Σοκ με τις καισαρικές στην Ελλάδα! Πρώτη σε ΕΕ, στις χειρότερες παγκοσμίως

Σε τροχιά ακραίας απόκλισης από την υπόλοιπη Ευρώπη κινείται η Ελλάδα στο θέμα των καισαρικών τομών, με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρων Κοτζαμάνης, να προκαλούν πραγματικό σοκ.

Η χώρα μας κατέχει πλέον την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις γεννήσεις με καισαρική, με το ποσοστό να φτάνει το 62,2% το 2023, όταν το 2019 ήταν ήδη εξαιρετικά υψηλό, στο 57,8%. Με απλά λόγια, σχεδόν 6 στις 10 γεννήσεις στην Ελλάδα γίνονται με καισαρική, σε μια εικόνα που δεν θυμίζει ευρωπαϊκή χώρα με σύγχρονο σύστημα υγείας, αλλά μια παγιωμένη στρέβλωση που έχει ξεφύγει.

Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η εκτόξευση δεν φαίνεται να εξηγείται από ιατρικούς λόγους. Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, η αύξηση της μέσης ηλικίας των μητέρων ή οι γεννήσεις από υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δεν αρκούν για να δικαιολογήσουν τέτοια ποσοστά. Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι αποκαλυπτική: στην Ελλάδα καταγράφονται 622 καισαρικές ανά 1000 γεννήσεις, όταν στην Ισπανία ο αντίστοιχος δείκτης είναι 247 και στην Ιρλανδία 386.

Την ίδια ώρα, σε αρκετές ανεπτυγμένες χώρες της Ευρώπης τα ποσοστά παραμένουν πολύ χαμηλότερα. Ολλανδία, Σουηδία, Σλοβενία, Εσθονία, Βέλγιο και Γαλλία δεν ξεπερνούν τις 200 καισαρικές ανά 1000 γεννήσεις. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα κινείται σε επίπεδα υπερτριπλάσια από χώρες με εξίσου ανεπτυγμένα ή και καλύτερα συστήματα υγείας.

Σε διεθνές επίπεδο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καταγράφει σαφή αύξηση των καισαρικών τις τελευταίες δεκαετίες. Από το 6,7% το 1990, το ποσοστό έφτασε στο 22% το 2023. Όμως άλλο πράγμα η αύξηση σε χώρες όπου η πρόσβαση στη μαιευτική φροντίδα σώζει ζωές και άλλο αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα, όπου η μητρική και νεογνική θνησιμότητα είναι ήδη χαμηλή και οι υπερβολικές καισαρικές δεν προσφέρουν ουσιαστικό όφελος.

Η επιστημονική κοινότητα συγκλίνει στο ότι όταν τα ποσοστά καισαρικών ξεπερνούν το 20%-25%, τότε τίθεται σοβαρό ζήτημα υπερβολικής χρήσης. Στην ελληνική περίπτωση, το πρόβλημα δεν είναι απλώς υπαρκτό. Είναι γιγαντωμένο.

Το κείμενο του Βύρωνα Κοτζαμάνη είναι σαφές: μεγάλο μέρος των καισαρικών στη χώρα μας είναι περιττό. Και αυτό δεν αφορά μόνο το κόστος, αλλά και τους κινδύνους για τη μητέρα, το νεογνό και τις επόμενες κυήσεις. Οι μη αναγκαίες καισαρικές δεν είναι μια «εύκολη λύση», αλλά μια ιατρική πράξη που μπορεί να έχει βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Οι αιτίες, σύμφωνα με την ανάλυση, βρίσκονται κυρίως σε μη ιατρικούς παράγοντες: στην ελλιπή ενημέρωση των εγκύων, στην ευκολία προγραμματισμού του τοκετού, στις πρακτικές των γυναικολόγων-μαιευτήρων, αλλά και στα οικονομικά κίνητρα που υπάρχουν, αφού το κόστος της καισαρικής είναι μεγαλύτερο από αυτό ενός φυσιολογικού τοκετού.

Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη από το 2015 ο ΠΟΥ, στο πλαίσιο συνεργασίας του με το ελληνικό υπουργείο Υγείας, είχε επισημάνει το πρόβλημα και είχε προειδοποιήσει για τις αρνητικές συνέπειες. Παρ’ όλα αυτά, όχι μόνο δεν υπήρξε ουσιαστική αναστροφή της τάσης, αλλά τα ποσοστά συνέχισαν να ανεβαίνουν. Με λίγα λόγια, οι προειδοποιήσεις αγνοήθηκαν και η κατάσταση ξέφυγε ακόμη περισσότερο.

Το οικονομικό βάρος είναι επίσης τεράστιο. Η καισαρική κοστίζει σημαντικά περισσότερο από έναν φυσιολογικό τοκετό, επιβαρύνοντας τόσο τις οικογένειες όσο και τον ΕΟΠΥΥ. Όμως το βασικό δεν είναι μόνο το χρήμα. Είναι ότι η χώρα φαίνεται να έχει αποδεχθεί ως «κανονικότητα» μια πρακτική που σε τέτοια έκταση συνιστά πρόβλημα δημόσιας υγείας.

Γι’ αυτό και ο καθηγητής ζητά άμεσα μέτρα: σαφείς κλινικές κατευθυντήριες γραμμές, περιορισμό των οικονομικών κινήτρων, ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας, καλύτερη εκπαίδευση μαιών και μαιευτήρων, αλλά και εκστρατείες ενημέρωσης για τις γυναίκες και τις οικογένειές τους.

Το συμπέρασμα είναι σκληρό αλλά καθαρό. Στην Ελλάδα οι καισαρικές δεν αποτελούν απλώς μια συχνή ιατρική πρακτική. Έχουν μετατραπεί σε καθεστώς. Και όσο το κράτος, οι αρμόδιοι φορείς και οι επιστημονικές ενώσεις δεν παρεμβαίνουν αποφασιστικά, η «επιδημία» θα συνεχίσει να θερίζει πίσω από κλειστές πόρτες μαιευτηρίων.

Διαβάστε την έρευνα του Βύρωνα Κοτζαμάνη στο Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών