Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη (AI) δεν αποτελεί πλέον σενάριο επιστημονικής φαντασίας αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής μας δραστηριότητας, η ανάγκη για ενημέρωση και προστασία καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ. Στο επίκεντρο της εκπομπής "Star Tech" με τη Νεφέλη Αγκυρίδου βρέθηκε το εξής ερώτημα για την ψηφιακή μετάβαση της Ελλάδας: Πόσο προετοιμασμένοι είμαστε να διαχειριστούμε μια τεχνολογία που μαθαίνει, προγραμματίζει και εξελίσσεται με ταχύτητες που συχνά ξεπερνούν την ανθρώπινη αντίληψη; ο Νικόλας Μαρκόπουλος, CEO της Aegis Cyperops. Μιλάει με τη Νεφέλη Αγκυρίδου για τα λάθη που κάνουμε καθημερινά χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και για το φλέγον ζήτημα τoυ γονικού ελέγχου στη χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά. Ο Νικόλας Μαρκόπουλος, CEO της Aegis Cyperops ανέλυσε τα λάθη που κάνουμε καθημερινά χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και για το φλέγον ζήτημα τoυ γονικού ελέγχου στη χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά.

Η Αδιόρατη Παρουσία του AI και το Έλλειμμα Παιδείας

Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, ένα εντυπωσιακό 65% των Ελλήνων χρησιμοποιεί ήδη εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Από τους αλγόριθμους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τα chatbots εξυπηρέτησης πελατών, μέχρι τα εξελιγμένα συστήματα τραπεζικών συναλλαγών και τις διαγνωστικές εφαρμογές στην υγεία, το AI είναι παντού. Ωστόσο, η ευρεία χρήση δεν συνεπάγεται απαραίτητα και βαθιά γνώση.

Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το σημαντικό έλλειμμα ψηφιακής παιδείας. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στην άγνοια των εργαλείων, αλλά κυρίως στην απώλεια της κριτικής σκέψης. Η υπερβολική εξάρτηση από γλωσσικά μοντέλα για τη σύνταξη κειμένων ή εργασιών οδηγεί συχνά σε απαντήσεις που στερούνται ουσίας ή ακρίβειας, καθώς οι χρήστες αμελούν να διασταυρώσουν τις πηγές και να ελέγξουν το περιεχόμενο που παράγει η μηχανή.

Προσωπικά Δεδομένα: Κάτι Παραπάνω από έναν Αριθμό Ταυτότητας

Μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις αφορά τον ορισμό των προσωπικών δεδομένων. Στον ψηφιακό κόσμο, προσωπικό δεδομένο δεν είναι μόνο ο αριθμός της ταυτότητας ή το τηλέφωνό μας. Είναι οποιαδήποτε πληροφορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να χτιστεί ένα προφίλ και να αποτελέσει στόχο κακόβουλης πράξης.

Η καθημερινότητά μας, οι συνήθειές μας, τα μέρη που συχνάζουμε και οι φωτογραφίες που αναρτούμε, αποτελούν πολύτιμα "καύσιμα" για επιθέσεις που χρησιμοποιούν AI. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι γονείς συχνά εκθέτουν ακούσια τα παιδιά τους, παρέχοντας λεπτομέρειες για τις δραστηριότητές τους στα social media, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία εξαιρετικά πειστικών σεναρίων απάτης.

Γονικός Έλεγχος και η Ψηφιακή Άβυσσος μεταξύ Γενεών

Το ζήτημα του γονικού ελέγχου αναδεικνύεται σε μείζον κοινωνικό θέμα. Παρά την ύπαρξη εξελιγμένων λογισμικών που φιλτράρουν το περιεχόμενο και παρακολουθούν την ψηφιακή δραστηριότητα των ανηλίκων, η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Η "ρίζα" του προβλήματος εντοπίζεται στο χάσμα γενεών. Τα παιδιά σήμερα γεννιούνται μέσα στην τεχνολογία, ενώ οι γονείς παλεύουν να ακολουθήσουν τις εξελίξεις, συχνά χωρίς να κατανοούν τους κινδύνους των social media ή των επικίνδυνων διαδικτυακών προκλήσεων (challenges).

Η συζήτηση για τον περιορισμό της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε ηλικίες κάτω των 15 ετών κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά δεν αποτελεί πανάκεια. Η απαγόρευση ή η λογοκρισία μπορούν να προκαλέσουν αντίδραση στους εφήβους. Η λύση βρίσκεται στην επικοινωνία εντός του σπιτιού. Οι γονείς οφείλουν να εκπαιδεύσουν τα παιδιά τους με τον ίδιο τρόπο που θα τα προειδοποιούσαν για τους κινδύνους του φυσικού κόσμου, μεταφέροντας την "κλασική παιδεία" στις ψηφιακές επιταγές του σήμερα.

Οι Νέες Μορφές Απάτης: Deepfakes και Εξελιγμένο Fishing

Οι μέθοδοι των κυβερνοεγκληματιών γίνονται όλο και πιο εκλεπτυσμένες. Οι παραδοσιακές επιθέσεις "fishing" (ηλεκτρονικό ψάρεμα) έχουν εξελιχθεί σε προσωποποιημένες επιθέσεις που είναι σχεδόν αδύνατο να αναγνωριστούν από τον μέσο χρήστη. Χρησιμοποιώντας στοιχεία που έχουν διαρρεύσει, οι δράστες στέλνουν μηνύματα που φαίνονται να προέρχονται από γνωστά πρόσωπα ή επίσημους φορείς.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η άνοδος των "deepfakes". Πρόκειται για τη χρήση AI για την παραποίηση φωνής ή και προσώπου σε βιντεοκλήσεις. Ένας γονέας ή ένας υπάλληλος μπορεί να δεχθεί κλήση από κάποιον που ακούγεται και μοιάζει ακριβώς με το παιδί του ή το διευθυντή του, ζητώντας χρήματα ή ευαίσθητα δεδομένα.

Οδηγός Επιβίωσης στον Ψηφιακό Κόσμο

Πώς μπορούμε λοιπόν να προστατευτούμε; Οι ειδικοί προτείνουν τρία βασικά βήματα:

Φειδωλή κοινοποίηση πληροφοριών: Μην δημοσιεύετε λεπτομέρειες της καθημερινότητάς σας που θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν τρίτοι.

Ισχυρή ταυτοποίηση: Η χρήση ισχυρών κωδικών και η ενεργοποίηση του ελέγχου δύο παραγόντων (MFA) είναι πλέον υποχρεωτική για την ασφάλεια των λογαριασμών μας.

Μηδενική εμπιστοσύνη: Το γεγονός ότι κάτι φαίνεται αληθοφανές ή σοβαρό δεν σημαίνει ότι είναι και αξιόπιστο. Πρέπει να διπλοτσεκάρουμε τα URL και τις διευθύνσεις αποστολέα.

Μια ενδιαφέρουσα συμβουλή των ειδικών είναι να χρησιμοποιούμε την ίδια την τεχνητή νοημοσύνη ως "ασπίδα". Μπορούμε να ρωτήσουμε ένα εργαλείο AI αν ένα μήνυμα που λάβαμε του φαίνεται αληθινό ή αν πρόκειται για απόπειρα απάτης.

Συμπερασματικά, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει αμέτρητες δυνατότητες, αλλά η ασφαλής χρήση της απαιτεί εγρήγορση, συνεχή ενημέρωση και, πάνω απ' όλα, την καλλιέργεια μιας κριτικής στάσης απέναντι στον ψηφιακό κόσμο. Η τεχνολογία είναι εργαλείο· ο τρόπος που θα το κρατήσουμε στα χέρια μας εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς.

Νεφέλη Αγκυρίδου Τεχνητή Νοημοσύνη LIFE