταλικής συμφωνίας και λέει ότι η συνεργασία Αλβανίας–Ιταλίας εξηγείται από γεωγραφία και ΝΑΤΟϊκές υποχρεώσεις, άρα δεν “αγγίζει” τον δικό της ρόλο.

Με άλλα λόγια: «μπαίνουν οι Ιταλοί για δουλειές – εμείς μένουμε για επιρροή».

Τι σημαίνει για την Ελλάδα: Ιόνιο–Αδριατική σε νέα εξίσωση

Εδώ είναι που η ιστορία δεν είναι “βαλκανικό κουτσομπολιό”. Γιατί αν η Τουρκία διατηρεί δικαίωμα χρήσης εγκατάστασης – όπως καταγράφεται – για επιχειρήσεις στο Ιόνιο και την Αδριατική, τότε μιλάμε για πλαϊνή πίεση προς την Ελλάδα σε μια περιοχή που παραδοσιακά δεν ήταν “τουρκικό γήπεδο”.

Το Nordic Monitor σημειώνει ότι η Άγκυρα βλέπει την ανάπτυξη του Πασαλιμανίου μέσα στο ΝΑΤΟ ως ευκαιρία να:

  • αυξήσει τον ρόλο της στη Συμμαχία,

  • αποκτήσει γεωπολιτική μόχλευση απέναντι στην Ελλάδα,

  • και να ενισχύσει τη στρατιωτική/υλικοτεχνική “εξάρτηση” της Αλβανίας από τουρκικά πρότυπα, μέσω χρηματοδότησης, πρωτοκόλλων και υποστήριξης.

Αν το δεις ψυχρά, η Τουρκία δεν χρειάζεται να έχει πλοία μόνιμα σε σχηματισμούς στην Αδριατική. Της αρκεί να έχει:

  • πόρτα,

  • πρόσβαση,

  • ανθρώπους,

  • υποδομές,

  • πολιτικό δικαίωμα παρουσίας.

Και αυτά τα χτίζει εδώ και χρόνια.

Η “ομπρέλα” του 2024 και το μήνυμα «δεν το αφήνουμε»

Στο υπόβαθρο αυτής της παγίωσης, καταγράφεται η υπογραφή Military Framework Agreement τον Φεβρουάριο του 2024, στο πλαίσιο της ανώτατης συνεργασίας Τουρκίας–Αλβανίας. Μια συμφωνία-ομπρέλα που δίνει θεσμικό πάτημα για περαιτέρω στρατιωτική σύμπλευση.

Και κάπως έτσι, η επιστολή Γκιουλέρ προς το τουρκικό κοινοβούλιο δεν είναι μια τυπική διάψευση. Είναι σήμα ισχύος και προθέσεων:
«Δεν αποχωρούμε. Το θεωρούμε κρίσιμο. Και θα μείνουμε ενεργοί παίκτες στα Δυτικά Βαλκάνια», ακόμη κι αν οι Ιταλοί αυξάνουν την οικονομική/βιομηχανική τους παρουσία στο ίδιο σημείο.

Η ουσία

Η Τουρκία δεν παίζει μπάλα μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο. Παίζει και πίσω από την πλάτη της Ελλάδας, εκεί που συνήθισε να θεωρεί πως έχει “ήσυχα νερά”: Ιόνιο–Αδριατική–Βαλκάνια.

Και το Πασαλιμάνι είναι το είδος του σημείου που, αν το αφήσεις να γίνει “κανονικότητα”, μετά δεν το ξεκολλάς ούτε με δελτία Τύπου ούτε με ευχές. Αυτά θέλουν σχέδιο, διπλωματική πίεση, παρουσία και συμμαχίες, αλλιώς η Άγκυρα θα σου λέει απλά: «μην ανησυχείς, είναι ΝΑΤΟϊκή συνεργασία». Και θα έχει ήδη κλειδώσει το παιχνίδι.

Εθνική Άμυνα Τουρκία Αλβανία Ιταλία LIFE Ελλάδα