Η Ελλάδα στο κέντρο του στρατηγικού τόξου απέναντι στην Τουρκία

Μια συζήτηση με έντονο γεωπολιτικό βάθος φιλοξένησε το International Institute of Strategy, με καλεσμένο τον διδάκτορα Γεωπολιτικής, καθηγητή Διεθνών Σχέσεων, αναλυτή του Alpha και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων, Γιώργο Φίλη.

Στη συνέντευξη με τους Ανδρέα Μουντζουρούλια και Χρήστο Κωνσταντινίδη, ο κ. Φίλης ανέλυσε τη στρατηγική σημασία της πρόσφατης ομιλίας του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ στην Αθήνα, τη σύγκλιση Ελλάδας–Ισραήλ, την Τουρκία ως κοινή απειλή, την κρίση με το Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ, τον ρόλο της Κύπρου, της Γαλλίας και της Ινδίας, αλλά και την ανάγκη η Ελλάδα να εγκαταλείψει οριστικά τη λογική της «ψωροκώσταινας».

Ο κ. Φίλης χαρακτήρισε υψηλού επιπέδου την εκδήλωση του IIS με το ΕΛΙΣΜΕ, σημειώνοντας ότι η παρέμβαση του Σάι Γκαλ έβαλε τον Ελληνισμό στο επίκεντρο των εξελίξεων. Όπως υπογράμμισε, ο Ισραηλινός αναλυτής παρουσίασε την Ελλάδα και την Κύπρο ως κρίσιμους κρίκους ενός ευρύτερου στρατηγικού τόξου, το οποίο ξεκινά από την Ινδία, περνά από τον Περσικό Κόλπο, την Ερυθρά Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο, και φτάνει μέχρι τη Γαλλία και τη Δυτική Μεσόγειο.

«Η Ελλάδα δεν είναι ψωροκώσταινα. Αν μας πείθουν ότι είμαστε μικροί, τότε θα λειτουργούμε ως μικροί», σημείωσε, επιμένοντας ότι η γεωπολιτική αξία της χώρας είναι πολύ μεγαλύτερη από τον τρόπο με τον οποίο συχνά την αντιμετωπίζει το ίδιο το ελληνικό πολιτικό σύστημα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του στην αλλαγή της ισραηλινής αντίληψης για την Τουρκία. Σύμφωνα με τον Γιώργο Φίλη, το Ισραήλ δεν βλέπει πλέον την Άγκυρα ως έναν δύσκολο αλλά διαχειρίσιμο συνομιλητή, όπως συνέβαινε τη δεκαετία του ’90. Αντιθέτως, τη θεωρεί πλέον σοβαρή στρατηγική απειλή.

Μάλιστα, όπως εξήγησε, οι ίδιοι οι Ισραηλινοί αναγνωρίζουν ότι έκαναν λάθος όταν στο παρελθόν ενίσχυσαν την Τουρκία με τεχνολογία, εξοπλισμούς και στρατιωτική συνεργασία. Η αντίστροφη μέτρηση, κατά την ανάλυσή του, ξεκίνησε με το επεισόδιο του Mavi Marmara το 2010.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη μεγαλύτερη απειλή για το Ισραήλ από το Ιράν, ακριβώς επειδή διαθέτει προσβάσεις στη Δύση, στο ΝΑΤΟ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο κ. Φίλης ήταν ξεκάθαρος και ως προς το γιατί το Ισραήλ χρειάζεται την Ελλάδα και την Κύπρο. Όπως είπε, το Ισραήλ δεν χρειάζεται την Αθήνα για τη Γάζα, τη Συρία ή το Ιράν. Αυτά τα ζητήματα τα διαχειρίζεται μόνο του ή σε συνεννόηση με τις ΗΠΑ. Εκεί που χρειάζεται τον ελληνικό και κυπριακό χώρο είναι απέναντι στην Τουρκία.

«Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι το στρατηγικό βάθος του Ισραήλ προς τη Δύση. Είναι η γραμμή ζωής του», τόνισε, εξηγώντας ότι χωρίς αυτόν τον χώρο, το Ισραήλ θα αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα ανεφοδιασμού, πρόσβασης και σύνδεσης με τη Δύση.

Αναφερόμενος στην τουρκική ρητορική περί «περικύκλωσης», έκανε λόγο για κλασική προβολή. Όπως είπε, η Τουρκία κατηγορεί τους άλλους ότι επιχειρούν να της κάνουν αυτό που η ίδια προσπαθεί να επιβάλει στους γείτονές της: πίεση, έλεγχο και περικύκλωση.

«Δεν γίνεται να σκάβεις τον λάκκο του άλλου και να περιμένεις ο άλλος να σου πετάει λουλούδια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κατά την ανάλυσή του, η Άγκυρα ανησυχεί επειδή βλέπει να διαμορφώνεται ένα πλέγμα συνεργασιών Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ, Γαλλίας, Αιγύπτου και Ινδίας, το οποίο περιορίζει τις κινήσεις της και λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στις νεοοθωμανικές της φιλοδοξίες.

Ο Γιώργος Φίλης αναφέρθηκε και στο ΝΑΤΟ, ξεκαθαρίζοντας ότι το Άρθρο 5 δεν είναι «κουμπί» που πατιέται κατά το δοκούν. Όπως σημείωσε, η συμμαχική προστασία προϋποθέτει συμμαχική συμπεριφορά. Δεν μπορεί μια χώρα να αποσταθεροποιεί την περιοχή, να παίζει διπλό παιχνίδι και στη συνέχεια να ζητά προστασία επειδή είναι μέλος της Συμμαχίας.

Για την κρίση με το Ιράν, εκτίμησε ότι οι στρατιωτικές συγκεντρώσεις στην περιοχή δείχνουν πως οι πολεμικές επιχειρήσεις δεν έχουν τελειώσει. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι μια σοβαρή κρίση ή ένα κλείσιμο στα Στενά του Ορμούζ δεν θα επηρεάσει μόνο το πετρέλαιο, αλλά και τα αεροπορικά καύσιμα, τα λιπάσματα, τα τρόφιμα, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και συνολικά την παγκόσμια οικονομία.

Συνέδεσε, επίσης, την κρίση στη Μέση Ανατολή με τη μεγάλη αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας. Όπως υποστήριξε, η αμερικανική στρατηγική έχει ως στόχο να αυξήσει το κόστος παραγωγής της Κίνας και να επιβραδύνει την άνοδό της, μέσα από τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων και ενεργειακών περασμάτων.

Στο ελληνικό ζήτημα, ο κ. Φίλης έστειλε καθαρό μήνυμα: η χώρα χρειάζεται στρατηγική αυτοπεποίθηση. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία με τη Γαλλία, ανοίγοντας τη συζήτηση για υποβρύχια Barracuda, πρόσθετα εξοπλιστικά πακέτα, μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες και συνολικά είσοδο της Ελλάδας στην πυρηνική τεχνολογία.

Όπως ξεκαθάρισε, αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη άμεση απόκτηση πυρηνικού όπλου, αλλά συμμετοχή σε μια συζήτηση τεχνολογίας, γνώσης, υποδομών και στρατηγικής κουλτούρας.

«Δεν μπορούμε να είμαστε έξω από αυτή τη συζήτηση όταν η Τουρκία θέλει ξεκάθαρα να γίνει πυρηνική δύναμη», σημείωσε.

Το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν σαφές: η Ελλάδα δεν έχει πλέον την πολυτέλεια της παθητικής αναμονής. Η Τουρκία κινείται επιθετικά, το Ισραήλ βλέπει την Άγκυρα ως στρατηγική απειλή, η Κύπρος μετατρέπεται σε κόμβο ασφαλείας και η Ανατολική Μεσόγειος γίνεται πεδίο μεγάλης γεωπολιτικής αναμέτρησης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα καλείται να αξιοποιήσει τη γεωγραφία της, τις συμμαχίες της, την αμυντική της ισχύ και τον ρόλο της. Όχι με φοβικά σύνδρομα και συνθήματα, αλλά με σοβαρή αποτροπή, τεχνολογία, ενέργεια, υποδομές και πολιτική βούληση.